Informacja o sygnałach obywatelskich,
 które wpłynęły do Kancelarii Prezesa
     Rady Ministrów w 2020 roku




           Departament Spraw Obywatelskich

           Kancelaria Prezesa Rady Ministrów

                Warszawa, luty 2021 r.
Wstęp

       Niniejsza informacja ze względu na swój syntetyczny charakter nie oddaje w pełni

skali i głębi problemów, z jakimi zwracano się do Kancelarii Prezesa Rady Ministrów
w 2020 r. Autorzy skarg, wniosków, petycji i listów apelowali często w pełnych emocji

i dramatycznych słowach o pomoc w rozwiązaniu ich problemów życiowych, zwłaszcza
w trudnym czasie epidemii koronawirusa. Pełne wyobrażenie o tym daje tylko bezpośredni

kontakt z osobami zwracającymi się o pomoc.
Spis treści

1.     Ogólna charakterystyka sygnałów obywatelskich kierowanych do Kancelarii Prezesa Rady
Ministrów

     1.1. _ Sygnały obywatelskie nadsyłane listownie oraz za pośrednictwem platformy ePUAP.....
     1.2. _ Korespondencja elektroniczna kierowana na skrzynkę kontaktAkprm.gov.pl................
2.     Szczegółowa problematyka sygnałów obywatelskich
                                                    ...
     2.1    Ministerstwa ............-e--eeeeeeeee zawarAA

     2.2    Naczelne i centralne urzędy administracji rządowej oraz inne instytucje .................--..-..
     2.3    Urzędy Wojewódzkie ............-...---.-------eo-eo
                                         oe ooo awa aaa aaa
     2.4    Działalność organów administracji samorządowej, spółdzielczej i innych ........-..1--11--11--.
     2.5    Dostęp do informacji publicznej...                eee eee owa                        aaa
     2.6    Działalność organów wymiaru sprawiedliwości...
     2.7    Sprawy pracy i zatrudnienia ..........--..-ue-eeeeeea
                                               eee ooo aaa

     2.8    Ubezpieczenia społeczne .........--..--u-eeue eee ooo   aaa                          aaa
     2.9    Niepełnosprawni ...........2------m---eeoeee
                                    oe owo awa    aaa
     2.10   Służba zdrowia...
     2.11   Polityka rodzinna i pomoc społeczna ........-....-u--uee
                                                      eee aaa aaa aaa
     2.12   Sprawy mieszkaniowe...
     2.13   Nadzór budowlany, planowanie przestrzenne, sprawy gruntowe ..........-..-euueeuaeeaaaeaaena
     2.14   Unia Europejska..............--..-----------eoeasoea aaa
     2.15   Sprawy wojskowe, wewnętrzne, obywatelskie i kombatanckie ............-.--usouaoeaaaeaa
                                                                                              anna
     2.16   Sprawy rolnictwa i gospodarki ziemią ............--.---ue-eueeeea
                                                           oe ooo
     2.17   Reprywatyzacja ..........---.-ee-eeee eee aaa

     2.18   Ochrona przyrody i środowiska...
     2.19   Klęski żywiołowe.................---e---ee-ee omawia
     2.20   Handel, usługi, łączność, komunikacja ......-....--u--ueeeeeeea
                                                           eee oe aaa

     2.21   Edukacja, kultura, nauka, sport, turystyka..........--.e-eueeeea
                                                          eee aaa owania
     2.22   Podatki, cła, kredyty, ubezpieczenia, inne sprawy finansowe ........-...-..-uu-euseeaaeeaaseaaisna
     2.23   Sprawy gospodarcze i ekonomiczne ...........-...-----ue-eeeeeea
                                                         oe aaa awa aaa
     2.24   Ogólne sprawy polityczno-społeczne
     2.25   Korespondencja dot. bezpośrednio Prezesa Rady Ministrów.........--..-uu-uaeeuaoeaaaeanaenacsnae
     2.26   Sprawy pozostałe ..............----e---ee-eeoee
                                      eee aaa aaa aaa
3. Wnioski i postulaty............--..---.------eeoeee
                            osa oea owa   aaa aaa
1. Ogólna charakterystyka sygnałów obywatelskich kierowanych do
   Kancelarii Prezesa Rady Ministrów

       W roku 2020 do Kancelarii Prezesa Rady Ministrów (KPRM) kierowano sygnały
obywatelskie zarówno drogą tradycyjną (listownie), jak i za pomocą poczty e-mail, przez
ePUAP oraz telefonicznie:

           +   Departament Spraw Obywatelskich (DSO) rozpatrzył 13.421 pisemnych skarg,
               wniosków, petycji i listów;

           +   na adres poczty elektronicznej kontakt©kprm.gov.pl wpłynęło ponad 200.000
               wiadomości;

           +    wroku 2020 pracownicy Departamentu Spraw Obywatelskich KPRM odbyli ok.
               10 000 rozmów telefonicznych z klientami.

1.1. _ Sygnały obywatelskie nadsyłane listownie oraz za pośrednictwem platformy
       ePUAP


       +   892 sygnałów zostało rozpatrzonych jako skargi i wnioski w rozumieniu
           przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego (Kpa);

       +   12.529 wystąpień stanowiło innego rodzaju sygnały obywatelskie (listy, apele,
           petycje).

       Każdy sygnał obywatelski jest kwalifikowany wedle swojej problematyki (tematu),
       którego dotyczy. Obecnie w DSO przyjęto 26 głównych grup problemowych. Każda z
       nich jest dodatkowo podzielona na podgrupy. Dokładna analiza korespondencji
       w ramach poszczególnych grup dokonana została w rozdziale 2 niniejszego raportu.
       Główne grupy problemowe są następujące:
Tabela nr 1: Liczba sygnałów obywatelskich w poszczególnych grupach problemowych w 2020 r.



                                                                                  Sygnały
                                                                                  pisemne

        Ministerstwa                                                               878

        Naczelne i centralne urzędy administracji rządowej oraz inne instytucje

        Urzędy Wojewódzkie                                                         164

        Działalność organów administracji samorządowej, spółdzielczej i innych

        Dostęp do informacji publicznej, spory kompetencyjne                        18
               -    -        PEER                                                  1305
        Sądownictwo i organy ścigania

        Sprawy pracy i zatrudnienia                                                187

        Ubezpieczenia społeczne                                                    640
         -             -                                                            97
        Niepełnosprawni

        Służba zdrowia                                                             768

        Polityka rodzinna i pomoc społeczna                                        217
                 -     -                                                           201
        Sprawy mieszkaniowe
             R                     -                                               255
        Nadzór budowlany, planowanie przestrzenne, sprawy gruntowe

        Unia Europejska                                                             50
                  -                             A              Ń                   398
        Sprawy wojskowe, wewnętrzne, obywatelskie i kombatanckie

        Sprawy rolnictwa i gospodarki ziemią                                       212

        Reprywatyzacja                                                              48

        Ochrona przyrody i środowiska                                              244

        Klęski żywiołowe                                                            13

        Handel, usługi, łączność, komunikacja                                      302

        Nauka, oświata, kultura, sport, turystyka                                  136
               -                     A     "NA                                     477
        Podatki, cła, kredyty, ubezpieczenia, inne sprawy finansowe
                           .        H                                              1000
        Sprawy gospodarcze i ekonomiczne
           ,             .                                                         562
        Ogólne sprawy polityczno-społeczne

        Korespondencja dot. bezpośrednio Prezesa Rady Ministrów                    852

        Sprawy pozostałe                                                           3528
        Ogółem                                                                    13421




       Kwalifikacja każdej skargi, wniosku, petycji lub listu wedle powyższej klasyfikacji
pozwala na zidentyfikowanie tych zagadnień, które w danym okresie budzą największe
zainteresowanie społeczeństwa lub też stanowią najbardziej problematyczny obszar. W wielu

                                                                                             5
przypadkach pisma kierowane do KPRM są wielowątkowe (np. prośba o zwiększenie zasiłku
połączona ze skargą na organy samorządu gminnego). W takich przypadkach pracownik
załatwiający sprawę wybierał temat dominujący, na podstawie którego dokonywał klasyfikacji
pisma.
Wykres         nr    1:     Liczba    pisemnych    sygnałów   obywatelskich   w     latach   2015     -   2020



   25000
                                         20368


   20000                                             16872
                                                                  16124
                                                                                  14607
                          13783                                                                   13421
   15000



   10000



       5000



          0
                     2015              2016         2017         2018         2019            2020




1.2.          Korespondencja elektroniczna kierowana na skrzynkę kontaktQ©kprm.gov.pl


       Sprawy kierowane za pomocą poczty elektronicznej są przekazywane bezpośrednio
ze skrzynki kontakt©kprm.gov.pl do właściwych organów, albo są rejestrowane w systemie
i procedowane jak korespondencja listowna. W roku 2020 na skrzynkę kontakt ©krpm.gov.pl
wpłynęło ponad 200 000 wiadomości.

       Dużą         cześć         korespondencji   kierowanej     do      KPRM       oraz    na      skrzynkę
kontakt ©kprm.gov.pl stanowią wystąpienia zbiorowe nadsyłane w ramach różnego rodzaju
akcji prowadzonych np. przez organizacje pozarządowe, związki zawodowe czy też konkretne
osoby fizyczne. Często wiele osób kieruje do KPRM wystąpienia w tej samej sprawie
niezależnie od siebie.
Oto lista najliczniejszych wystąpień tego typu (pow. 100), które wpłynęły w analizowanym
okresie:

 «   15808 wystąpień tożsamej treści o wprowadzenie na terenie Rzeczypospolitej Polskiej
     stanu klęski żywiołowej w związku z masowym występowaniem choroby zakaźnej ludzi
     wywołanej koronawirusem. Zdaniem piszących wyczerpane zostały znamiona katastrofy
     naturalnej stanowiącej jedną z postaci klęski żywiołowej, zgodnie z art. 3 ust I pkt. 2
     ustawy z dnia 18 kwietnia 2002 r. o stanie klęski żywiołowej. Twierdzili, że
     przeprowadzenie wyborów na Prezydenta RP w trybie głosowania korespondencyjnego
     jest niemożliwe z uwagi na realne zagrożenie życia i zdrowia;

 «   3564 wystąpień tej samej treści - apeli wysyłanych w ramach zorganizowanej akcji na
     skrzynkę kontaktQkprm.gov.pl o zaprzestanie finansowania przez Polskę WHO, która
     według autorów od wielu lat działa w interesie wielkich koncernów farmaceutycznych
     oraz realizuje skrajnie lewicową ideologię;

 *   2939 maili - apeli pod tytułem „Zawieśmy kredyty!” przesłanych na skrzynkę
     kontakt(QQkprm.gov.pl.   Piszący domagali     się,   aby Rząd wprowadził ustawowe,
     „bezpłatne” wstrzymanie spłaty dowolnego kredytu lub leasingu na okres do sześciu
     miesięcy;

 *   2612 apeli przeciwko propozycji zgłoszonej przez Ministra Rolnictwa - zakazu odbierania
     (przez organizacje prozwierzęce) zwierząt właścicielom, którzy je maltretują lub
     zaniedbują. Obrońcy zwierząt żądali natychmiastowego zaprzestania prac nad projektem,
     który według nich zlikwiduje ochronę zwierząt i spowoduje całkowitą bezkarność ich
     oprawców;

 *   1619 apeli o pomoc dla niepełnosprawnych, w których piszący domagali się zwiększenia
     zasiłku pielęgnacyjnego z kwoty 215,84 zł o co najmniej 2 tys. zł miesięcznie. Apelowali
     również o umożliwienie pobierającym świadczenie pielęgnacyjne opiekunom chorych
     dzieci legalnej pracy (w oparciu o umowy cywilnoprawne lub etat w niepełnym wymiarze
     godzin), opłacanie składek ZUS od tych świadczeń oraz zniesienie limitu dochodowego;

 *   1529 apeli „Zmiana klimatyczna” - wystąpień tożsamej treści z prośbą o podjęcie
     natychmiastowych działań w celu poprawy jakości środowiska naturalnego w Polsce,
     redukcji emisji dwutlenku węgla i wprowadzeniu zakazu wycinki drzew;
1473   apeli o przełożenie wyborów prezydenckich na termin późniejszy oraz
o wprowadzenie, zgodnie z art. 230 Konstytucji RP, stanu wyjątkowego. Piszący

twierdzili,   Że   przeprowadzenie   kampanii    wyborczej   oraz   samych    wyborów
w planowanym terminie mogłoby spowodować zagrożenie dla zdrowia i życia ludzkiego,
przede wszystkim osób starszych i o obniżonej odporności. Ponadto obawy o zarażenie
koronawirusem mógłby wpłynąć negatywnie na frekwencję wyborczą;

966 wystąpień pracowników transgranicznych (obywateli Polski zamieszkujących na
obszarze Rzeczypospolitej Polskiej, a pracujących w Republice Czeskiej, jak również
obywateli Polski mieszkających w Czechach, a pracujących w Polsce) z prośbą
o przywrócenie możliwości przekraczania granic dla osób wykonujących czynności
zawodowe oraz zniesienie dla nich obowiązku odbycia 14-dniowej kwarantanny;

804 listów do Premiera w sprawie ograniczania kontaktów z dzieckiem przez rodzica
drugiemu rodzicowi „pod pretekstem zagrożenia koronawirusem” (alienacja rodzicielska)
z prośbą o podjęcie działań legislacyjnych dających realne narzędzia do respektowania
prawa dziecka do wychowywania przez oboje rodziców;

1756 apeli "Stop dyktaturze LGTB” apeli w ramach akcji "Zatrzymaj Gender"
o przywrócenie do pracy zwolnionego pracownika naukowego Śląskiego Uniwersytetu
Medycznego, który poprowadził wykład pod tytułem "Homoseksualizm a zdrowie”.
Według piszących zwolnienie pracownika nastąpiło wskutek nacisków ze strony
środowisk LGBT;

686 petycji o podjęcie działań mających na celu wypowiedzenie konwencji stambulskiej.
Piszący twierdzili, że zapisy konwencji uderzają w wartości chrześcijańskie oraz
zagrażają polskim rodzinom, wierze, tradycji i kulturze.

297 apeli o umożliwienie organizacji wesel zakazanych z powodu epidemii, kierowanych
zarówno przez nowożeńcówz rodzinami, jak i przedstawicieli branży weselnej;

278 protestów przeciwko likwidacji ulgi abolicyjnej w wyniku której polscy rezydenci
podatkowi pracujący za granicą będą musieli zapłacić podwójny podatek od dochodów.
Piszący twierdzili, że resort finansów chce wprowadzić przepisy, które są niezgodne

z prawem europejskim oraz będą dyskryminować obywateli UE i polskich podatników.
Żądali, aby Rada Ministrów wycofała się z tych zmian, bo spowodują one odpływ wysoko
wykwalifikowanych pracowników z Polski oraz pogorszenie sytuacji finansowej wielu
polskich rodzin;
     187 apeli o wykreślenie z projektu ustawy o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach
    związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych

     chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych artykułu 10 lit. d, który
     stanowi, że „Nie popełnia przestępstwa, kto w celu przeciwdziałania COVID-19 narusza

     obowiązki służbowe lub obowiązujące przepisy, jeżeli działa w interesie społecznym i bez
     naruszenia tych obowiązków lub przepisów podjęte działanie nie byłoby możliwe lub
     byłoby istotnie utrudnione”;

     165 petycji florystów o objęcie branży wsparciem ze względu na epidemię;

     242 pism uczestników funduszu Retail Parks Fund Funduszu Inwestycyjnego
     Zamkniętego Aktywów Niepublicznych w sprawie nieprawidłowości w zarządzaniu
     środkami. Wycena majątku funduszu została obniżona o 98%, a cena akcji spadła ze
     162,51 zł do 3,52 zł, Piszący prosili o objęcie przez Premiera nadzorem działań Komisji
    Nadzoru Finansowego w tej sprawie;

     114 apeli „Fight for 1.5 o implementację przez Polskę polityki klimatycznej Unii
     Europejskiej, a szczególnie ograniczenie o co najmniej 40 % emisji gazów cieplarnianych
     do 2030 r.;

     101 wystąpień pilotów wycieczek, przewodników miejskich, przewodników górskich
     i innych zatrudnionych na umowach czasowych pracowników turystyki z apelem
     o przyznanie im Świadczenia postojowego w kwocie nie mniejszej, niż przyznane
     pozostałym branżom. Opisują oni, że jest ok. 20 tysięcy takich osób samozatrudnionych
     (zarejestrowanych pod kodami PKD 79.90.A i 93.19.2) i nie otrzymali wsparcia.

     Protestowali przeciwko pomijaniu ich w świadczeniach z Tarczy Antykryzysowej.


2. Szczegółowa problematyka sygnałów obywatelskich

       Ministerstwa


   W analizowanym okresie rozpatrzono 879 wystąpień, w których obywatele skarżyli
się na funkcjonowanie poszczególnych ministerstw, prosili o wstawiennictwo Prezesa Rady
Ministrów w załatwianiu ich spraw lub prezentowali swoje opinie na temat polityki Rządu
w poszczególnych działach administracji. Skargi dotyczyły przede wszystkim przewlekłości
postępowań administracyjnych albo bezczynności instytucji (np. nieudzielenia odpowiedzi na
pisma obywateli).     Częstym zjawiskiem było kierowanie do KPRM skarg pomimo

                                                                                            9
jednoczesnego toczenia się postępowania administracyjnego. Znaczną część korespondencji
stanowiły wyrazy niezadowolenia obywateli z uprzednio udzielonych im odpowiedzi.
Obywatele często podejmowali polemikę ze stanowiskiem właściwego dla sprawy organu
prosząc Prezesa Rady Ministrów o interwencję i wydanie rozstrzygnięć zgodnych z ich
oczekiwaniami.

Z powodu epidemii duża ilość korespondencji dotyczyła działalności Ministerstwa Zdrowia
(utrudniony kontakt z inspekcją sanitarną, działalność szpitali, ograniczona ilość testów na
koronawirusa, sprawy dotyczące kwarantanny i szczepień) oraz Ministerstwa Rozwoju

(wszelkie kwestie z zakresu pomocy z Tarczy Antykryzysowych).

Najwięcej zarzutów wobec Premiera oraz poszczególnych ministrów obywatele kierowali
w związku z wprowadzanymi kolejno ograniczeniami spowodowanymi pandemią. Liczne
skargi, protesty i wyrazy niezadowolenia wywołało zamknięcie restauracji, barów, basenów,
teatrów, kin, siłowni, muzeów, dyskotek czy odwołanie koncertów. Podobnie dużo protestów

wzbudziło ograniczenie dostępu do parków, lasów, targowisk, bulwarów czy plaży. Obywatele
argumentowali, że wiele osób przechodzi wirusa bezobjawowo, jego śmiertelność jest niższa
niż wirusa grypy, a przestój w gospodarce doprowadzi Polskę do ruiny. Z większym
zrozumieniem zostało przez obywateli przyjęte zawieszenie działalność salonów fryzjerskich,
kosmetycznych i tatuaży. Po konferencjach członków rządu w sprawie zapowiadanych
obostrzeń odebrano setki połączeń telefonicznych ze szczegółowymi pytaniami o wprowadzane
obostrzenia w związku z epidemią oraz o treści kolejnych "Tarcz antykryzysowych".

W trakcie obowiązywania zakazu przemieszczania się kierowano do KPRM wiele pytań
o indywidualne przypadki konieczności przemieszczania się w związku z ważnymi sprawami
życia codziennego np. czy wolno odwiedzić umierającego w hospicjum członka rodziny.
Ponadto wpływały liczne skargi na zamknięcie granic. Poszczególne osoby dowodziły, że
znajdują się w szczególnej sytuacji osobistej (np. poważna choroba bliskiego członka rodziny)
i domagały się wydania indywidualnej zgody na przekroczenie granicy. Duże protesty
wzbudzał kształt listy państw z zakazem lotów oraz terminy wejścia jej w życie i okres
obowiązywania. Wiele osób zgłaszało, że kupiło bilety lotnicze dużo wcześniej, zarezerwowało

hotele i musiało zrezygnować z wyjazdu. Obywatele w swoich wystąpieniach skarżyli się, że
listy państw z zakazem lotów są ogłaszane niespodziewanie i wchodzą w życie nawet
następnego dnia. Podnosili, że to nielogiczne, że zakaz lotów nie dotyczy lotów czarterowych
realizowanych przez biura podróży oraz, że można się też przemieszczać do państw z listy



                                                                                           10
drogą lądową. Wysyłano liczne protesty przeciwko ustalonym limitom osób na weselach,
siłowniach, klubach i centrach fitness oraz limitu liczby pasażerów w transporcie zbiorowym.

Wpływało dużo opinii odnośnie obowiązku noszenia maseczek zarówno na zewnątrz, jak
iw zamkniętych przestrzeniach publicznych sklepach, komunikacji publicznej.            Część
obywateli poddawała w wątpliwość czy chronią one przez koronawirusem. Informowali, że
w Chinach nie używano takich maseczek podczas epidemii, gdyż są nieskuteczne. Opisywali,
że w maseczkach jest im duszno, gorąco, nie są w stanie długo w nich wytrzymać, Twierdzono,
że obowiązek zasłaniania ust i nosa przez wszystkich nie ma podstawy prawnej, gdyż jest
określony rozporządzeniem, tymczasem, powinien być ustanowiony w formie ustawy.

Mieszkańcy turystycznych miejscowości np. z Trójmiasta skarżyli się, że tysiące turystów
odwiedzających ich miasta lekceważą zasady dystansu społecznego.

Po doniesieniach medialnych o przypadkach nakładania wysokich kar administracyjnych przez
służby sanitarne za łamanie zakazu przemieszczania się czy kwarantanny wpływały liczne
wyrazy oburzenia i żądania anulowania tych kar. Podobnie skarżono się na nieuzasadnione
i zbyt wysokie kary za brak zakrywania nosa i ust, za łamanie zakazu wchodzenia do parku
czy lasu. Część rodziców protestowała przeciwko wprowadzonemu od 1 kwietnia obowiązkowi
przebywania osób poniżej 18 roku życia w przestrzeni publicznej tylko z dorosłym opiekunem.
Skarżono się na ustalony w marcu i kwietniu bardzo niski limit osób mogących uczestniczyć
w pogrzebach. Krytykowano wprowadzenie w sklepach godzin dla seniorów. W związku
z akcją „Lot do domu” osoby powracające do kraju z innych państw zgłaszały utrudniony
kontakt z Ministerstwem Spraw Zagranicznych i dedykowaną infolinią oraz polskimi
konsulatami za granicą.

Zwiększona liczba spraw dotyczących Ministerstwa Cyfryzacji wynikła z połączenia tego
resortu z Kancelarią Premiera w październiku 2020 r. oraz dużej ilości zapytań i uwag w
sprawie Systemów Rejestrów Państwowych (np. Rejestr PESEL, Rejestr Dowodów
Osobistych, Rejestr Stanu Cywilnego), obowiązku instalacji na telefonie komórkowym
aplikacji „Kwarantanna domowa” czy zapytań o aplikację STOP COVID — ProteGO Safe.
Sygnalizowano, że nie można uzyskać aktu zgonu przez ePUAP. Teoretycznie wniosek był
dostępny w formie elektronicznej, ale urzędy odmawiały udostępnienia dokumentu przez
platformę i zachodziła konieczność osobistego udania się do urzędu.




                                                                                          11
Tabela nr 2. Liczba pisemnych sygnałów obywatelskich w sprawie funkcjonowania Ministerstw


                                                                           Skargi
                                                                          wnioski
                                                                        petycje listy

               Kancelaria Prezesa Rady Ministrów                            156
               Ministerstwo Cyfryzacji                                      150
               Ministerstwo Edukacji Narodowej                              29
               Ministerstwo Aktywów Państwowych                             15
               Ministerstwo Finansów                                        12
               Ministerstwo Gospodarki Morskiej i żeglugi Śródlądowej       26
               Ministerstwo Infrastruktury                                  25
               Ministerstwo Kulturyi Dziedzictwa Narodowego                 49
               (w tym Generalny Konserwator Zabytków)
               Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego                    13
               Ministerstwo Obrony Narodowej                                 6
               Ministerstwo Rodziny, Pracyi Polityki Społecznej             48
               Ministerstwo Funduszyi Polityki Regionalnej                   6
               Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi                         17
               Ministerstwo Sportu                                           7
               Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji              40
               Ministerstwo Spraw Zagranicznych                             27
               Ministerstwo Sprawiedliwości                                 75
               Ministerstwo Klimatu                                         26
               Ministerstwo Zdrowia                                         63
               Ministerstwo Środowiska                                      19
               Ministerstwo Rozwoju                                         69
               Ogółem:                                                      879



2.2 _ Naczelne i centralne urzędy administracji rządowej oraz inne instytucje


W tej grupie problemowej wpłynęło łącznie 368 pism. Najwięcej dotyczyło funkcjonowania
urzędów administracji skarbowej (32 pisma), Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów
(28 pism), Rzecznika Praw Pacjenta (27 pism), Krajowych Ośrodków Wsparcia Rolnictwa (27
pism) oraz organów nadzoru budowlanego (25 pism).

W skargach dotyczących działalności urzędów i izb administracji skarbowej najczęściej
skarżono się na decyzje podatkowe, niewłaściwe interpretowanie przepisów podatkowych
przez urzędników skarbowych, a także brak obiektywizmu przy rozpatrywaniu spraw. Kolejna
grupa pism to skargi na organy nadzoru budowlanego (powiatowych inspektorów nadzoru

budowlanego i wojewódzkich inspektorów nadzoru budowlanego) oraz organy nadzoru
geodezyjnego i kartograficznego zarówno szczebla powiatowego, jak i wojewódzkiego. Część
skarżących podejmowała wysiłki w              celu zmiany niekorzystnych dla nich decyzji
administracyjnych, zarówno w trybie postępowania administracyjnego, jak i w trybie
skargowym, zwracając się bezpośrednio do Prezesa Rady Ministrów. Najczęściej skarżono się

                                                                                            12
na odmowę wydania pozwolenia na budowę w sytuacji braku planu zagospodarowania
przestrzennego oraz niewłaściwe, zdaniem piszących, pomiary geodezyjne i opracowania
kartograficzne. Kwestionowana była również wysokość odszkodowań, przyznanych przez

władze za nieruchomości wywłaszczone pod inwestycje.

Przesyłano zapytania dotyczące treści $ 10 rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie
ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii, regulującego ograniczenie
wykonywania zadań przez urząd administracji publicznej polegające na wykonywaniu
wyłącznie zadań niezbędnych do zapewnienia pomocy obywatelom. Proszono, aby w sposób
dostępny dla obywateli (na stronie internetowej urzędu lub na wywieszonym ogłoszeniu)
wskazano jakie sprawy są przez urzędy załatwiane, a jakie będą załatwione w terminie
późniejszym. Zgłaszano informacje o braku dostępności do urzędów, w tym do urzędów
jednostek samorządu terytorialnego.

W trakcie wyborów prezydenckich wpływały skargi od obywateli polskich przebywających za
granicą i chcących dopisać się do listy wyborców za granicą na trudności możliwości kontaktu
telefonicznego z konsulatami polskimi, szczególnie w Wielkiej Brytanii, Niemczach i Paryżu.

Tabela nr 3: Naczelne i centralne urzędy administracji rządowej oraz inne instytucje -
liczba pisemnych sygnałów obywatelskich

                                                                              Skargi
                                                                             wnioski
                                                                           petycje listy
               Agencja Bezpieczeństwa Wewnętrznego                              4
               Agencja Mienia Wojskowego                                        3
               Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa                10
               Agencja Wywiadu                                                   1
               Ambasadyi konsulaty                                              11
               (Centralna Komisja do Spraw Stopni i Tytułów                     4
               Centralne Biuro Antykorupcyjne                                   2
               (Centrum Badania Opinii Publicznej                               [U
               Generalna Dyrekcja Lasów Państwowych i jednostki podległe        3
               Główny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad                       9
               Główny Inspektor Farmaceutyczny oraz wojewódzcy i                4
               Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego oraz wojewódzcy i
                                                                               25
               powiatowi inspektorzy nadzoru budowlanego

               Główny Inspektor Sanitarny                                       12
               Główny Urząd Geodezji i Kartografii                              1
               Główny Urząd Miar                                                1
               Główny Urząd Statystyczny                                        2
               Instytut Pamięci Narodowej                                       8
               Instytut Zachodni im. Zygmunta Wojciechowskiego                  1
               Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa                              27
               Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji                              1
               Krajowa Szkoła Administracji Publicznej                          1


                                                                                           13
                  Najwyższa Izba Kontroli                                    2
                  (Ośrodek Studiów Wschodnich im. Marka Karpia               0
                  Państwowa Inspekcja Pracy                                 3
                  Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie                 8
                  Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych    4
                  Polska Agencja Kosmiczna                                   1
                  Polska Akademia Nauk                                      4
                  Polski Komitet Normalizacyjny                              [r]
                  Rada Mediów Narodowych                                     0
                  Rządowe Centrum Bezpieczeństwa                            o
                  Rządowe Centrum Legislacji                                13
                  Rzecznik Finansowy                                        23
                  Rzecznik Małych i Średnich Przedsiębiorstw                4
                  Rzecznik Praw Dziecka                                      1
                  Rzecznik Praw Obywatelskich                               11
                  Rzecznik Praw Pacjenta                                    27
                  Szef Krajowej Administracji Skarbowej, dyrektorzy izb
                  administracji skarbowej, naczelnicy urzędów skarbowych,   32
                  naczelnicy urzędów celno-skarbowych
                  Szef Służby Cywilnej                                      o
                  Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny                       10
                  Urząd do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych        5
                  Urząd Dozoru Technicznego                                 o
                  Urząd Komisji Nadzoru Finansowego                         11
                  Urząd Komunikacji Elektronicznej                          9
                  Urząd Ochrony Danych Osobowych                            15
                  Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów                   28
                  Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej                 3
                  Urząd Regulacji Energetyki                                7
                  Urząd Transportu Kolejowego                               [r]
                  Urząd Zamówień Publicznych                                3
                  Wojskowa Agencja Mieszkaniowa                             [r]
                  inne                                                      14
                  Ogółem:                                                   368



2.3    Urzędy Wojewódzkie


Wystąpienia obywateli w sprawach funkcjonowania urzędów wojewódzkich z reguły dotyczyły
toczących się postępowań. Obywatele nie zgadzali się z merytorycznymi rozstrzygnięciami lub
działaniami wojewody w ich sprawach (np. legalizacji pobytu cudzoziemców czy decyzji
zezwalających na realizację inwestycji drogowych).

Cześć wystąpień z zakresu z tej grupy problemowej odnosiła się do działań, jakie - wedle
zgłaszających - może podjąć Wojewoda w stosunku do organów samorządu terytorialnego.
W takich przypadkach informowano klientów o możliwościach prawnych działań Wojewody
w tym zakresie.



                                                                                         14
Obywatele przekazywali również apele i uwagi odnośnie zapewnienia przez Wojewodów
odpowiedniej ilości łóżek przeznaczonych dla pacjentów z koronawirusem oraz dostępności
respiratorów w poszczególnych województwach.

              Tabela nr 4: Urzędy wojewódzkie - liczba pisemnych sygnałów obywatelskich
                                                                       Skargi
                                                                      wnioski
                                                                    petycje listy
               Dolnośląski Urząd Wojewódzki                             29
               Kujawsko-Pomorski Urząd Wojewódzki                        9
               Lubelski Urząd Wojewódzki                                 6
               Lubuski Urząd Wojewódzki                                  5
               iŁódzki Urząd Wojewódzki                                 16
               Małopolski Urząd Wojewódzki                              14
               Mazowiecki Urząd Wojewódzki                              22
               [Opolski Urząd Wojewódzki                                 3
               Podkarpacki Urząd Wojewódzki                              1
               Podlaski Urząd Wojewódzki                                 4
               Pomorski Urząd Wojewódzki                                 8
               śląski Urząd Wojewódzki                                  26
               świętokrzyski Urząd Wojewódzki                            2
               |Warmińsko-Mazurski Urząd Wojewódzki                      4
               IWielkopolski Urząd Wojewódzki                            9
               IZachodniopomorski Urząd Wojewódzki                       6
               Ogółem:                                                  164



2.4 - Działalność organów administracji samorządowej, spółdzielczej i innych


W tej grupie problemowej wpłynęło 500 skarg, wniosków petycji i listów. Najczęściej
poruszaną kwestią była działalność samorządu szczebla gminnego - 313 pism. Piszący z reguły
zwracali się z prośbą o interwencję Prezesa Rady Ministrów w ich sprawie rozpatrywanej przez
odpowiednią gminę. Nadsyłane były również skargi na poszczególnych wójtów, burmistrzów
i prezydentów miast oraz na jednostki organizacyjne gmin. Obywatele nie zgadzali się
z rozstrzygnięciami organów samorządowych w ich sprawach. Po wyczerpaniu właściwej
ścieżki administracyjnej (tj. skargi do rady gminy, właściwego wojewody, regionalnej izby
obrachunkowej lub samorządowego kolegium odwoławczego) zwracali się do Prezesa Rady
Ministrów o pozytywne załatwienie ich sprawy.

Pojawiały się też prośby od osób powracających z zagranicy, o zapewnienie miejsca pobytu
do odbycia kwarantanny z uwagi na pozostawanie w ich domach osób starszych i chorych.

Wpłynęła między innymi skarga osoby, która skarżyła się na złe warunki kwarantanny
organizowanej przez gminę i żądała zwrotu kosztów pobytu na kwaterze prywatnej podczas jej



                                                                                          15
odbywania. W odpowiedzi na te zarzuty władze gminne wyjaśniły, że nie posiadały możliwości
refundowania piszącej kosztów gdyż z własnej woli opuściła miejsce kwarantanny zbiorowej.

Gminy, które płacą „podatek solidarnościowy” tzw. „janosikowe” zwracały się do Premiera

z apelem o zwolnienie z tego obowiązku ze względu na niższy wpływ podatków CIT, PIT,
lokalnych i innych w wyniku epidemii.

Tabela nr 5: Działalność organów administracji samorządowej,                     spółdzielczej,   innych    -
liczba pisemnych sygnałów obywatelskich

                                                                                  Skargi
                                                                                 wnioski
                                                                               petycje listy
                Działalność organów samorządowych wojewódzkich                      63
                Działalność organów samorządowych powiatowych                       53
                Działalność organów samorządowych gminnych (miejskich)             313
                Działalność organów samorządowych kolegiów                          56
                lodwoławczych
                Działalność regionalnych izb obrachunkowych                          2
                Działalność organizacji spółdzielczych, społecznych i innych         2
                Zmiany w podziale administracyjnym                                   4
                Inne                                                                 2
                Ogółem:                                                            500



2.5 . Dostęp do informacji publicznej
Nadesłane pisma z tej kategorii były wnioskami o udostępnienie informacji publicznej albo
wystąpieniami z nimi powiązanymi. Przekazywane były do Centrum Informacyjnego Rządu.
W sytuacji, gdy obywatel telefonicznie wyrażał prośbę o udostępnienie informacji publicznej,
kierowany był na dedykowany numer CIR.

Tabela nr 6: Dostęp do informacji publicznej, spory kompetencyjne - rodzaje i liczba
pisemnych sygnałów obywatelskich

                                                                                  Skargi
                                                                                 wnioski
                                                                               petycje listy
                Dostęp do informacji publicznej                                     18
                Spory kompetencyjne                                                 0
                Ogółem:                                                             18



2.6 - Działalność organów wymiaru sprawiedliwości


W 2020 r. wpłynęło 1305 wystąpień dotyczących funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości.
Sprawy z tej kategorii, tradycyjnie, jak co roku, stanowią najliczniejszą część korespondencji
ze wszystkich zagadnień kierowanych do KPRM. Najczęściej proszono o podjęcie interwencji
w ramach toczącego się postępowania sądowego, cywilnego albo karnego (536 pism).

                                                                                                           16
Obywatele zwracali się do Premiera o zmianę wyroków sądu, które ich zdaniem były błędne
albo niesprawiedliwe. W 288 pismach składano skargi na działalność i orzecznictwo
prokuratury. Zarzucano bezzasadne umarzanie postępowań, bądź odmowę ich wszczęcia oraz
bezczynność prokuratury. Pytano kiedy zostaną wznowione rozprawy i posiedzenia w sądach
odwołane w związku z epidemią.

Zgłaszano doniesienia o naruszeniu prawa i informacje o podejrzeniu popełnienia przestępstwa.

Obywatele prosili Premiera o pośrednictwo w zgłoszeniu opisanych spraw do organów ścigania
twierdząc, że wówczas policja i prokuratura skuteczniej zajmą się sprawą. W 2020 r. wpłynęły
82 skargi na adwokatów, radców prawnych, notariuszy, komorników, syndyków i biegłych
sądowych.

Osadzeni      w zakładach     karnych          iaresztach       śledczych   przesłali   11l      pism.
Najczęściej zwracano się z prośbą o weryfikację wyroków sądowych lub skrócenie kary
pozbawienia wolności. Proszono również o amnestię ze względu na epidemię. Wiele pism
dotyczyło niewłaściwych warunków, w jakich skazani i aresztowani odbywają kary
pozbawienia wolności lub oczekują na rozprawę.              Osadzeni wskazywali na złe warunki
sanitarne, niedostateczną opiekę medyczną, przeludnienie w celach i słabe wyżywienie.
Skarżyli się też na zakaz odwiedzin z powodu epidemii koronawirusa.

Komentowano wejście w życie z dniem 14 lutego br. zmian wprowadzonych Ustawą z dnia 20
grudnia 2019 r. o zmianie ustawy — Prawo o ustroju sądów powszechnych, ustawy o Sądzie
Najwyższym     oraz    niektórych     innych      ustaw,    a     szczególnie   przepisów     odnośnie
niedopuszczalności kwestionowania umocowania sądów i trybunałów, konstytucyjnych
organów państwowych oraz niedopuszczalności ustalania lub oceny przez sąd powszechny
zgodności z prawem powołania sędziego. Wypowiadali się zarówno popierający stanowisko
rządu w tej sprawie, jak i krytycy.

W związku z epidemią Naczelna Rada Adwokacka w Uchwale Prezydium NRA nr 156/2020

z dnia 14 marca br., zwróciła się do Premiera o opracowanie jednolitego katalogu spraw

pilnych (w postępowaniu sądowym), zawieszenie postępowań w sprawach osób dotkniętych
wirusem Covid- 19, zapewnienie systemu pomocy finansowej dla pełnomocników procesowych
i obrońców, którzy popadną w kłopoty finansowe (odroczenie lub umorzenie składek ZUS
ipodatków),      wyłączenie      odpowiedzialności          karno-skarbowej       za - nieterminowe
niezrealizowanie należności publicznoprawnych oraz dopuszczenie pracy zdalnej w punktach
świadczących nieodpłatną pomoc prawną (przez telefon).


                                                                                                    17
Wpływały    skargi     na   zbyt    wysokie     opłaty    za    egzamin        wstępny       na   aplikację
radcowską/adwokacką/notarialną, który w tym roku wynosi 1 300 zł oraz za egzamin na
aplikację sędziowską i prokuratorską do Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury - 1125
zł. Skarżący, uważali że koszt przeprowadzenia tych egzaminów jest dużo niższy, a za
poprzednie egzaminy z 2019 r. do budżetu państwa wpłynęło ponad 3 mln zł zysku.

Odnotowano skargę na jeden z sądów rejonowych dotyczącą braku możliwości składania pism
procesowych od obywateli poprzez platformę ePUAP (profilem zaufanym z podpisem
elektronicznym), gdyż sąd ten nie posiadał dostępu do systemu.

Wpłynęło kilkadziesiąt apeli od kuratorów sądowych o zrealizowanie obietnicy podwyżek ich
wynagrodzenia. Była ona złożona w lipeu 2019 roku ze strony Ministerstwa Sprawiedliwości
na mocy podpisanego porozumienia z przedstawicielami związków zawodowych. Skarżą się
oni, że prace legislacyjne nad rozporządzeniem Rady Ministrów zmieniającym rozporządzenie
w sprawie wynagrodzeń kuratorów zawodowych i aplikantów kuratorskich procedowane są od
maja br. roku., a podwyżki miały wejść w życie w III kwartale br.

Zgłaszano, że w wyniku pandemii narasta problem konfliktów rodzicielskich o opiekę nad
dziećmi po rozwodzie i alienacji rodzicielskiej. Piszący zarzucali sądom rodzinnym
faworyzowanie matek oraz dyskryminację ojców przy ustalaniu prawa do opieki nad dziećmi.
Apelowano o wprowadzenie w Polsce pieczy naprzemiennej nad dzieckiem oraz karalność
utrudniania kontaktów dzieci z rodzicami po rozwodzie lub rozstaniu.

Tabela   nr   7:     Sądownictwo      i   organy     ścigania     - _ liczba     pisemnych        sygnałów
obywatelskich


                                                                                    Skargi
                                                                                   wnioski
                                                                                 petycje listy

             [Orzecznictwo sądowe cywilne, karne, pracyi ubezpieczeń                536
             społecznych (skargi, odwołania)
             [Orzecznictwo sądowe w sprawach administracyjnych (skargi,              31
             lodwołania)
             Pozaorzecznicze uchybienia w pracy sądów, w tym skargi na               28
             sędziów
             (Orzecznictwo i działalność prokuratury (w tym Prokuratora             288
             (Generalnego, skargi na prokuratorów)
             Działalność adwokatów, radców prawnych, notariuszy,                     82
             komorników, syndyków, biegłych sądowych
             Funkcjonowanie zakładów karnych i aresztów śledczych -                  111
             Centralny Zarząd Służby Więziennej
             Doniesienia o naruszeniu prawa, podejrzenia o popełnieniu               174
             przestępstwa
             Inne                                                                    55
             Ogółem:                                                                1305

                                                                                                         18
2.7    Sprawy pracy i zatrudnienia


W zakresie tej problematyki wpłynęło 187 pisemnych skarg, listów i petycji. Dużo sygnałów
i opinii obywatelskich dotyczyło utraty pracy lub obaw o utratę pracy w wyniku zastoju
gospodarczego z powodu epidemii, obniżenia wynagrodzenia, pomocy finansowej dla
pracowników oraz osób bezrobotnych. W szczególnie trudnej sytuacji znaleźli się pracownicy
zatrudnieni w innej formie niż umowa o pracę, z branż dotkniętych ograniczeniami działalności
(np. turystyka, kultura, kosmetyka, fryzjerstwo, tłumaczenia, kultura fizyczna, salony tatuażu).
Wpływały prośby o pomoc od pracowników, którzy stracili pracę z powodu epidemii albo ich
wynagrodzenia    zostały   znacznie   obniżone.   Część   ze     zgłaszających   się    osób   miała

umowy czasowe, a pracodawca ich im nie przedłużył. Wyrażali duże zaniepokojenie o swoją
przyszłość. Skarżono się na obniżenie wynagrodzeń pracowników pozostających w gotowości
do pracy ale jej niewykonujących z powodu epidemii.

Sygnalizowano, że pracownicy pracujący w branżach usługowych zamkniętych z powodu
koronawirusa nie mogą sobie pozwolić na przestoje w pracy ze wzglądu na zobowiązania
finansowe. Pracownicy informowali, że zdarzało się, że „zmuszeni byli” tym samym
wykonywać     swoją    pracę   niejako   „na   czarno”    (np.    w    warunkach       domowych    -

fryzjerzy, kosmetyczki) lub podjąć się czasowo najniżej płatnych prac poza branżą.
Wpływały zapytania od pracowników urzędów, czemu rząd ratuje miejsca pracy w firmach, ale
jednocześnie w „Tarczy 2.0” zostały zawarte regulacje dotyczące redukcji zatrudnienia
w urzędach.   Liczne zapytania dotyczyły wprowadzonego                dodatku solidarnościowego
w wysokości 1400 zł miesięcznie dla osób, które straciły pracę po 15 marca br.

Po wejściu w życie pierwszej wersji Tarczy Antykryzysowej zwolnieni pracownicy skarżyli
się, że nie przysługuje im żadne wsparcie, gdyż tarcza antykryzysowa wspiera firmy i osoby
pozostające w różnych formach zatrudniania, a osoby już zwolnione nie mogą liczyć na żadną
pomoc. Kolejne wersje Tarczy rozwiązały ten problem. Z satysfakcją przyjęto też
wprowadzenie w „Tarczy antykryzysowej” świadczenia postojowego.                    Przedsiębiorcy
apelowali do Premiera o przedłużenie wsparcia z Tarczy Antykryzysowej, w szczególności
dofinansowania do wynagrodzeń, pożyczek dla mikroprzedsiębiorców, zwolnienia ze składek

na ubezpieczenia społeczne.
Wpływały skargi pracowników urzędów pocztowych na zapowiadane,                          a następnie
zrealizowane przez Zarząd Poczty, obniżenie pensji oraz zmniejszenie etatów pracownikom.
Opisywali, że zarobki pocztowców są niskie, a ich praca to nie tylko przyjmowanie listów


                                                                                                  19
i paczek ale również odpowiedzialność za jakość usług, odpowiedzialność finansowa i ciężka
praca fizyczna.

Wiele branżowych stowarzyszeń (np. Wielkopolska Izba Rzemieślnicza w Poznaniu,
Stowarzyszenie Przetwórców Ryb, stowarzyszenia tłumaczy, prezenterów muzyki oraz wiele
innych branż tj. jak właściciele lokalów gastronomicznych) skierowało do Premiera postulaty
wsparcia działalności gospodarczej w czasie epidemii.        Obejmowały one: obniżenie
minimalnego wynagrodzenia, dopłaty do wynagrodzeń pracowników, zawieszenie płatności
składek ZUS, podatków (np. na minimum 6 miesięcy), rat kredytów, obniżenie czynszów za
lokale, w których prowadzona jest działalność gospodarczą oraz uruchomienie tanich
kredytów.
W zakresie sygnałów pisemnych kierowanych do KPRMw zakresie tej problematyki najwięcej
- 51 pism - dotyczyło łamania praw pracowniczych, w tym mobbingu, zarzutów w stosunku do
kadr kierowniczych oraz niewłaściwych stosunków międzyludzkich w zakładach pracy.
W zakładach pracy szeroko rozumianej strefy budżetowej skarżono się na nepotyzm, „fikcyjne

nabory”, brak jednakowej płacy na takich samych stanowiskach.
Wpływały sygnały od osób poszukujących pracy o tym, że pracodawcy oferują im umowę
o pracę z płacą minimalną, a pozostała część wynagrodzenia ma być wypłacana „na czarno”
poza umową. Sytuacja ta dotyczyła najczęściej kierowców oraz branży budowlanej.
Pracownicy sygnalizowali, że pracują czasem w ogóle bez umowy o pracę, a otrzymują

wynagrodzenie np. w trzech częściach, z trzech różnych firm, aby uniknąć obciążeń - składek
ubezpieczeniowych i podatków. Apelowano do Premiera o powstrzymanie takich praktyk
wśród pracodawców.
Obywatele podobnie jak w poprzednich kwartałach skarżyli się na zbyt niskie wynagrodzenia
w porównaniu do innych państw Unii Europejskiej.
Wpływały liczne opinie na temat organizacji pracy w domach (m.in. wideokonferencje, home
office) w czasie epidemii. Wyrażano zadowolenie z powodu umożliwienia wykonywania
pracownikom pracy zdalnie w czasie epidemii. Pytano o regulacje dotyczące zwrotu
pracownikom kosztów pracy na prywatnych komputerach czy rekompensaty za zwiększone
rachunki za energię elektryczną.
Proszono o interwencję Premiera w sprawie braku pracowników sezonowych do pracy
z Ukrainy z powodu zamknięcia granicy.




                                                                                        20
Emeryci i renciści z najniższymi świadczeniami dziwili się dlaczego właściciele i pracownicy
zamkniętych branż dostają świadczenia pieniężne wyższe niż oni otrzymują co miesiąc od lat
na przeżycie.


Tabela    nr  8:       Sprawy    pracy    i _ zatrudnienia     -     liczba       pisemnych        sygnałów
obywatelskich

                                                                                 Skargi
                                                                                wnioski
                                                                              petycje listy

                Korpus Służby Cywilnej (nie dotyczy skarg na Szefa                 6
                Służby Cywilnej), konkursy na stanowiska, inne
                Poszukiwanie pracy                                                30
                Zwolnienia z pracy                                                20
                [Zasiłki dla bezrobotnych                                         8
                Działalność urzędów pracy                                          6
                Finansowe i pozafinansowe roszczenia wynikające ze                15
                stosunku pracy (deputaty, zniżki, itp.)
                Wypadki przy pracy, choroby zawodowe, bhp; (w tym                  4
                odszkodowania i świadczenia rentowe z tego tytułu)
                Łamanie praw pracowniczych, w tym mobbing, sprawy
                dotyczące kadr kierowniczych, stosunki międzyludzkie              51
                jw zakładach pracy
                Ogólne sprawy dot. zatrudnienia i bezrobocia                      18
                Równe traktowanie (kobiety - mężczyźni, osoby                     11
                niepełnosprawne i inne)
                Inne                                                              18
                (Ogółem:                                                         187



2.8    Ubezpieczenia społeczne



W 2020 r. wpłynęło 640 skarg i listów dotyczące problematyki ubezpieczeń społecznych.
Najczęściej skarżono się na nieprawidłowe - zdaniem piszących -                      ustalenie wysokości
świadczeń (116 pism) oraz zwracano się do Prezesa Rady Ministrów z indywidualnymi
prośbami o ustalenie wysokości świadczeń w inny sposób, niż wynika to z przepisów
ustawowych (97 pism). Skarżono się na działalność Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, na
odmowę przyznania prawa do emerytury albo renty, nieprawidłowego - zdaniem piszących -
ustalenia   wysokości      Świadczeń,    niewydawania   w      przewidzianym            terminie    decyzji,
wstrzymywania wypłaty świadczeń i przekraczania określonych przepisami terminów
załatwiania spraw.

Krytykowano przepisy regulujące system emerytalno-rentowy, w tym ustalające wysokość
świadczeń i ich waloryzację. Piszący i dzwoniący wskazywali, że system emerytalny jest

                                                                                                          21
niesprawiedliwy. Domagano się zniesienia podatku dochodowego w przypadku najniższych
emerytur i rent. Apelowano o podwyżki rent i emerytur.

Wpływały sygnały, że z powodu epidemii wstrzymano działalność komisji lekarzy
orzeczników ZUS w sprawach orzekania o niepełnosprawności. W konsekwencji powoduje to
wstrzymanie wypłacania świadczeń dla niektórych rencistów przez ZUS. Wnioskowano
o   czasowe    umożliwienie     lekarzom   pierwszego    kontaktu   wydawania   zaświadczeń
o niezdolności do pracy.

Pytano o zapowiadane przez rząd wypłacenie "czternastej" emerytury oraz o warunki jej
przyznania. Pozytywnie oceniano sposób ustalenia jej wymiaru w przypadku osób, których
świadczenia przekraczają 2,9 tys. zł.

Wpływały skargi i uwagi dotyczące zapisów tzw. Tarcz Antykryzysowych.            Apelowano
o zniesienie obowiązkowych płatności na rzecz ZUS z powodu epidemii. Wskazywano na długi
czas oczekiwania na wydanie decyzji o przyznaniu tzw. dodatku solidarnościowego oraz
świadczenia postojowego.

Wpływały protesty od kobiet pobierających zasiłek macierzyński, którym w wyniku
obniżonego wymiaru czasu pracy obniżono wysokość zasiłku macierzyńskiego. Część
pracodawców chcących skorzystać z pomocy państwa obniżyło wymiar etatów pracownikom,
w tym również często osobom będącymi pod ochroną konstytucyjną tj. np. pracownicom
w ciąży. W związku ze zmianą wymiaru czasu pracy ZUS przeliczył podstawę wymiaru składek
od kwoty zasadniczej pensji brutto po obniżce etatu. Straciły na tym kobiety, których
dotychczasowe wynagrodzenia składały się z płacy zasadniczej oraz premii niejednokrotnie
przewyższających tą kwotę. Piszące podnosiły, Że jest to rozwiązanie krzywdzące
iniesprawiedliwe. Apelowały one o pilne wprowadzenie autopoprawki zmieniającej tę
niekorzystną sytuację kobiet.

Matki pozostające na zasiłku opiekuńczym na dzieci sygnalizowały obawę przed utratą pracy
z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad dziećmi.              Przy kolejnych terminach
przedłużania zasiłku wiele takich matek pytało o dokładny termin jego przedłużenia, żeby
mogło przygotować się na taką ewentualność.




                                                                                          22
Tabela nr 9: Ubezpieczenia społeczne - liczba pisemnych sygnałów obywatelskich

                                                                               Skargi
                                                                              wnioski
                                                                            petycje listy
                [Odmowa przyznania emeryturi rent (wszystkich                   52
                rodzajów)
                Nieprawidłowe ustalenie wysokości świadczeń
                (wszystkich rodzajów, także naliczanie kapitału
                początkowego)
                Prośby o przyznanie oraz ustalenie wysokości świadczeń          97
                iw inny sposób niż to wynika z przepisów
                Prośby o przyznanie świadczenia specjalnego przez               14
                Prezesa RM
                [Odwołania od decyzji odmownych dot. rent specjalnych            5
                oraz dalsza korespondencja w tych sprawach
                Emerytury wyjątkowe przyznawane przez Prezesa ZUS                2
                (lub inne organy)
                świadczenia przedemerytalne                                      5
                [Orzecznictwo lekarskie                                         17
                Dodatki pielęgnacyjne, zasiłki chorobowe itp.                   36
                świadczenia na rzecz ZUS z tyt. działalności gospodarczej       15
                Skargi na działalność wszystkich organów emerytalno-
                rentowych - ZUS, KRUS, MON, MSWiA oraz ich                      66
                pracowników
                Inne                                                            56
                Przepisy dotyczące spraw emerytalno-rentowych (uwagi,          159
                opinie, postulaty obywateli, waloryzacja)
                Ogółem:                                                        640



2.9 _ Niepełnosprawni


W tym zakresie problemowym wpłynęło 97 pism, w których głównie skarżono się na niski
wymiar świadczeń dla osób niepełnosprawnych i niewystarczający system wsparcia. Piszący

zwracali się zarówno w swoich sprawach indywidualnych, jak i grupowych. Korespondencja o
tej   problematyce     na ogół była przekazywana do                 Pełnomocnika Rządu ds.   Osób
Niepełnosprawnych. Przesyłano również indywidualne prośby o wsparcie finansowe.

Niepełnosprawni skarżyli się na wstrzymanie przez epidemię koronawirusa postępowań przed
komisjami lekarskimi. Wpływały też skargi na zawieszenie (w wyniku pandemii) turnusów
rehabilitacyjnych z funduszu PERON oraz na konieczność ponownego oczekiwania w kolejce
(nawet 2 lata) na przydział turnusu w przypadku gdy termin pobytu przypadał na okres
zamknięcia ośrodków z powodu pandemii. Proszono o zwiększenie środków na rehabilitację.

Sygnalizowano, że zapowiedziane, podniesienie progu dochodowego uprawniającego do
świadczenia uzupełniającego dla osób niezdolnych do samodzielnej egzystencji (tzw. 500 plus




                                                                                               23
dla niepełnosprawnych posiadających orzeczenie o niezdolności do samodzielnej egzystencji)
o 50 zł jest jedynie symboliczne.

Wyrażano obawy o zarażenie koronawirusem pensjonariuszy w domach pomocy społecznej ze
względu na liczne przypadki takich zachorowań w całej Polsce.

Z drugiej strony rodziny pensjonariuszy wyrażały rozczarowanie z powodu zakazu odwiedzin
w DPSach. Pensjonariusze domów pomocy społecznej skarżyli się, że na poczet opłaty za pobyt
w DPS pobierane są od nich świadczenia, w tym tzw. 500+ dla osób niepełnosprawnych.

Wpłynęło kilkadziesiąt protestów od osób niesłyszących w sprawie powiększenia obrazu
postaci tłumacza migowego na ekranie podczas telewizyjnych transmisji wystąpień Prezesa
Rady Ministrów. Twierdzono, że zbyt mała sylwetka tłumacza uniemożliwia zrozumienie
przekazu podczas transmisji.

Wpływały również apele o podjęcie działań na rzecz zapewnienia szacunku i godności osobom
niepełnosprawnym, a szczególnie dzieciom z Zespołem Downa. Obecnie, zdaniem piszących,
są one dyskryminowane z powodu swojej chorobyi spotykają się z odrzuceniem.
Tabela nr 10: Niepełnosprawni - liczba pisemnych sygnałów obywatelskich

                                                                            Skargi
                                                                           wnioski
                                                                         petycje listy
                Działalność Pełnomocnika Rządu do Spraw Osób                  1
                Niepełnosprawnych
                Prośby o wsparcie finansowe dla osoby niepełnosprawnej        8
                Niski wymiar świadczeń (w tym świadczeń dla                  13
                opiekunów)
                Skargi na działalność organów opieki społecznej wobec         3
                niepełnosprawnych
                Skargi na bariery w życiu codziennym, nauce, pracy            5
                Dofinansowanie kosztów rehabilitacji (w tym                   4
                specjalistycznego sprzętu, turnusów rehabilitacyjnych)
                Problemy ogólne dotyczące niepełnosprawnych                  27
                Inne                                                         36
                Ogółem:                                                      97



2.10   Służba zdrowia


Z uwagi na panujący stan epidemii problematyka ta była jedną z dominujących tematów
sygnałów obywatelskich w 2020 r. Pisemnych skarg, wniosków, petycji i listów dotyczących
tego tematu w 2020 r. wpłynęło 768 (w tym najwięcej listów 664). Jeszcze więcej uwag,
spostrzeżeń, opinii oraz postulatów odnośnie epidemii i organizacji opieki zdrowotnej w tym


                                                                                         24
trudnym czasie obywatele przekazywali drogą mailową i telefoniczną. Zgłaszano licznie obawy
co do wystarczająco dużej liczby lekarzy, personelu medycznego i łóżek w szpitalach w czasie
pandemii. Pytano, czy jest zapewniona wystarczająca ilość środków ochrony dla lekarzy
i pielęgniarek oraz czy będzie odpowiednia opieka medyczna dla wszystkich potrzebujących
pacjentów. Pytano o możliwości wykonywania testów na obecność koronawirusa.

Pacjenci z rejonów, gdzie są tylko szpitale jednoimienne zgłaszali, że nie wiedzą gdzie obecnie
mogą korzystać z pozostałych świadczeń opieki zdrowotnej, Wskazywano na utrudniony

kontakt z przychodniami lekarskimi. Zgłaszano skargi m.in. na odwoływanie wizyt lekarskich
jak również na długi okres oczekiwania na nie. Skarżono się na utrudniony dostęp do lekarzy
rodzinnych i lekarzy specjalistów oraz na przekładane wcześniej zaplanowanych wizyt
lekarskich, a szczególnie operacji, na które pacjenci czekali czasami wiele lat. Chorzy na
nowotwory skarżyli się na zakłócenia w ciągłości leczenia. Niektórzy zgłaszali kuriozalność
telefonicznych porad lekarskich wtedy, gdy zachodziła konieczność osobistego zbadania
pacjenta przez lekarza. Pytano czemu ten sam lekarz w przychodni NFZ udziela tylko
teleporad, a w swoim gabinecie prywatnym odpłatnie przyjmuje już osobiście. Z drugiej strony
doceniano możliwość uzyskania e-recepty przez telefon bez konieczności osobistej wizyty.

Kobiety przygotowujące się do porodu wyrażały niezadowolenie z odwołania porodów
rodzinnych oraz zgłaszały, że mimo polepszenia standardów opieki porodowej nadal jest wiele
nieprawidłowości w opiece okołoporodowej. Apelowano do Premiera o interwencję w sprawie
położnej, zwolnionej dyscyplinarnie w marcu z Podhalańskiego Szpitala Specjalistycznego im.
Jana Pawła II    w Nowym Targu za wpis na Facebooku o braku zapewnienia ochronnych
rękawiczek i maseczek podczas pracy w szpitalu.

W kwestii dostępności leków, Izba Gospodarcza Właścicieli Punktów Aptecznych i Aptek
zwróciła się z apelem do Premiera i Ministra Zdrowia o rozszerzenie wykazu leków
dopuszczonych do sprzedaży w punktach aptecznych w celu minimalizowania konieczności
przemieszczania się ludzi.       Podnoszono problem wysokich cen leków i apelowano
o rozszerzenie ich refundacji.

Powszechnie wyrażano zaniepokojenie zwiększającą się codziennie liczbą nowych zakażeń.
Szczególnie podkreślano trudną sytuację epidemiczną na Śląsku, gdzie kopalnie (m.in. Polskiej
Grupie Górniczej, Jastrzębskiej Spółce Węglowej, Silesia) stały się ogniskami koronawirusa.

Wpływały liczne skargi na działalność stacji sanitarno-epidemiologicznych w związku
z kwarantanną, szczególnie na brak możliwości skontaktowania się ze stacjami w sprawie


                                                                                            25
ustalenia zakresu i czasu kwarantanny oraz na różne daty obowiązkowej izolacji dla członków
mieszkających wspólnie rodzin. Skarżono się na długie oczekiwanie na wyniki testów na
koronawirusa oraz niemożność otrzymania zaświadczenia w celu usprawiedliwienia
nieobecności w pracy. Niejasne, zdaniem piszących, były też kwestie odbywania kwarantanny
po powrocie zkrajów spoza UE i uczestnictwo w wyborach osób pozostających
w kwarantannie. Pytano o zasady zwalniania z obowiązku odbywania kwarantanny przez
Głównego Inspektora Sanitarnego.

Obywatele niepokoili się, czy w Polsce wykonuje się wystarczająco dużo testów na
koronawirusa. Zdarzało się, że zgłaszali wątpliwości co do ich wiarygodności.
Wpływały skargi na długi czas oczekiwania na przyjęcie na szpitalny oddział ratunkowy.
Rodziny pacjentów przebywających w szpitalach wyrażały zrozumienie, ale również wielki żal,

że przez epidemię nie mogą odwiedzać swoich bliskich.
Pacjenci wyrażali obawę o bezpieczeństwo leczenia sanatoryjnego w czasie epidemii. Byli
niezadowoleni z czasowego wstrzymania większości zabiegów rehabilitacyjnych.

Kwestionowana była tez wiarygodność statystyk dotyczących przyczyn zgonów związanych
z koronawirusem w Polsce. W opinii części obywateli w Polsce, jako przyczynę zgonu podaje
się chorobę współistniejąca, a nie koronawirusa, przez co zaniża się ilość zgonów z powodu
epidemii. Ujawniła się część osób wątpiących w epidemię, negujących istnienie koronawirusa.
Apelowali oni do rządu o zniesienie obowiązku noszenia maseczek oraz wszelkich innych
ograniczeń.

W początkowym okresie epidemii skarżono się na brak dostępu do maseczek, rękawiczek

i płynów do dezynfekcji lub też na ich wysoką cenę. Jednocześnie zgłaszano sprzeciw wobec
zgody na brak maseczek w miejscach publicznych dla osób z domniemaną chorobą układu
oddechowego bez możliwości weryfikacji tej choroby.
Pary dotknięte niepłodnością, które były w trakcie leczenia, skarżyły się na przełożone z uwagi
na epidemię zaplanowane wizyty oraz zabiegi in vitro.
Przekazywano      dużo   różnorodnych   opinii   odnośnie   obowiązkowego       szczepienia   na
koronawirusa i apelowano, żeby było ono bezpłatne, ale nieobowiązkowe.

Wpłynęło 10 petycji dotyczących refundacji leku na nowotwór dziecięcy neuroblastoma.

Wyrażano niezadowolenie, że w wyniku wprowadzenia reżimu sanitarnego wzrosły ceny usług
dentystycznych.




                                                                                              26
Tabela nr 11: Służba zdrowia - liczba sygnałów obywatelskich

                                                                              Skargi
                                                                             wnioski
                                                                           petycje listy

                Działalność Narodowego Funduszu Zdrowia                         8
                Skargi na odmowę lub niewłaściwe leczenie                      16
                Skargi na zbyt długie oczekiwanie na leczenie                  4
                Koszty leczenia - refundacja (w tym in vitro)                  19
                Leki i artykuły sanitarne (rejestracja, refundacja, ceny       59
                leków)
                Leczenie uzdrowiskowe (sanatoryjne)                            4
                Działalność publicznych zakładów opieki zdrowotnej             24
                Ubezpieczenia zdrowotne (składki)                               2
                (Organizacja ochrony zdrowia (w tym komputeryzacja)            22
                Problemy ogólne dotyczące służby zdrowia                      588
                Inne                                                           22
                Ogółem:                                                       768



2.11   Polityka rodzinna i pomoc społeczna
W ramach tej problematyki wpłynęło 217 pism. Przesyłano liczne opinie, zapytania i postulaty
w Sprawie zasad wypłacania zasiłku opiekuńczego na dzieci w wieku do 8 roku życia.
Szczególnie dotyczyło to wieku dziecka. Rodzice dzieci starszych tj. naczęściej w wieku 9-11
lat, jednak za małych, by mogły same zostać w domu oraz wymagających opieki osoby
dorosłej, przekonywali o konieczności wypłacania także im tego świadczenia. Szczególnie
dotyczyło to pracujących rodziców, którzy nie mogli wykonywać pracy zdalnej. Samotne matki
żaliły się na brak możliwości załatwienia opieki nad dzieckiem. Z uwagi na zalecenia rządu,
aby osoby starsze pozostawały w domach i unikały kontaktów, opiekę nad wnukami tylko
w ograniczonym zakresie mogli sprawować dziadkowie.

Z dużym zadowoleniem obywatele przyjęli kolejne przedłużenie możliwości wypłacania

zasiłku opiekuńczego na dzieci. Zdarzały się jednak - skargi na bardzo długi termin
rozpatrywania przez ZUS wniosków o te zasiłki. Sygnalizowane były przypadki opóźnień
w wypłatach świadczeń 500 plus, szczególnie w sytuacji pracy jednego z rodziców w innym
kraju Unii Europejskiej. U piszących pojawiały się obawy, że w związku z epidemią Rząd może
zlikwidować program 500 plus, gdyż jest to duże obciążenie dla budżetu państwa.

Skarżono się na niski wymiar świadczeń z pomocy społecznej oraz na bezprawne — zdaniem
wnioskujących — odmowy wsparcia przez organy pomocy społecznej. Pojawiały się prośby do
Prezesa Rady Ministrów o przyznanie zasiłku z pomocy społecznej (z pominięciem właściwych
w tej sprawie instytucji). Osoby korzystające ze świadczeń z pomocy społecznej pisały, że
kwoty tych świadczeń są dramatycznie niskie i niewystarczające w stosunku do wzrastających


                                                                                           27
kosztów Życia. Ponadto wnioskujący wyrażali swoje niezadowolenie z faktu, iż ośrodki
pomocy społecznej często uzasadniały decyzje odmowne niewystarczającą ilością środków
finansowych pozostających w ich dyspozycji lub minimalnym przekroczeniem przez osobę
ubiegającą się o pomoc ustawowego progu dochodowego, uprawniającego do otrzymania
określonego świadczenia

Poza osobami, które popadły w ubóstwo z powodu bezrobocia, zwiększyła się, zdaniem
piszących, grupa osób, która żyje w niedostatku, mimo wykonywania pracy zarobkowej. Osoby
pracujące opisują, że po odjęciu kosztów dojazdu do miejsca pracy, pokrycia ewentualnych
kosztów opieki nad dzieckiem w godzinach pracy oraz dokonaniu opłat związanych
z mieszkaniem, dochód okazuje się niewiele wyższy niż w przypadku osób pozostających na
bezrobociu czy osób otrzymujących świadczenia i zasiłki.

W świetle ujawnianych przez media przypadków znęcania się nad małymi dziećmi, pomimo
nadzoru nad tymi rodzinami kuratora, opieki społecznej czy asystenta rodziny, dzwoniący
wnosili o zaostrzenie kontroli pracy pracowników Ośrodków Pomocy Społecznej. Postulowali
sprawdzenie, czy rodziny wymagające pomocy są właściwie „monitorowane”.

Pojawiały się również postulaty zwiększenia kontroli zasadności przyznawania świadczeń
z opieki społecznej. Jednocześnie pracownicy ośrodków pomocy społecznej skarżyli się na
niskie wynagrodzenia. Opisywano również problemy nieskuteczności ściągania alimentów na
dzieci, które pogłębiły się w wyniku epidemii.

Tabela nr 12: Polityka rodzinna i pomoc społeczna - liczba sygnałów obywatelskich
                                                                             Skargi
                                                                            wnioski
                                                                          petycje listy
             Prośby o udzielenie pomocy społecznej ze środków pomocy          33
             społecznej
             Odmowy udzielenia pomocy społecznej ze środków pomocy             6
             społecznej
             Wysokość zasiłków z funduszy pomocy społecznej                    7
             Działalność organów pomocy społecznej i pracowników służb        36
             socjalnych
             Domy dziecka, rodziny zastępcze i Domy Pomocy Społecznej         16
             Świadczenia rodzinne (np. dodatki do zasiłków rodzinnych,        52
             świadczenia pielęgnacyjne, 500+, zasiłek opiekuńczy, itp.)
             Urlopy i świadczenia macierzyńskie                                1
             Fundusz alimentacyjny                                             8
             Problemy ogólne dotyczące pomocy (opieki) społecznej              2
             Polityka prorodzinna i społeczna Rządu                           39
             Pomoc dla więźniów, bytych więźniów oraz ich rodzin              o
             inne                                                             17
             Ogółem:                                                         217




                                                                                          28
2.12   Sprawy mieszkaniowe


W ramach tej problematyki wpłynęło 201 skarg, wniosków, petycji i listów. Najczęściej
obywatele zwracali się do Kancelarii Prezesa Rady Ministrów o wsparcie w przydziale
mieszkania komunalnego i socjalnego (72 sprawy). Sprawy dotyczące kwestii mieszkaniowych
w zdecydowanej większości miały charakter indywidualny i wiązały się ze skargami na
działalność organów samorządu gminnego, do zadań których należy zaspokajanie potrzeb

mieszkaniowych.

Właściciele mieszkań na wynajem krytykowali wprowadzony zakaz eksmisji z powodu
epidemii koronawirusa. Byli przekonani, że niektórzy lokatorzy przestawali płacić czynsz
ponieważ wiedzieli, że nie będą mogli być usunięci z mieszkania w czasie pandemii. Obywatele
zwracali się również z prośbą o pomoc w spłacie długów za czynsz, często były to wieloletnie
długi sięgające kilkudziesięciu tysięcy złotych. Najczęstszym powodem zaistniałej sytuacji
były niskie dochody, niewystarczające na opłacenie zobowiązań czynszowych.

Obywatele        zgłaszali   również    nieprawidłowości   w   funkcjonowaniu    spółdzielni
mieszkaniowych. Kwestionowano zasadność wzrostu czynszów i opłat mieszkaniowych,

krytykowano działalność zarządów spółdzielni oraz administracji osiedli mieszkaniowych.
Pojawiały się również skargi lokatorów na utrudnianie, bądź uniemożliwianie wykupu
mieszkań przez spółdzielnie mieszkaniowe.
Zgłoszono postulat podjęcia działań mających na celu zabezpieczenie sytuacji mieszkaniowej
przyszłych emerytów, których z uwagi na niskie świadczenia może nie być stać na wynajem
lub zakup mieszkania. Postulowano zmiany ustawy z dnia 21 czerwca 2001 o ochronie praw
lokatorów (...), która w obecnym kształcie ma chronić, zdaniem piszących, jedynie najemców.
Pytano również dlaczego zapowiadany program „Mieszkanie plus” jest bardzo wolno
realizowany. Podnoszono, że z zapowiadanych 100 tys. nowych mieszkań, zrealizowano
niecały I tys.

Ponadto zwracano uwagę na wysokie ceny mieszkań w Polsce oraz fakt, że wielu rodzin nie

stać na kupno mieszkania, ani na kredyt hipoteczny. Wskazywano również na nieuzasadnione
wysokie ceny najmu lokali oraz opłat eksploatacyjnych. Podnoszono brak wystarczającej ilości
mieszkań socjalnych lub ich zły stan.




                                                                                          29
Tabela nr 13: Sprawy mieszkaniowe - liczba pisemnych sygnałów obywatelskich

                                                                                Skargi
                                                                               wnioski
                                                                             petycje listy
                Sprzedaż, najem i zamiana mieszkań docelowych oraz               72
                lokali socjalnych
                Czynsze, opłaty eksploatacyjne i inne opłaty za mieszkania       10
                Eksploatacja i remonty                                            7
                Działalność administracji domów komunalnych                       1
                Pozostałe dot. lokali komunalnych                                 5
                Przydziały, zamiany i wykup lokali                                3
                [Czynsze i opłaty eksploatacyjne                                  6
                Premie gwarancyjne, rekompensaty pieniężne,                       1
                rewaloryzacja wkładów mieszkaniowych
                Działalność administracji domów spółdzielczych oraz              22
                organów spółdzielczych (Prezes, Zarząd, Rada Nadzorcza)
                Pozostałe dot. lokali spółdzielczych                              7
                Prywatne budynki czynszowe                                        1
                Mieszkania zakładowe, wykup                                      14
                Wspólnoty mieszkaniowe                                           14
                Dodatki mieszkaniowe, ochrona lokatorów                           4
                Bezprawne zajęcia lokali i eksmisje                              11
                Mieszkaniowe programy rządowe                                    2
                Inne                                                             21
                Ogółem:                                                         201



2.13   Nadzór budowlany, planowanie przestrzenne, sorawy gruntowe


W ramach tej problematyki wpłynęło 255 skarg, wniosków, petycji i listów. Najczęściej
poruszaną tematyką w tym zakresie była kwestia budowy albo remontów dróg i autostrad - 88
pism. Mieszkańcy, w przypadku gdy władze lokalne odmawiały wybudowania lub remontu
drogi, zwracali się do Premiera z prośbą o interwencję.

Przedmiotem skarg były także przebieg i lokalizacja dróg oraz autostrad. Obywatele wyrażali
niezadowolenie z przebiegu istniejących albo planowanych dróg i prosili Premiera
o interwencję. Często kwestionowano również wysokość odszkodowań przyznawanych za
nieruchomości wywłaszczone pod inwestycje.

Jak wcześniej wskazano w niniejszym sprawozdaniu wpływały również skargi na organy
nadzoru budowlanego oraz organy geodezji i kartografii zarówno szczebla powiatowego, jak
iwojewódzkiego. Część skarżących wnosiła o zmianę niekorzystnych dla nich decyzji
administracyjnych, zarówno w trybie postępowania administracyjnego, jak iw trybie
skargowym, zwracając się bezpośrednio do Prezesa Rady Ministrów. Najczęściej skarżono się
na odmowę wydania pozwolenia na budowę w sytuacji braku planu zagospodarowania



                                                                                             30
przestrzennego oraz niewłaściwe, zdaniem piszących, pomiary geodezyjne i opracowania
kartograficzne.

       Tabela nr 14: Nadzór budowlany, planowanie przestrzenne, sprawy gruntowe - liczba
       pisemnych sygnałów obywatelskich


                                                                             Skargi
                                                                            wnioski
                                                                          petycje listy

                  Planowanie przestrzenne, lokalizacja inwestycji             36
                  Działki budowlane, spory o ich rozgraniczenie               11
                  Budowa i remonty drógi autostrad                            88
                  Sprzedaż działek budowlanych, przetargi, dzierżawa           3
                  działek
                  |Wywłaszczenia i odszkodowania, komunalizacja               19
                  [Odszkodowania za szkody wyrządzone budową                   o
                  infrastruktury technicznej (np. szkody górnicze)
                  Zmiana wieczystego użytkowania na prawo własności (w         4
                  [tym garaże)
                  |Ogrody działkowe                                            9
                  Uprawnienia rzeczoznawców, zarządców, pośredni. w            1
                  obrocie nieruchomościami
                  Sprawy dot. infrastruktury miejskiej                         2
                  Sprzedaż nieruchomości cudzoziemcom                         31
                  Problemy ogólne dot. mieszkalnictwa, nadzoru
                  budowlanego, planowania przestrzennego, gruntów             36
                  miejskich
                  Sprawy z zakresu geodezji i kartografii oraz geologii       15
                  Ogółem:                                                    255



2.14   Unia Europejska


Pisma z tej kategorii są stosunkowo nieliczne i zawierają komentarze obywateli do
poszczególnych polityk UE i do prawa obowiązującego w poszczególnych krajach
członkowskich UE. Wpływały apele o wyrównanie unijnych dopłat bezpośrednich dla rolników
do poziomu jaki otrzymują rolnicy w państwach tzw. „starej Unii”, Do KPRM wpływały
również głosy niezadowolenia z bezkrytycznego, zdaniem piszących, „wprowadzania przez
Polskę zalecanych przez władze UE restrykcji w związku z pandemią”.




                                                                                          31
Tabela nr 15: Unia Europejska - liczba pisemnych sygnałów obywatelskich
                                                                         Skargi
                                                                        wnioski
                                                                      petycje listy
                Rolnictwo i rybołówstwo                                   14
                Edukacja i nauka                                          8
                Działalność gospodarcza                                   3
                Ochrona środowiska i przyrody                             6
                Rozwój regionalny                                         2
                Kapitał ludzki (EFS)                                      0
                Wprowadzenie waluty EURO                                  0
                Środki unijne - dotacje (rozliczenia, wydatkowanie,       6
                zapotrzebowanie itp.)
                Orzecznictwo sądów i trybunałów europejskich               7
                Funkcjonowanie Unii Europejskiej                           3
                Inne                                                       1
                Ogółem:                                                   50



2.15   Sprawy wojskowe, wewnętrzne, obywatelskie i kombatanckie


W zakresie tej problematyki w 2020 r. wpłynęło 397 pism. W tym najliczniejszą grupę
stanowiły skargi i listy osób, które ubiegają się o legalizację pobytu w Polsce, zezwolenie na
pobyt stały lub czasowy oraz zezwolenie na pracę — 124 pisma. Skarżono się na długie
oczekiwanie na wydanie decyzji np. nawet 2 lata na kartę stałego pobytu. Skarżono się na
utrudniony kontakt telefoniczny z Urzędem do Spraw Cudzoziemców.

Drugą najliczniejszą grupą (69 pism) były wnioski o przyznanie statusu działacza opozycji

antykomunistycznej oraz o nadanie uprawnień kombatanckich osobom, które były członkami
opozycji w czasach PRL, były represjonowane przez aparat bezpieczeństwa lub osobom które
dowodzą uprawnień z innych przesłanek (np. potomkowie żołnierzy walczących w II wojnie
światowej). Kombatanci żądali przyznania im uprawniania do bezpłatnych leków, analogicznie
jak w przypadku inwalidów wojennych. Rodziny osób poszkodowanych w czasie II wojny
światowej domagały się przyznania im zadośćuczynienia za doznane straty i krzywdy moralne.

Kolejną największą grupę pism (67 wystąpień) w tej kategorii stanowią wystąpienia w sprawie
działalności policji. Wyrażano różnorodne opinie o działaniach policji podczas protestów
przeciwko zaostrzeniu przepisów dotyczących aborcji w Polsce czy Marszu Niepodległości,
szczególnie użycia gazu pieprzowego, pałek teleskopowych.

Odnotowano liczne głosy niezadowolenia mieszkańców miejscowości przygranicznych
dotyczące zawieszenia małego ruchu granicznego w związku z pandemią.




                                                                                           32
Apelowano o pomoc obywatelom Polski w sprawach związanych z odbieraniem dzieci przez
Jugendamt i Barnevernet oraz o podjęcie działań w zakresie ochrony dzieci przed
niewłaściwymi treściami w Internecie np. poprzez wprowadzenie przez operatorów bezpłatnej
usługi blokowania stron z takimi treściami.

Pytano również czy Polskę stać na płacenie 500 mln zł rocznie za stacjonowanie 5,5 tys.
amerykańskich żołnierzy w Polsce.

Tabela nr 16: Sprawy wojskowe, wewnętrzne, obywatelskie i kombatanckie - liczba pisemnych
sygnałów obywatelskich

                                                                                    Skargi
                                                                                   wnioski
                                                                                 petycje listy

                Sprawy resortu obrony narodowej                                      24
                Sprawy bezpieczeństwa publicznego                                    48
                Nadanie i zrzeczenie się obywatelstwa polskiego                       11
                Repatriacja, karty stałego pobytu, uchodźcy polityczni               124
                Działalność policji                                                  67
                Działalność innych służb (np. granicznych, straży pożarnej)           19
                |Wnioski o nadanie odznaczenia, orderu                                9
                Sprawy kombatanckie                                                  69
                Udział Polski w misjach wojskowych                                    1
                Inne                                                                 26
                Ogółem                                                              398



2.16   Sprawy rolnictwa i gospodarki ziemią


W sprawach rolnictwa skierowano 212 wystąpień. Najwięcej dotyczyło kwestii sprzedaży
i dzierżawy gruntów rolnych — 48 pism m.in. rolnicy z okolic Głubczyc skierowali ok. 30
wniosków do Premiera oraz Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsio dzierżawę lub kupno gruntów
Skarbu Państwa w Głubczycach dotychczas dzierżawionych                        przez spółkę TOP-FARMŚSŚ.

Rolnicy argumentowali swoje prośby chęcią rozwoju rodzinnych gospodarstw rolnych oraz
rozwoju polskiego rolnictwa w warunkach postępującego procesu skupywania ziem przez
zagraniczny kapitał.     Zainteresowani dzierżawą motywowali również                             swoje wnioski
zaangażowaniem w korzystanie z programów pomocowych, które są oferowane przez Agencję
Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, a także Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa.

Opisywano ponadto problemy dotyczące wsi i rolnictwa szczególnie w związku z suszą.
Rolnicy żądali dofinansowania poszkodowanych gospodarstw rolnych. Prognozowali, że
w wyniku zaniżonych plonów z powodu suszy ceny większości warzyw i owoców znacząco
wzrosną. Wskutek występujących pod koniec czerwca powodzi na południu Polski rolnicy


                                                                                                            33
zgłaszali swoją trudną sytuacje oraz apelowali o pomoc w odbudowie zniszczonych
gospodarstw rolnych. Sygnalizowali także, że pomoc w związku z epidemią w postaci
umorzenia     składki   na   KRUS   jest   niewystarczająca.   Wpływały   pisma   dotyczące
nieprawidłowości przy sprzedaży i dzierżawie gruntów rolnych.

Zwracano uwagę na niezgodne ze stanem faktycznym oznakowanie pochodzenia żywności
w niektórych sieciach supermarketów — oznaczano, że pochodzi ona z Polski, podczas gdy
faktycznie była z innych krajów. Proszono Premiera o interwencję w tej sprawie. Pojawił się
postulat aby w supermarketach sprzedawano przede wszystkim polskie warzywa i owoce.

Ponadto wpłynęła prośba o interwencję w sprawie rozporządzenia Parlamentu Europejskiego,
regulującego kwestię paszportów dla roślin, które są przeznaczone na sprzedaż. Zdaniem
piszących rozporządzenie stwarza niekorzystne warunki do prowadzenia małych gospodarstw
ogrodniczych. W ich opinii wynikająca z przepisów dyrektywy Parlamentu Unii Europejskiej,
konieczność naklejania paszportów na doniczki z kwiatami, przeznaczonymi do sprzedaży,
znacząco wydłuża proces pracy, co negatywnie przekłada się na kondycję finansową małych
przedsiębiorstw ogrodniczych, dając przewagę wielkim koncernom, które stosują masową
produkcję.

Po przyjęciu przez Sejm 18 września 2020 r. nowelizacji ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r.
o ochronie zwierząt, w której zakazano hodowli zwierząt futerkowych i uboju rytualnego do
KPRM wpływały liczne i często sprzeczne opinie na ten temat zarówno od rolników, jak
i ekologów.

Komentowano protesty i demonstracje AGROunii, zwłaszcza krytycznie oceniono rozrzucenie

w ramach protestu na ulicy w Warszawie żywności.




                                                                                         34
Tabela nr 17:     Sprawy     rolnictwa       i gospodarki     ziemią     -   liczba    pisemnych   sygnałów
obywatelskich
                                                                                   Skargi
                                                                                  wnioski
                                                                                petycje listy

                Uwłaszczenia gospodarstw rolnych                                       5
                Sprzedaż i dzierżawa gruntów rolnych                                  48
                scalenia, rozgraniczenia i ewidencja gruntów                           8
                Przydział i spłata kredytów rolniczych, prośby o pomoc                12
                finansową (dot. rolnictwa)
                skup płodów rolnych                                                    3
                Hodowla i ochrona zwierząt                                            38
                Sprawy dotyczące sadownictwa                                          18
                Działalność Głównego Lekarza Weterynarii, wojewódzkich i
                powiatowych inspektorów                                                6
                iweterynaryjnych i wyznaczonych lekarzy weterynarii,
                |Wojskowa Inspekcja Weterynaryjna oraz inne sprawy z
                Problemy ogólne dot. wsi, rolnictwa i gospodarki ziemią,              16
                kształtowanie ustroju rolnego państwa
                Działalnośći sprawy dotyczące Głównej i Wojewódzkich                   7
                Inspekcji Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych
                Szacowanie szkód w uprawach i płodach rolnych, szkody                  7
                 łowieckie, Afrykański Pomór Świń
                Nasiennictwo                                                           0
                IWspółdzielczość rolnicza i rolnicze spółdzielnie produkcyjne          8
                środki ochrony roślin, nawozy                                          2
                Inne                                                                  34
                Ogółem:                                                               212



2.17    Reprywatyzacja


       Najczęściej poruszaną tematyką pism zakwalifikowanych do tej grupy problemowej była
kwestia odszkodowań za tzw. mienie zabużańskie. Obywatele wskazywali na trudności
w uzyskaniu odszkodowania za pozostawione mienie, przewlekłość postępowania lub

niekorzystne dla nich rozstrzygnięcia.

Tabela nr 18: Reprywatyzacja - liczba pisemnych sygnałów obywatelskich

                                                                                   Skargi
                                                                                  wnioski
                                                                                petycje listy
                (Gospodarstwa chłopskie, lasy, wielkie gospodarstwa                    8
                ziemskie
                Zwrot nieruchomości miejskich (w tym grunty                            8
                jwarszawskie)
                Mienie zabużańskie                                                    26
                Przedsiębiorstwa i zakłady                                             6
                Mienie poniemieckie                                                    o
                Inne                                                                   0
                Ogółem:                                                               48




                                                                                                         35
2.18   Ochrona przyrody i środowiska
W ramach tej tematyki wpłynęły 244 sprawy. Domagano się od Rządu stanowczych działań
w walce ze smogiem. Mieszkańcy dużych miast apelowali o zmniejszenie natężenia ruchu
samochodowego w centrach miast. Obywatele zwracali się o pomoc w sprawach podłączenia
kanalizacji i wodociągów. Kwestionowali wysokość opłat ustanawianych przez samorządy za
wywóz odpadów oraz wskazywali zbyt skomplikowany system ich segregacji. Apelowano do
rządu, żeby dopilnował aby zużyte maseczki i rękawiczki nie zaśmiecały środowiska lecz
trafiały na wysypiska.

Wiele protestów wzbudził zakaz wchodzenia do lasu. Obywatele uważali, że jest to nadmierna

restrykcja. Natomiast ekolodzy wyrażali zadowolenie, że z powodu ograniczeń w poruszaniu
się przyroda odżyje, a powietrze będzie czystsze. Ponadto przesłano 32 protesty przeciwko
zmniejszeniu obszaru Świętokrzyskiego Parku Narodowego.

Wpływały zapytania i uwagi dotyczące programu „Czyste Powietrze”, oferującego wsparcie
finansowe dla właścicieli domów jednorodzinnych w zakresie wymiany źródeł ciepła oraz prac

związanych z termomodernizacją. Przesyłano apele o interwencję Rządu w sprawie planów
eksterminacji 15 mln norek hodowanych w Danii w związku z wykryciem u nich mutacji
koronawirusa.

Tabela nr 19:          Ochrona      przyrody    i _ środowiska   - _ liczba    pisemnych   sygnałów
obywatelskich

                                                                             Skargi
                                                                            wnioski
                                                                          petycje listy


                Działalność Głównego Inspektora Ochrony Środowiska i
                iwojewódzkich inspektorów ochrony środowiska oraz             19
                Dyrektora Generalnego Ochrony Środowiska i
                regionalnych dyrektorów ochrony środowiska

                Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki              37
                |Wodnej oraz Wojewódzkie Fundusze Ochrony Środowiska i
                [Gospodarki Wodnej
                [Ochrona środowiska                                           58
                [Ochrona przyrody                                              7
                [Ochrona zwierząt                                             15
                [Gospodarka leśna i łowiectwo                                 23
                (Gospodarka wodna (w tym działalność Państwowego              36
                [Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie))
                (Gospodarka odpadami                                          37
                Natura 2000                                                    4
                Inne                                                           8
                Ogółem:                                                       244


                                                                                                 36
2.19    Klęski żywiołowe


Korespondencja należąca do tej kategorii problemowej stanowi niewielki odsetek załatwionych

pism. Jak wcześniej wspomniano w związku z suszą i powodzią rolnicy żądali dofinansowania
poszkodowanych gospodarstw rolnych. Skarżono się, że kwoty odszkodowań i zapomóg są
zbyt niskie.

Tabela nr 20: Klęski żywiołowe - liczba pisemnych sygnałów obywatelskich

                                                                               Skargi
                                                                              wnioski
                                                                            petycje listy
                Powódź                                                           2
                Silny wiatr (np. huragan, orkan, trąba powietrzna)               2
                Susza                                                            2
                Degradacja środowiska w wyniku klęsk żywiołowych                 o
                Odszkodowania                                                    3
                Inne                                                             4
                Ogółem:                                                         13



2.20    Handel, usługi, łączność, komunikacja


W ramach tej tematyki wpłynęło 302 skargi, wnioski, petycje i listy, z czego większość
dotyczyła protestów wobec ograniczeń wprowadzonych w związku z epidemią. Skarżono się
na ograniczenia w handlu, zamknięcie sklepów, galerii handlowych i punktów usługowych.
Zwracano uwagę, że dużą niedogodnością było czekanie w długich kolejkach przed sklepami
iplacówkami     pocztowymi,        gdy      wprowadzono          limity   klientów          przebywających
w pomieszczeniach. Zgłaszano zastrzeżenia wobec regulacji dotyczącej obsługiwania                      we
wszystkich marketach i punktach usługowych w godz. 10-12 osób powyżej 65 roku Życia.
Postulowano ograniczenie tego przywileju np. do dwóch-trzech dni w tygodniu.

Apelowano o kontrole dostosowania sklepów do wymogów sanitarnych w związku
z koronawirusem. Postulowano            instalacje we wszystkich sklepach szyb ochronnych,
zapewnienie przyłbic i masek ochronnych dla pracowników, niezbędną dezynfekcję.

Pracownicy stacji paliw zgłosili wniosek o wprowadzenie prac w systemie tzw. „nocnych
okienek” ze względów sanitarnych. Zamknięcie obiektów gastronomicznych spowodowało
bowiem zwiększony napływ klientów do stacji, gdzie prowadzona jest tzw. „mała
gastronomia”.




                                                                                                        37
Pracownicy sklepów zoologicznych, drogeryjnych, optycznych, położonych na terenie galerii
handlowych otrzymali polecenie stawienia się do pracy i zwrócili się do KPRM z prośbą
o interpretację przepisów pozwalających na nich otwarcie. Obawiali się zarażenia wirusem,
gdyż ze względu na zamknięcie większości sklepów na terenie galerii, punkty te odwiedzane

były przez większe ilości osób niż zazwyczaj.

Wpływały postulaty zamknięcia marketów budowlanych gdzie przebywała zbyt duża ilość
osób. Na początku pandemii wpływały skargi od przedsiębiorców sprzedających na
targowiskach, że z powodu ich zamknięcia nie mają możliwości zarabiania.

Zwracano uwagę, że w wyniku zamknięcia salonów fryzjerskich, manicure i kosmetycznych
powstało tzw. „podziemie kosmetyczne”, gdzie usługi wykonywano w warunkach domowych,
już bez konieczności spełniania jakichkolwiek norm sanitarnych, więc ryzyko zarażeń wręcz
mogło wzrastać.

Skarżono się, że ograniczenie liczby środków komunikacji miejskiej powoduje dużą
koncentrację pasażerów w tramwajach i autobusach. Działanie, które zdaniem piszących, miało
pomóc w walce z koronawirusem może przynieść dokładnie przeciwne skutki.

Proszono o interwencję w sprawie złego stanu nawierzchni dróg oraz przebiegu tras
przejazdowych i skrzyżowań. Dużo skarg dotyczyło ograniczenia kursowania pociągów PKP
z powodu epidemii. Wpływały prośby o cofnięcie zakazu korzystania z wypożyczalni rowerów
miejskich.

Część korespondencji dotyczyła działalności zakładów energetycznych i gazowni. W swoich
skargach i listach piszący, załączając stosowne rachunki, zwracali uwagę na zbyt wysokie
opłaty za gaz i energię elektryczną, Skarżyli się również na małą czytelność rachunków, które
zawierają szereg niezrozumiałych dopłat, takich jak opłata za usługę dystrybucji czy opłata
stawki sieciowej. Postulowano całkowitą likwidację abonamentu radiowo-telewizyjnego
i składano skargi na niezasadną egzekucję zaległego abonamentu RTV.

W związku z zakazem wydawania przyjęć weselnych wpływały skargi, że firmy organizujące
wesela i właściciele restauracji nie chcą rozwiązywać na warunkach korzystnych dla klientów
zawartych w tym zakresie umów, a rzecznicy konsumenta nie podejmują się interwencji w tych

sprawach. Apelowano o przywrócenie w dobie pandemii niedziel handlowych w celu
zmniejszenia ilość klientów w sklepach (w soboty).




                                                                                          38
Tabela nr 21:     Handel,     usługi,   łączność,   komunikacja    -   liczba    pisemnych   sygnałów
obywatelskich
                                                                              Skargi
                                                                             wnioski
                                                                           petycje listy

               Działalność handlu i usług                                       17
               Działalność zakładów energetycznych i gazowni                    32
               Działalność urzędów pocztowych                                   26
               [Telefonia stacjonarna, cyfrowa, opłaty                          29
               Radio i telewizja (abonament)                                    28
               Internet (Światłowody, zasięgi, przyłącza)                       26
                Komunikacja lokalna, miejska                                    17
                Komunikacja krajowa i międzynarodowa w tym. PKP,                37
                PPKS, LOT
                Licencje, koncesje, zezwolenia                                   6
                Problemy ogólne dot. handlu, usług, łączności,                  38
                komunikacji i transportu
                Drogi i ruch drogowy; prawo o ruchu drogowym                    42
                Inne                                                             4
                Ogółem:                                                         302




2.21   Edukacja, kultura, nauka, sport, turystyka


Wpływały liczne zapytania i opinie na temat zamknięcia szkół, przedszkoli i żłobków oraz
uczelni. Zaniepokojeni rodzice pytali o nowe terminy egzaminów maturalnych i óÓsmoklasisty.
Wyrażano obawy, czy uda się przeprowadzić zaplanowane egzaminy przy zachowaniu rygorów
sanitarnych. Z zadowoleniem przyjęto otwarcie świetlic i przedszkoli.

Niektórzy rodzice byli niezadowoleni ze sposobu zdalnego nauczania, gdyż byli zmuszeni

kilka godzin dziennie poświęcać na pomoc dzieciom w nauce i przy odrabianiu lekcji.
Podnoszony był zarzut pod adresem szkoły, ze przerzuciła obowiązek nauczania na rodziców.
Podkreślano, że zdalne nauczanie sprowadza się głównie do zadawania dużej ilości prac
domowych, a zajęcia on-line prowadzone są w nielicznych placówkach. Rodzice twierdzili, że
nauka zdalna jest nieefektywna, a dzieci bardzo źle znoszą brak kontaktu z rówieśnikami.

Wyrażano zadowolenie z wypłaty świadczenia „Dobry Start”, w wysokości 300 złotych na
każde uczące się dziecko, szczególnie z możliwości składania wniosków o to świadczenie
również drogą elektroniczną oraz za pośrednictwem kanałów bankowości elektronicznej.
Wpływały liczne opinie, zapytania i postulaty w sprawie zasad wypłacania zasiłku
opiekuńczego na dzieci w wieku do 8 roku życia. Szczególnie dotyczyło to wieku dziecka.
Rodzice dzieci starszych ok. wieku 9-11 lat, jednak za małych, by mogły same zostać w domu,




                                                                                                   39
wymagających opieki osoby dorosłej, przekonywali o konieczności wypłacania także im tego
świadczenia.

Wpływało wiele protestów przeciwko zamknięciu teatrów, kin, muzeów, oper, filharmonii

iodwołaniu koncertów. Ludzie kultury zwracali się z prośbą o wsparcie. Po ujawnieniu
wysokości wypłat dla niektórych artystów z Funduszu Wsparcia Kultury do KPRM wpłynęły
liczne wyrazy oburzenia od obywateli.

Dużo protestów wzbudziło zamknięcie z powodu pandemii obiektów sportowych, szczególnie
basenów i lodowisk.

Skarżono się, że biura podróży zwracają pieniądze za odwołane z powodu koronawirusa
wycieczki po bardzo długim czasie oczekiwania. Ponadto wpływały liczne zapytania
o zapowiadany bon turystyczny.                 Wyrażano rozczarowanie, że finalnie bon będzie
przysługiwać tylko dzieciom, a nie jak początkowo informowano, wszystkim osobom
zatrudnionym.

Tabela    nr    22:   Nauka,       oświata,    kultura,   sport,    turystyka        - _ liczba   pisemnych
sygnałów obywatelskich

                                                                                   Skargi
                                                                                  wnioski
                                                                                petycje listy
                 [Żłobki i przedszkola                                               8
                 Szkolnictwo podstawowe                                             41
                 Szkolnictwo ponadpodstawowe                                        13
                 szkolnictwo wyższe państwowe i prywatne                            16
                 szkolnictwo specjalne                                               6
                 Pomoc materialna i stypendialna oraz kredyty dla                    3
                 studentów
                 Sprawy dotyczące nauczycieli                                        6
                 Sprawy dotyczące autorów, twórców i naukowców                       6
                 |Ochrona i remonty zabytków                                        12
                 Sport i turystyka oraz dofinansowanie imprez kulturalnych          13
                 Inne                                                                12
                 Ogółem                                                             136



2.22     Podatki, cła, kredyty, ubezpieczenia, inne sprawy finansowe
W zakresie tej problematyki wpłynęło 477 skarg, petycji i listów. W tym najliczniejszą grupę
stanowiły skargi na działalność           instytucji finansowych: banków, parabanków, firm
windykacyjnych i biur maklerskich (292 pism). Zarzucano im wprowadzanie klientów w błąd,
stosowanie niezrozumiałych zapisów w umowach oraz brak reakcji na pisemne reklamacje.

Skarżono się, że banki po wybuchu epidemii koronawirusa zmieniły z dnia na dzień wymogi
odnośnie wkładu własnego przy kredytach hipotecznych z 10 % do 20%, a nawet 40%.

                                                                                                         40
Korespondencja ta często zawierała prośby o interwencję lub wstawiennictwo w negocjacjach
z instytucjami finansowymi w celu uzyskania zmian zasad spłaty kredytu. Zwracano się
również do Prezesa Rady Ministrów o udzielenie pomocy w spłacie rat kredytowych.

Liczną grupę stanowiły skargi dotyczące wysokości należnych podatków, odmowy umorzenia
należności podatkowych lub rozłożenia ich na raty (93 pisma). Skarżono się na działalność
urzędów i izb skarbowych, na wydawane decyzje podatkowe. Zarzucano niewłaściwe
interpretowanie przepisów podatkowych przez urzędników skarbowych, a także brak
obiektywizmu przy rozpatrywaniu spraw.

Składano skargi na działalność Rzecznika Finansowego zarzucając mu zbyt małą pomoc dla
obywateli w sporach z instytucjami finansowymi.

Tabela    nr   23:     Podatki,    cła,   kredyty,     ubezpieczenia,   inne      sprawy finansowe   -   liczba
pisemnych sygnałów obywatelskich
                                                                                        Skargi
                                                                                       wnioski
                                                                                     petycje listy
                                                                                         93
                     Podatki (łącznie z rolnymi)

                     Cła, opłaty celne, sprawy celne                                      1
                     Kredyty np. przydział, spłata, umorzenia (z wyłączeniem             47
                     kredytów studenckich i rolnych)
                     Działalność instytucji finansowych (banki, parabanki,
                     działalność firm windykacyjnych, biura maklerskie, giełda,         292
                     lokatyi oszczędności, polisolokaty, oprocentowanie)
                     Papiery wartościowe (obligacje, świadectwa udziałowe, w             13
                     tym przedwojenne papiery wartościowe)
                     Roszczenia z tytułu ubezpieczeń majątkowych osobowych,               6
                     komunikacyjnych (z wyłączeniem rolnych)
                     Działalność zakładów i towarzystw ubezpieczeniowych                 12
                     Finanse publiczne (budżet państwa, samorządów,                       5
                     instytucji)
                     Inne                                                                 8
                     Ogółem:                                                            477

2.23     Sprawy gospodarcze i ekonomiczne


W zakresie tej problematyki wpłynęło 1000 skarg, petycji i listów. Najwięcej dotyczyło
pomocy dla firm oraz pracowników zawartej w kolejnych wersjach Tarcz Antykrysowych.
Pytano zwłaszcza o warunki poprawy płynności finansowej firm: odroczenie terminów na
złożenie rocznego sprawozdania finansowego, zeznania CIT-8 oraz PIT, ulgi w spłacie
zobowiązań podatkowych tj. odroczenia terminu płatności podatku i rozłożenie zapłaty podatku
na raty. Pozytywnie oceniono możliwość opłacania zaliczek na podstawie bieżących wyników,
możliwość odliczenia strat spowodowanych koronawirusem w rozliczeniu za 2019 r. oraz

                                                                                                            41
umożliwienie gminom zwolnienia z podatku od nieruchomości związanych z prowadzeniem

działalności gospodarczej przedsiębiorcom, których płynność finansowa uległa pogorszeniu
w związku z epidemią.

Zwracano uwagę na niekorzystne, zdaniem piszących, prawo regulujące kwestie dotyczące
małych przedsiębiorstw. Ich zdaniem prawo faworyzuje duże koncerny zachodnie, które mają
korzystniejsze stawki ubezpieczeniowe i podatkowe.

Tabela nr 24:        Sprawy   gospodarcze     i   ekonomiczne      -   liczba   pisemnych       sygnałów
obywatelskich
                                                                                   Skargi
                                                                                  wnioski
                                                                                petycje listy
             Energetyka (np. dywersyfikacja pozyskiwania źródeł energii,            24
             elektrownie atomowe, wiatrowe itp.)
             Przemysł wydobywczy (górnictwo, ropa naftowa, gaz łupkowy,             22
             geotermia i inne)
             Przemysł stoczniowy i hutniczy                                          2
             Przemysł zbrojeniowy                                                    2
             |Transport kolejowy, lotniczyi samochodowy                             36
             (Gospodarka morska, rybołówstwo                                         4
             Restrukturyzacja i prywatyzacja przedsiębiorstwi zakładów               2
             Przydział akcji dla pracowników oraz ich wykup                          3
             Prowadzenie działalności gospodarczej, pomoc dla matych i              145
             średnich przedsiębiorstw
             Upadłość przedsiębiorstw, programy naprawcze, zarządy                 701
             komisaryczne
             Funkcjonowanie spółek z udziałem Skarbu Państwa                        40
             Polityka gospodarcza Rządu                                             14
              inne                                                                   5
             Ogółem:                                                               1000



2.24   Ogólne sprawy polityczno-społeczne



W zakresie tego działu wpłynęło 562 pism, w tym najliczniejszą grupę — 346 — stanowiły uwagi
o aktualnych wydarzeniach. Obywatele, zwłaszcza emeryci, skarżyli się na inflację i dalszy
wzrost cen produktów spożywczych, wydatków ponoszonych w związku z koniecznością
utrzymania mieszkań, szczególnie opłat czynszowych, energii, opłat za użytkowanie wieczyste
gruntów oraz cen biletów komunikacji. Obawiano się o stan gospodarki z powodu zamknięcia
sklepów, restauracji, kawiarni, zastoju w branży turystycznej. Pytano czy nastąpi recesja, czy

zwiększy się inflacja.

Przekazywano również wyrazy wdzięczności dla Rządu za działania w czasie epidemii.
Apelowano o promowanie współodpowiedzialności obywateli w czasie epidemii. Wyrażano


                                                                                                      42
entuzjazm z akcji podziękowań dla lekarzy i personelu medycznego poprzez bicie braw na
balkonach i inne podobne działania.

Dużo komentarzy dotyczyło wyborów prezydenckich, szczególnie ich organizacji, sposobu
głosowania korespondencyjnego, przełożenia ich terminu oraz drukowania pakietów
wyborczych do głosowania korespondencyjnego. Podnoszono, że propozycja głosowania
podczas pandemii może naruszać konstytucyjne wymogi wyborów tj. powszechności,
równości, tajności i bezpośredniości. Przekazywano liczne opinie o kandydatach na urząd
Prezydenta RP oraz na temat przebiegu ich kampanii wyborczej. Obywatele alarmowali, że
politycy wywołują negatywne emocje, dają zły przykład braku szacunku i dzielą Polaków.
Wyrażano żal, że przed drugą turą wyborów prezydenckich nie odbyła się żadna wspólna
debata pomiędzy kandydatami. Gratulowano wygranej Prezydentowi Andrzejowi Dudzie.

Pojawiały się opinie dotyczące dyskryminacji kobiet w życiu politycznym i społecznym.
Sygnalizowano, iż jest czymś że niezrozumiałym, że w XXI wieku w wyborach prezydenckich
finalnie startowali wyłącznie mężczyźni. Ponadto odnotowywano, że w programach
publicystycznych wypowiadają się niemalże wyłącznie mężczyźni.

Wpływało wiele wystąpień wyrażających sprzeciw wobec wyroku Trybunału Konstytucyjnego
z dnia 22 października 2020 r. w sprawie aborcji. Domagano się niepublikowania wyroku.

Mniej   liczne wystąpienia wyrażały poparcie dla ww. wyroku i postulowały jego
natychmiastową publikację.

Liczne negatywne opinie wzbudził projekt wprowadzenia regulacji dotyczącej tzw. uchylenia
odpowiedzialności urzędników za decyzje związane z przeciwdziałaniem pandemii. Wiele
komentarzy przekazano na temat kolejnej awarii oczyszczalni Czajka w Warszawie i działań
podejmowanych przez Prezydenta Warszawy w tym zakresie.

Apelowano do Premiera o wsparcie protestujących przeciwko Prezydentowi Alekandrowi
Łukaszence obywateli Białorusi oraz o potępienie sposobu przeprowadzenia wyborów
prezydenckich na Białorusi i działań służb oraz o zapewnienie pomocy represjonowanym i ich
rodzinom. Piszący wyrażali zaniepokojenie przemocą i represjami stosowanymi wobec
obywateli Białorusi;

Oburzenie obywateli wywołała opinia Władimira Putina, Prezydenta Rosji, który obarczył
Polskę częściową odpowiedzialnością za wybuch II wojny światowej. Pozytywnie oceniano
stanowczą odpowiedź Premiera Mateusza Morawieckiego w tej sprawie.


                                                                                         43
Wpływały petycje przeciwko ograniczaniu wolności religijnej, w których piszący twierdzili, że
limity dotyczące ilości wiernych w świątyniach są sprzeczne z zasadą wolności religii
gwarantowaną każdemu przez art. 53. ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

Wpłynęło ok. 50 petycji z żądaniem podjęcia natychmiastowych działań mających na celu
delegalizację w Polsce Antify ("Akcji antyfaszystowskiej").

Apelowano również o zatrzymania zagrożenia, jakim wg. piszących, jest technologia 5G.
Piszący obawiali się, że „stukrotne podniesienie poziomu dopuszczalnego promieniowania
elektromagnetycznego w Polsce” jest szkodliwe dla zdrowia i życia ludzi;
Tabela nr 25:       Ogólne      sprawy       polityczno-społeczne    -   liczba    pisemnych   sygnałów
obywatelskich
                                                                                 Skargi
                                                                                wnioski
                                                                              petycje listy

                Działalność Sejmu i Senatu RP                                      6
                Działalność Prezydenta RP                                         11
                Działalność Rządu                                                 35
                Polityka zagraniczna Rządu                                        24
                Działalność organizacji i partii politycznych                     12
                Działalność stowarzyszeń i związków zawodowych                    10
                Działalność mediów                                                 8
                Uwagi o aktualnych wydarzeniach                                   346
                Sprawy Polonii i Polaków za granicą                               11
                [Opinie w sprawie wyborów i referendów                            51
                Poziom życia społeczeństwa                                        18
                |Ocena funkcjonowania prawa                                        6
                Korespondencja dotycząca „katastrofy smoleńskiej”                  4
                Sprawy wyznań religijnych, mniejszości narodowych,                12
                etnicznych i językowych
                Inne                                                               8
                Ogółem:                                                           562



2.25     Korespondencja dot. bezpośrednio Prezesa Rady Ministrów


W korespondencji kierowanej bezpośrednio do Prezesa Rady Ministrów dominowały opinie,
uwagi i postulaty dotyczące bieżących działań Rządu. Tematyka wystąpień była bardzo
zbliżona do korespondencji należącej do kategorii „Ogólne sprawy polityczno-społeczne” (pkt.

2.24).

Wiele osób, przekonanych o omnipotencji Prezesa Rady Ministrów, zwracało się z prośbą
o pomoc w znalezieniu pracy lub wsparcie finansowe w związku z trudną sytuacją życiową.



                                                                                                     44
Tabela nr 26: Korespondencja              dot.   bezpośrednio      Prezesa     Rady     Ministrów   -   liczba
pisemnych sygnałów obywatelskich

                                                                                   Skargi
                                                                                  wnioski
                                                                                petycje listy
                  Życzenia, gratulacje, zaproszenia, deklaracje poparcia,             85
                  uznania i sympatii
                  Prośby o zdjęcia i autograf; prośby o spotkanie                  46
                  Krytyka personalna Premiera                                      40
                  Prośby o pomoc finansową i materialną na cele                    253
                  indywidualne i społeczne
                  Porady i postulaty kierowane do Prezesa Rady Ministrów           384
                  Inne                                                                44
                  Ogółem:                                                          852




2.26   Sprawy pozostałe

W korespondencji kierowanej do Kancelarii Prezesa Rady Ministrów znalazła się duża grupa
pism, której treść nie pozwala na dokonanie jednoznacznej kwalifikacji tematycznej.

Tabela nr 27: Sprawy pozostałe - liczba pisemnych sygnałów obywatelskich

                                                                                   Skargi
                                                                                  wnioski
                                                                                petycje listy
                  ITreść napastliwa, wulgarna, obraźliwa                              164
                  Korespondencja nieczytelna lub o niezrozumiałej treści lub      2691
                  bez merytorycznej treści
                  Zwroty dokumentów, przesyłanie aktów prawnych                     20
                  Interpretacja ustawi innych aktów prawnych, wnioski o            279
                  ich wprowadzenie, zmianę. Prośby o pomoc prawną.
                  |Wynalazcy, patenty, pomysły racjonalizatorskie                     56
                  Pieniężne roszczenia wobec Prezes Rady Ministrów i Skarbu           38
                  Państwa
                  Inne                                                             280
                  Ogółem:                                                         3528


3. Wnioski i postulaty
Stały i na dużym poziomie wpływ sygnałów obywatelskich (zarówno drogą pocztową jak
i elektroniczną) kierowanych do Prezesa Rady Ministrów świadczy o powszechności tej formy
zgłaszania swoich problemów przez obywateli.

Obok wpływu skarg, wniosków i listów w sprawach indywidualnych, zauważalny jest stały
wzrost liczby zbiorowych wystąpień obywateli (w ramach zorganizowanych akcji), mających
formę protestów, apeli oraz petycji. Dotyczy to szczególnie pism przekazywanych w formie
elektronicznej.



                                                                                                           45
Problematyka korespondencji wskazuje na trzy zasadnicze kategorie przyczyn, które powodują
największą liczbę sygnałów obywatelskich.

1. Sytuacja społeczno-ekonomiczna obywateli.

Najwięcej sygnałów obywatelskich wynika z trudnych warunków życia i związanych z tym
problemów finansowych, zwłaszcza w roku epidemii koronawirusa. Ograniczone możliwości
finansowe Państwa zazwyczaj stanowią barierę w zaspokajaniu wielu często uzasadnionych
potrzeb i oczekiwań.

2. Przekonanie o nieograniczonych kompetencjach Prezesa Rady Ministrów

Wiara w to, że z mocy sprawowanego urzędu Premier ma prawo podjąć korzystne dla

skarżącego rozstrzygnięcia powoduje, że wiele skarg i wniosków jest kierowanych
bezpośrednio do Prezesa Rady Ministrów zamiast do organów merytorycznie właściwych dla
danej sprawy. Sygnały te, zgodnie z Kodeksem postępowania administracyjnego, są
niezwłocznie przekazywane do właściwych organów.

3. Potencjalne nieprawidłowości w działalności organów administracji

Obywatele zarzucają często organom administracji rządowej i samorządowej naruszenie
przepisów Kpa przy rozpatrywaniu ich spraw, bezczynność lub przewlekłe postępowanie.

Dla każdej z tych kategorii spraw różny jest stopień skuteczności podejmowanych działań.
Wynika on głównie z zakresu kompetencji Prezesa Rady Ministrów i możliwości władczego
oddziaływania na organy administracji publicznej. Częste są zatem sytuacje, gdy brak jest
podstaw prawnych do podjęcia interwencji w danej sprawie, bądź jej rozpatrzenia zgodnie
z oczekiwaniem wnioskującego. Departament Spraw Obywatelskich zawsze jednak stoi na
stanowisku, że należy wytłumaczyć osobie zainteresowanej brak właściwości PRM/KPRMi co
za tym idzie brak podstaw prawnych do podjęcia interwencji oraz wskazać jej ewentualne inne
możliwości rozwiązania sprawy będącej przedmiotem skargi, wniosku lub listu.

W wielu sprawach Prezes Rady Ministrów i Kancelaria Prezesa Rady Ministrów nie są
właściwi w kierowanych do nich sprawach i co za tym idzie nie posiadają przewidzianych
prawem możliwości do podjęcia bezpośredniej interwencji lub wydania decyzji. Często jednak
zainicjowane przez DO działania (np. skierowanie sprawy do właściwego organu z prośbą
o poinformowanie KPRM o sposobie jej załatwienia) kończą się pomyślnym rozwiązaniem
zgłaszanych przez obywateli problemów.


                                                                                        46
