Informacja o sygnałach obywatelskich,
 które wpłynęły do Kancelarii Prezesa
      Rady Ministrów w 2021 roku




          Departament Spraw Obywatelskich
          Kancelaria Prezesa Rady Ministrów
               Warszawa, luty 2022 r.
Wstęp

Niniejsza informacja ze względu na swój syntetyczny charakter nie oddaje
w pełni skali i głębi problemów, z jakimi zwracano się do Kancelarii Prezesa
Rady Ministrów w 2021 r. Autorzy skarg, wniosków, petycji i listów apelowali
często w pełnych emocji i dramatycznych słowach o pomoc w rozwiązaniu ich
problemów życiowych, zwłaszcza w trudnym czasie epidemii koronawirusa.
Pełne wyobrażenie o tym daje tylko lektura indywidualnych wystąpień oraz
bezpośredni kontakt z osobami zwracającymi się o pomoc.
Spis treści



1.        Ogólna charakterystyka sygnałów obywatelskich kierowanych do Kancelarii Prezesa Rady
Ministrów ..

     1.       1. Sygnały obywatelskie nadsyłane listownie oraz za pośrednictwem platformy ePUAP ......... 4
     1.2. _ Korespondencja kierowana na kontakt©kprm.gov.pl ..........-ueee
                                                                 seem ea aaa 6
2.        Szczegółowa problematyka sygnałów obywatelskich ...........-..--.
                                                               esse se eee eee aan aaa owania 9
     2.1        Ministerstwa ..........ue.ueeees aaa eaten
                                                         az aneta 9

     2.2        Centralne urzędy administracji rządowej oraz inne instytucje ...........-....-ue--s--eeessaaesaaennsna 11
     2.3        Urzędy Wojewódzkie
     2.4        Działalność organów administracji samorządowej, spółdzielczej i innych ...........-21422.0212212-. 15
     2.5        Dostęp do informacji publicznej ...........2... eee eee eee owa aaa owane 16
     2.6        Działalność organów wymiaru sprawiedliwości ......-......-222-eeeeeo seann 16
     2.7        Sprawy pracy i zatrudnienia..........-...--.u--          ee eee eee aaa aaa   aaa             aan ieca 19

     2.8        Ubezpieczenia społeczne ..............--..-0ue-eu
                                               eee oe aaa aaa aaa 20
     2.9        Niepełnosprawni
     2.10       Służba zdrowia |... means 23
     2.11       Polityka rodzinna i pomoc społeczna ........... u... seew eee awa aaa             aaa            nacea 28
     2.12       Sprawy mieszkaniowe ...............ueeeeee eee eee aaa aan                        aaa         aannceca 30
     2.13       Nadzór budowlany, planowanie przestrzenne, sprawy gruntowe ............uue..-esueezesazaaannccaa 31
     2.14       Unia Europejska.........-.....                eee ee ueee eee seann aaa anawa ian aaa iannceca 32
     2.15       Sprawy wojskowe, wewnętrzne, obywatelskie i kombatanckie ..
     2.16       Sprawy rolnictwa i gospodarki ziemią................--.uee-eee
                                                           eee eee aaa zaawan aaanncea 34
     PRWELC     SCI
                  ZES - A 36

     2.18       Ochrona przyrody i środowiska ............e-ee eee esse eee              anawa aaa            ianneeca 36
     2.19       Klęski żywiołowe .............. eee emo e een aaa
                                                                aaa iannceca 38
     2.20       Handel, usługi, łączność, komunikacja ............-.2- seems eeeiannieca 39

     2.21       Nauka, oświata, kultura, sport, turystyka

     2.22       Podatki, cła, kredyty, ubezpieczenia, inne sprawy finansowe ...........-.....seesueesaezaaaaasacnnccea 43
     2.23       Sprawy gospodarcze i ekonomiczne ............4u--2.- seems eo aaa aaa aaa                      iannieca 45
     2.24       Ogólne sprawy polityczno-społeczne..............-..-            eee esoea owania
                                                                                               ianniea 47
     2.25       Korespondencja dot. bezpośrednio Prezesa Rady Ministrów............--.e..-seesueesaeea
                                                                                             oaz asannccca 49
     2.26       Sprawy pozostałe ............. eee eee eee seen aea aaaiannceca 50
3. Wnioski i postulaty
                    ....
1. Ogólna charakterystyka sygnałów obywatelskich kierowanych do
   Kancelarii Prezesa Rady Ministrów

W roku 2021 do Kancelarii Prezesa Rady Ministrów (KPRM) kierowano sygnały
obywatelskie zarówno drogą tradycyjną (listownie), jak i za pomocą poczty e-mail,
przez ePUAP oraz telefonicznie:

          »   Departament Spraw Obywatelskich (DSO) rozpatrzył 12 003
              pisemnych skarg, wniosków, petycji, listów i innych wystąpień
              w sprawach obywateli;

          *   na adres poczty elektronicznej kontaktQkprm.gov.pl wpłynęło ponad
              200 000 wiadomości;

   1. 1. Sygnały obywatelskie nadsyłane listownie oraz za pośrednictwem
      platformy ePUAP

      +   922 sygnały zostały rozpatrzone
                                      jako skargi i wnioski w rozumieniu
          przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego (Kpa);
      +   11081 wystąpień stanowiło innego rodzaju wystąpienia w sprawach
          obywatelskich (listy, apele, petycje).


      Każdy sygnał obywatelski jest kwalifikowany wedle swojej problematyki
      (tematu), którego dotyczy. W 2021 r. w DSO określono 26 głównych grup
      problemowych. Każda z nich jest dodatkowo podzielona na podgrupy.
      Dokładna analiza korespondencji w ramach poszczególnych grup dokonana
      została w rozdziale 2 niniejszego raportu. Główne grupy problemowe są
      następujące:
      Tabela nr 1: Liczba sygnałów obywatelskich w poszczególnych grupach
      problemowych w 2021 r.


                                                                                Sygnały
                                                                                pisemne
             Ne                                                                   775
        Ministerstwa
                                                                                  387
        Centralne urzędy administracji rządowej oraz inne instytucje
                                                                                  165
        Urzędy Wojewódzkie
        Działalność organów administracji samorządowej, spółdzielczej             435
        i innych

        Dostęp do informacji publicznej, spory kompetencyjne
                                                                                  1562
        Sądownictwo i organy ścigania
                                                                                  130
        Sprawy pracy i zatrudnienia
                  .               .                                               522
        Ubezpieczenia społeczne
         .                                .                                       100
        Niepełnosprawni
                                                                                  1196
        Służba zdrowia                                                              9
              .                   .               .                               173
        Polityka rodzinna i pomoc społeczna
                      .                       .                                   254
        Sprawy mieszkaniowe
                                                                                  283
        Nadzór budowlany, planowanie przestrzenne, sprawy gruntowe
                                                                                  49
        Unia Europejska
                          .                                             .   .     362
        Sprawy wojskowe, wewnętrzne, obywatelskie i kombatanckie
                              .               .                   NE              139
        Sprawy rolnictwa i gospodarki ziemią
                                                                                  26
        Reprywatyzacja
                                                      .       .                   215
        Ochrona przyrody i środowiska
                                                                                   13
        Klęski żywiołowe
                                      .                   m        IE             325
        Handel, usługi, łączność, komunikacja
                                                                                  159
        Nauka, oświata, kultura, sport, turystyka
                                                                                  251
        Podatki, cła, kredyty, ubezpieczenia, inne sprawy finansowe
                                                                                  515
        Sprawy gospodarcze i ekonomiczne
                                                                                  553
        Ogólne sprawy polityczno-społeczne
                                                                                  776
        Korespondencja dot. bezpośrednio Prezesa Rady Ministrów
                                                                                 2602
        Sprawy pozostałe
              :                                                                  12003
        Ogółem
       Ponadto wpłynęło 1626 innych pism (odpowiedzi z urzędów, zwroty i inne).

Kwalifikacja każdej skargi, wniosku, petycji lub listu wedle powyższej klasyfikacji
pozwalała na zidentyfikowanie tych zagadnień, które w danym okresie budzą
największe zainteresowanie społeczeństwa lub też stanowiły najbardziej
problematyczny obszar. W wielu przypadkach pisma kierowane do KPRM były
wielowątkowe (np. prośba o remont drogi połączona ze skargą na organy samorządu
gminnego). W takich przypadkach pracownik załatwiający sprawę wybierał temat
dominujący, na podstawie którego dokonywał klasyfikacji pisma.


1.   Wykres nr 1: Liczba pisemnych sygnałów obywatelskich w latach 2015 - 2021


        25000
                              20368


        20000
                                       16872     16124
                                                          14607
                     13783                                         13421
        15000                                                               12003



        10000



            5000



               0
                   2015      2016     2017      2018     2019     2020     2021




     1.2.      Korespondencja kierowana na kontaktQkprm.gov.pl

Sprawy kierowane za pomocą poczty elektronicznej były przekazywane
bezpośrednio ze skrzynki kontakt©kprm.gov.pl do właściwych organów, albo były
rejestrowane w systemie i procedowane jak korespondencja listowna. W roku 2021
na skrzynkę kontakt©krpm.gov.pl wpłynęło ponad 200 000 wiadomości.

Dużą cześć korespondencji kierowanej do KPRM oraz na skrzynkę
kontaktQ©kprm.gov.pl stanowią wystąpienia zbiorowe nadsyłane w ramach różnego
rodzaju akcji prowadzonych np. przez organizacje pozarządowe, związki zawodowe
czy też konkretne osoby fizyczne. Często wiele osób kieruje do KPRM wystąpienia
w tej samej sprawie niezależnie od siebie.
Oto lista najliczniejszych wystąpień tego typu (powyżej 100), które wpłynęły
w analizowanym okresie:

      ok. 20 tys. apeli zatytułowanych „W obronie rodzin — stop ofensywie prawnej
      LGBT”, w których piszący zwracali się o nieuznawanie przez Polskę związków
      homoseksualnych zawartych za granicą. Wskazywali, że zgodnie ze „Strategią
      na rzecz równości LGBTIQ na lata 2020-25” Komisja Europejska będzie
      podejmowała działania celem uznawania przez państwa członkowskie
      związków jednopłciowych zawartych w innych krajach Unii;

      12 074 apele w języku angielskim i polskim, o udzielenie pomocy osobom
      z Afganistanu i innych państw, ubiegającym się o azyl, które znajdowały się na
      granicy polsko-białoruskiej. Piszący apelowali do polskiego rządu
      o zapewnienie im, ochrony międzynarodowej, żywności, wody, schronienia
      i pomocy medycznej, jak również zapewnienia możliwości kontaktu
      z prawnikami organizacji pozarządowych,

      ok. 9000 wystąpień w sprawie złożonego przez Sieć Obywatelską Watchdog
      Polska subsydiarnego aktu oskarżenia przeciwko fundacji Lux Veritatis.
      Piszący twierdzili, że toczące się postępowanie karne w tej sprawie było
      pozbawione podstaw formalnych i merytorycznych, a jego celem był atak na
      Ojca Tadeusza Rydzyka i innych członków zarządu Fundacji oraz chęć ich
      zdyskredytowania w opinii publicznej. Pisma adresowane były do Prezydenta
      RP z prośbą o interwencję oraz do wiadomości Premiera;

      6768 wystąpień tej samej treści zatytułowanych „Petycja: Żadnych
      lockdownów!”, w której autorzy domagali się zagwarantowania, że nie zostaną
      wprowadzone ponownie ograniczenia związane z pandemią koronawirusa
      oraz tzw. „segregacja sanitarna”;

      3033 protesty w sprawie projektu ustawy o tzw. podatku od reklam, który
      miałby objąć media w Polsce. Twierdzono, że „pod pretekstem pandemii
      COVID-19 wprowadzony zostanie podatek, który doprowadzi do osłabienia,
      a nawet zamknięcia wielu redakcji ogólnopolskich i lokalnych”;
1763 protesty „Zamach na polską szkołę” wobec zapowiadanych przez rząd
zmian w szkolnictwie. Protestujący uważali, że projekt nowelizacji prawa
oświatowego „zmniejsza wpływ wspólnot samorządowych - zarówno władz
lokalnych, jak i rodziców - na pracę szkoły, jest niezgodny z zasadą
pomocniczości i samorządności”;

937 wystąpień branży turystycznej (Polski Ruch Pilotów i Przewodników,
Obywatelskie Ministerstwo Turystyki, Oddolna Inicjatywa Ratowania Turystyki)
z apelem o wsparcie, wypłatę tzw. „postojowego”, zwolnienia z tytułu płatności
ZUS, kontynuację wypłaty comiesięcznej „mikrodotacji” w wysokości 5000 zł
dystrybuowanej przez Powiatowe Urzędy Pracy. Domagano się również
wyrównywania strat finansowych wynikających z ograniczeń w czasie stanu
epidemii poprzez uchwalenie tzw. „ustawy odszkodowawczej”;
942 wystąpienia branży ślubnej przeciwko istniejącym ograniczeniom
w organizacji wesel;
513 apeli pracowników administracyjnych sądów o podwyżki wynagrodzeń;
434 wystąpienia pracowników Urzędów Skarbowych, w których domagali się
zwiększenia wymiaru wynagrodzeń, nie zgadzali się na zamrożenie płac
w sferze budżetowej, redukcje zatrudnienia w Krajowej Administracji
Skarbowej oraz protestowali przeciwko podwyżkom wynagrodzeń posłów,
senatorów i podsekretarzy stanu;

416 apeli o budowę obwodnicy Szczecina i o zabezpieczenie w budżecie
państwa pieniędzy na realizację tej inwestycji. Piszący apelowali o wpisanie
                                                                          jej
do Krajowego Planu Odbudowy zgodnie ze staraniami władz województwa, co
pozwoli na sfinansowane budowy z funduszy unijnych;

306 petycji od obywateli przekazanych przez urzędy gmin i miast z całej
Polski, w których piszący domagali się zapewnienia gwarancji od producentów
szczepionek, że w przypadku wystąpienia niepożądanych odczynów
poszczepiennych, poniosą wszelkie koszy prawne i finansowe;
281 apeli o zniesienie restrykcji i pozwolenie na swobodne prowadzenie
działalności zarobkowej pomimo trwania pandemii;
137 wystąpień o objęcie Narodowym Programem Szczepień poszczególnych
grup społecznych i zawodowych;
      e 130 apeli od pracowników cywilnych Policji o usystematyzowanie
        wynagrodzeń i zapobieganie nierównościom w zarobkach policjantów;
      e 120 petycji „Stowarzyszenia Polska Wolna od GMO” przekazanych przez
        urzędy gmin i miast z całej Polski, w której piszący domagali się
        natychmiastowego zakazu podawania szczepionki otrzymanej metodą
        „manipulacji genetycznej”;
      e 128 wystąpień "Stop ideologicznej cenzurze” wprowadzanej, zdaniem
        piszących, przez koncern Google. Piszący skarżyli się, że YouTube, który
        należy do koncernu Google, usunął film "Ich prawdziwe cele" z uwagi to, że
        przedstawiał prawdziwe informacje na temat ideologii LGBT;
      e 107 apeli o przygotowanie planu „odejścia od węgla brunatnego” w Polsce do
        2030 roku;
      e 105 tzw. „Deklaracji wolności” w sprawie wolności wyboru w przyjmowaniu
        szczepień.


2. Szczegółowa problematyka sygnałów obywatelskich

2.1     Ministerstwa


W analizowanym okresie rozpatrzono 775 wystąpień, w których obywatele skarżyli
się na funkcjonowanie poszczególnych ministerstw, prosili o wstawiennictwo Prezesa
Rady Ministrów w załatwianiu ich spraw lub prezentowali swoje opinie na temat
polityki Rządu w poszczególnych działach administracji. Skargi dotyczyły przede
wszystkim przewlekłości postępowań administracyjnych albo bezczynności instytucji
(np. nieudzielenia odpowiedzi na pisma obywateli). Częstym zjawiskiem było
kierowanie do KPRM skarg pomimo jednoczesnego toczenia się postępowania
administracyjnego. Znaczną część korespondencji stanowiły wyrazy niezadowolenia
obywateli z uprzednio udzielonych im odpowiedzi. Obywatele często podejmowali
polemikę ze stanowiskiem właściwego dla sprawy organu prosząc Prezesa Rady
Ministrów o interwencję i wydanie rozstrzygnięć zgodnych z ich oczekiwaniami.

Największa ilość skarg i innych wystąpień dotyczyła KPRM (191 pism). W dalszej
kolejności podobnie jak w poprzednich latach, znaczna ilość korespondencji
dotyczyła Ministerstwa Sprawiedliwości (81 pism), a następnie Ministerstwa Rozwoju
(68 pism), Ministerstwa Zdrowia (65 pism) oraz Ministerstwa Rodziny i Polityki
Społecznej (44 pisma).

Wpłynęły 74 sprawy dotyczące działu cyfryzacji. Wskazywano na problemy
z logowaniem do Profilu Zaufanego, Internetowego Konta Pacjenta, ePUAP
i systemu CEPIK. Pytano również o Systemy Rejestrów Państwowych (Rejestr
PESEL, Rejestr Dowodów Osobistych, Rejestr Stanu Cywilnego), aplikacji
„Kwarantanna domowa” i STOP COVID — ProteGO Safe.

Duża część pism w sprawie działalności Premiera i ministrów dotyczyła
wprowadzania ograniczeń w kolejnych falach pandemii koronawirusa. Protestowano
przeciwko wprowadzeniu tzw. „lockdownu” w całej Polsce, zamknięciu hoteli, galerii
handlowych, placówek kulturalnych, obiektów sportowych i nauce zdalnej. Kolejną
falę niezadowolenia wywołało zawieszenie działalności salonów fryzjerskich
i kosmetycznych oraz zamknięcie żłobków i przedszkoli.

Z ulgą przyjęto otwarcie żłobków i przedszkoli (od 19 kwietnia). Natomiast liczne
protesty wzbudziło pozostawienie zamkniętych hoteli i miejsc noclegowych podczas
tzw. długiego weekendu majowego. Skarżono się, że ograniczenia wprowadzane
były ze zbyt krótkim wyprzedzeniem, jak również na brak jasności niektórych
przepisów.

Tabela nr 2. Liczba pisemnych sygnałów obywatelskich w sprawie funkcjonowania
Ministerstw


                                                               Sygnały
                                                               pisemne
              Kancelaria Prezesa Rady Ministrów                  191
              Dział Cyfryzacji KPRM                              74
              Ministerstwo Aktywów Państwowych                   16
              Ministerstwo Edukacji i Nauki                      14
              Ministerstwo Finansów                              17
              Ministerstwo Funduszy i Polityki Regionalnej        3
              Ministerstwo Infrastruktury                        36
              Ministerstwo Klimatu i Środowiska                  30
              Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa
                                                                 32
              Narodowego
              Ministerstwo Obrony Narodowej                       7
              Ministerstwo Rodziny i Polityki Społecznej         44
              Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi               22
              Ministerstwo Rozwoju i Technologii                 68
              Ministerstwo Sportu                                 2
                                                                                     10
              Ministerstwo Sprawiedliwości                      81
              Ministerstwo Spraw Wewnętrznych                   40
              i Administracji
              Ministerstwo Spraw Zagranicznych                  33
              Ministerstwo Zdrowia                              65
              Ogółem:                                          775

2.2 _ Centralne urzędy administracji rządowej oraz inne instytucje


W tej grupie problemowej wpłynęło łącznie 386 pism. Najwięcej dotyczyło
funkcjonowania Rzecznika Praw Pacjenta (41 pism), Urzędu Ochrony Danych
Osobowych (32 pisma), organów nadzoru budowlanego (26 pism), Urzędu Ochrony
Konkurencji i Konsumentów (25 pism), Urząd Regulacji Energetyki (19 pism) oraz
Krajowych Ośrodków Wsparcia Rolnictwa (16 pism).

Skarżono się na brak możliwości kontaktu telefonicznego z urzędami, na długotrwałe
oczekiwanie lub brak odpowiedzi na przesłaną korespondencję.

W skargach dotyczących działalności urzędów i izb administracji skarbowej
najczęściej skarżono się na decyzje podatkowe, niewłaściwe interpretowanie
przepisów podatkowych przez urzędników skarbowych, a także brak obiektywizmu
przy rozpatrywaniu spraw.

Kolejna grupa pism to skargi na organy nadzoru budowlanego (powiatowych
inspektorów nadzoru budowlanego i wojewódzkich inspektorów nadzoru
budowlanego) oraz organy nadzoru geodezyjnego i kartograficznego zarówno
szczebla powiatowego, jak i wojewódzkiego. Część skarżących podejmowała wysiłki
w celu zmiany niekorzystnych dla nich decyzji administracyjnych, zarówno w trybie
postępowania administracyjnego, jak i w trybie skargowym, zwracając się
bezpośrednio do Prezesa Rady Ministrów. Najczęściej skarżono się na odmowę
wydania pozwolenia na budowę w sytuacji braku planu zagospodarowania
przestrzennego oraz niewłaściwe, zdaniem piszących, pomiary geodezyjne
i opracowania kartograficzne. Kwestionowana była również wysokość odszkodowań,
przyznanych przez władze za nieruchomości wywłaszczone pod inwestycje.

Grupy pracowników urzędów przesyłały prośby o interwencję Premiera w sprawie
podwyżek ich wynagrodzeń. Związek zawodowy celników zwrócił uwagę, że Szef
Krajowej Administracji Skarbowej podpisał z przedstawicielami organizacji związków

                                                                                    11
zawodowych porozumienie, w którym określono, że podwyżki wynagrodzeń w KAS
nie będą niższe niż te uzgodnione z innymi służbami mundurowymi. Określono
w nim, że w 2022 r. funkcjonariusze innych formacji mundurowych otrzymają 677 zł
podwyżki, lecz w KAS zaplanowano jednak podwyżki na poziomie 432 zł dla
funkcjonariuszy i 497 zł dla pracowników Korpusu Służby Cywilnej. Zdaniem
piszących oznacza to nierówne traktowania funkcjonariuszy służby celnej w stosunku
do funkcjonariuszy innych formacji mundurowych.

Pracownicy Wód Polskich domagali się również podwyżki wynagrodzeń. Opisywali,
że ich płace nie wzrastają od 2 lat, co jest krzywdzące przy wzroście cen, inflacji
i zwiększaniu najniższego wynagrodzenia.

W związku z Narodowym Spisem Powszechnym Ludności i Mieszkań 2021
przesyłano uwagi, opinie i skargi dotyczące Głównego Urzędu Statystycznego.
Zwracano m.in. uwagę, że po wypełnieniu ankiety spisowej nie wpływało drogą
elektroniczną Urzędowe Potwierdzenie Odbioru (UPO).

Wpływały skargi dotyczące Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego. Wysyłali
je obywatele, którzy spóźnili się z opłatą za ubezpieczenie OC pojazdu i dostawali za
to wysokie kary. Prosili Premiera o interwencję lub skarżyli się że UFG nie wyraża
zgody na ich umorzenie.

Kierowano prośby o pomoc konsularną od obywateli Polski, którzy borykali się
z problemami za granicą, jak również skargi na niewystarczającą zdaniem piszących
pomoc polskich placówek dyplomatycznych.

Składano skargi na działalność Rzecznika Finansowego zarzucając mu zbyt małą
pomoc dla obywateli w sporach z instytucjami finansowymi.


Tabela nr 3: Naczelne i centralne urzędy administracji rządowej oraz inne instytucje -
liczba pisemnych sygnałów obywatelskich

                                                                 Sygnały
                                                                 pisemne
              Agencja Bezpieczeństwa Wewnętrznego                   2
              Agencja Mienia Wojskowego                             0
              Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji               5
              Rolnictwa
              Agencja Wywiadu                                      0
              Ambasady i konsulaty                                 17
              Centralne Biuro Antykorupcyjne                        1

                                                                                      12
Generalna Dyrekcja Lasów Państwowych         4
Generalny Dyrektor Dróg Krajowych            7
i Autostrad
Główny Inspektor Farmaceutyczny oraz         5
|wojewódzcy i powiatowi inspektorzy
Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego oraz
wojewódzcy i powiatowi inspektorzy nadzoru   26
budowlanego
Główny Inspektor Sanitarny                   3
Główny Urząd Geodezji i Kartografii          8
Główny Urząd Miar                            2
Główny Urząd Statystyczny                    15
Instytut Pamięci Narodowej                   10
Komisja Nadzoru Finansowego                  9
Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa           16
Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji          2
Najwyższa Izba Kontroli                      1
Państwowa Inspekcja Pracy                    1
Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody            8
Polskie
Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób         4
Niepełnosprawnych
Polska Agencja Kosmiczna                     3
Polska Akademia Nauk                         3
Rada Doskonałości Naukowej                   1
Rządowe Centrum Legislacji                   1
Rzecznik Finansowy                           15
Rzecznik Małych i Średnich Przedsiębiorstw   0
Rzecznik Praw Dziecka                        1
Rzecznik Praw Obywatelskich                  17
Rzecznik Praw Pacjenta                       41
Szef Krajowej Administracji Skarbowej,
dyrektorzy izb administracji skarbowej,      8
naczelnicy urzędów skarbowych
Szef Służby Cywilnej                         0
Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny          12
Urząd do Spraw Kombatantów i Osób            13
Represjonowanych
Urząd Dozoru Technicznego                    5
Urząd Komunikacji Elektronicznej             8
Urząd Ochrony Danych Osobowych               32
Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów      25
Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej     6
Urząd Regulacji Energetyki                   20
Urząd Transportu Kolejowego                  4

                                                  13
              Urząd Zamówień Publicznych                         2
              IWojskowa Agencja Mieszkaniowa                     2
              Pełnomocnicy Rządu i Premiera                      3
              Inne                                               19
              Ogółem:                                           387


2.3   Urzędy Wojewódzkie


Wystąpienia obywateli w sprawach funkcjonowania urzędów wojewódzkich z reguły
dotyczyły toczących się postępowań. Obywatele nie zgadzali się z merytorycznymi
rozstrzygnięciami lub działaniami wojewody w ich sprawach (np. legalizacji pobytu
cudzoziemców czy decyzji zezwalających na realizację inwestycji drogowych).

Cześć wystąpień z zakresu z tej grupy problemowej odnosiła się do działań, jakie -
wedle zgłaszających - może podjąć Wojewoda w stosunku do organów samorządu
terytorialnego. W takich przypadkach informowano obywateli o możliwościach
prawnych działań Wojewody w tym zakresie.

Obywatele przekazywali również apele i uwagi odnośnie zapewnienia przez
Wojewodów odpowiedniej ilości łóżek przeznaczonych dla pacjentów z
koronawirusem oraz dostępności respiratorów w poszczególnych województwach.

      Tabela nr 4: Urzędy wojewódzkie - liczba pisemnych sygnałów obywatelskich
                                                              Sygnały
                                                             pisemne

              Dolnośląski Urząd Wojewódzki                      34
              Kujawsko-Pomorski Urząd Wojewódzki                 4
              Lubelski Urząd Wojewódzki                          4
              Lubuski Urząd Wojewódzki                           5
              Łódzki Urząd Wojewódzki                            4
              Małopolski Urząd Wojewódzki                       18
              Mazowiecki Urząd Wojewódzki                       28
              Opolski Urząd Wojewódzki                           3
              Podkarpacki Urząd Wojewódzki                       6
              Podlaski Urząd Wojewódzki                          2
              Pomorski Urząd Wojewódzki                         11
              Śląski Urząd Wojewódzki                           17
              Świętokrzyski Urząd Wojewódzki                     4
              IWarmińsko-Mazurski Urząd Wojewódzki              13
              IWielkopolski Urząd Wojewódzki                    3
              Zachodniopomorski Urząd Wojewódzki                 9
              Ogółem:                                          165


                                                                                     14
2.4    Działalność organów administracji samorządowej, spółdzielczej i innych


W tej grupie problemowej wpłynęło 435 skarg, wniosków petycji i listów. Najczęściej
poruszaną kwestią była działalność samorządu szczebla gminnego - 286 pism.
Nadsyłane były skargi na poszczególnych wójtów, burmistrzów i prezydentów miast
oraz na jednostki organizacyjne gmin. Obywatele nie zgadzali się z rozstrzygnięciami
organów samorządowych w ich sprawach. Po wyczerpaniu właściwej ścieżki
administracyjnej (tj. skargi do rady gminy, właściwego wojewody, regionalnej izby
obrachunkowej lub samorządowego kolegium odwoławczego) zwracali się do
Prezesa Rady Ministrów o pozytywne załatwienie ich sprawy.

Mieszkańcy często kierowali do Premiera skargi na brak inwestycji w swoich
gminach, w zakresie lokalnej infrastruktury drogowej czy komunikacji. Skarżono się
na nieprawidłowości w utrzymaniu czystości i porządku w gminach — niewłaściwą
ewidencję rozliczeń za wodę, brak nadzoru nad pozbywaniem się przez
mieszkańców ścieków płynnych oraz odpadów. Kwestionowano koszty związane
z poborem i dystrybucją wody dla mieszkańców, skarżono się na brak sieci
kanalizacji, wysokie opłaty za wywóz śmieci. Zarzucano też władzom gmin
niewłaściwą ewidencję liczby mieszkańców zobowiązanych do wnoszenia opłat za
wywóz odpadów odbieranych z gminy. Wpływały sygnały, że niektóre podmioty
publiczne (np. szkoły, urzędy) przy przeprowadzeniu remontów znacząco
przekraczają standardowe koszty. Apelowano o stworzenie lepszych mechanizmów
kontroli kosztów w takich sytuacjach.

Zdarzały się skargi na nieprawidłowości w przebiegu konkursów kandydatów na
członków etatowych lub pozaetatowych w samorządowych kolegiach odwoławczych
oraz regionalnych izbach obrachunkowych.

Gminy wyrażały obawy dotyczące uregulowań zwartych w Polskim Ładzie, które
mogą sprawić że część osób nie będzie płacić podatku PIT (poprzez określenie
kwoty wolnej od podatku do 30 tys. zł), a więc spadną dochody jednostek samorządu
terytorialnego.

Zdarzało się, że gminy, które płaciły dotychczas tzw. „podatek solidarnościowy”
„janosikowe” zwracały się do Premiera z apelem o zwolnienie z tego obowiązku ze
względu na niższy wpływ podatków CIT, PIT, lokalnych i innych w wyniku epidemii.


                                                                                      15
Tabela nr 5: Działalność organów administracji samorządowej, spółdzielczej, innych -
liczba pisemnych sygnałów obywatelskich

                                                              Sygnały
                                                              pisemne
              Działalność organów samorządowych                  27
              wojewódzkich
              Działalność organów samorządowych                 44
              powiatowych
              Działalność organów samorządowych                 286
              gminnych (miejskich)
              Działalność organów samorządowych kolegiów         62
              odwoławczych
              Działalność regionalnych izb obrachunkowych         2
              Działalność organizacji spółdzielczych,             7
              społecznych i innych
              Zmiany w podziale administracyjnym                  3
              Inne                                               4
              Ogółem:                                           435


2.5   Dostęp do informacji publicznej


Nadesłane pisma z tej kategorii były wnioskami o udostępnienie informacji publicznej
albo wystąpieniami z nimi powiązanymi. Przekazywane były do Centrum
Informacyjnego Rządu. Przedmiotowe pisma zawierały zarzuty na niewłaściwe,
zdaniem piszących, procedowanie takich spraw. Informowano wówczas o braku
możliwości zastosowania przepisów postępowania skargowego działu VIII Kodeksu
postępowania administracyjnego lub wyjaśniano dlaczego pismo nie było
zakwalifikowane jako wniosek o udostępnienie informacji publicznej.

Tabela nr 6: Dostęp do informacji publicznej, spory kompetencyjne - rodzaje i liczba
pisemnych sygnałów obywatelskich

                                                              Sygnały
                                                             pisemne

              Dostęp do informacji publicznej                   36
              Spory kompetencyjne                                [0)
              Ogółem:                                           36

2.6   Działalność organów wymiaru sprawiedliwości


W 2021 r. wpłynęły 1562 wystąpienia dotyczące funkcjonowania wymiaru
sprawiedliwości. Najczęściej (586 pism) wnoszono o podjęcie interwencji w ramach

                                                                                   16
toczących się postępowań sądowych cywilnych albo karnych. Obywatele zwracali się
do Premiera o zmianę wyroków sądu, które ich zdaniem były błędne albo
niesprawiedliwe. Wskazywano uchybienia w pracy sądów, oskarżano sędziów
o stronniczość i prowadzenie postępowania w niewłaściwy sposób. Skarżący często
domagali się, aby ich sprawę rozpatrywał inny skład sędziowski, względnie żądali
przeniesienia jej do innego sądu

Wpływały protesty rad ławników z sądów rejonowych w sprawie zmian w orzekaniu.
Zmiany te zdaniem piszących ograniczają ich udział przez wprowadzenie
jednoosobowych składów orzekających w sprawach cywilnych w pierwszej i drugiej
instancji oraz w postępowaniach apelacyjnych, a także w sprawach karnych
o przestępstwa zagrożone karą do 5 lat więzienia. Ławnicy podnosili, że ta zmiana
ogranicza udział czynnika społecznego w rozpoznawaniu spraw sądowych i że
powyższe ograniczenia mają obowiązywać jeszcze rok po odwołaniu stanu pandemii.

Drugą, liczną grupę (368 pism), stanowiły skargi i listy związane z działalnością
prokuratury. Przedstawiane zarzuty dotyczyły najczęściej braku obiektywizmu
prokuratorów przy rozpatrywaniu spraw, nienależytego nadzoru nad postępowaniami
śledczymi, bezzasadnego umarzania postępowań, bądź odmawiania ich wszczęcia.

W 273 pismach zgłaszano doniesienia o naruszeniu prawa i informacje o podejrzeniu
popełnienia przestępstwa. Obywatele prosili Premiera o pośrednictwo w zgłoszeniu
opisanych spraw do organów ścigania twierdząc, że wówczas policja i prokuratura
skuteczniej zajmą się sprawą. Zwracano uwagę na rosnącą skalę oszustw
internetowych, szczególnie na portalach sprzedażowych i apelowano do rządu
o skuteczniejsze ściganie takich przestępstw.

W 2021 r. wpłynęły 82 skargi na adwokatów, radców prawnych, notariuszy,
komorników, syndyków i biegłych sądowych. Zarzucano im głównie niewłaściwe
wykonywanie obowiązków.

Osadzeni w zakładach karnych i aresztach śledczych przesłali 99 pism. Skarżyli się
na zakaz odwiedzin z powodu epidemii koronawirusa oraz prosili również o amnestię
z tego względu. Zwracano się też z prośbą o weryfikację wyroków sądowych lub
skrócenie kary pozbawienia wolności. Osadzeni wskazywali na złe warunki
sanitarne, niedostateczną opiekę medyczną, przeludnienie w celach i słabe, ich
zdaniem, wyżywienie.

                                                                                     17
Zgłaszano, że w wyniku pandemii narasta problem konfliktów rodzicielskich w kwestii
opieki nad dziećmi po rozwodzie i alienacji rodzicielskiej. Piszący zarzucali sądom
rodzinnym faworyzowanie matek oraz dyskryminację ojców przy ustalaniu prawa do
opieki nad dziećmi. Apelowano o penalizację czynów mających na celu
utrudnianie kontaktów dzieci z rodzicami po rozwodzie lub rozstaniu. Ojcowie często
postulowali wprowadzenie w Polsce pieczy naprzemiennej nad dzieckiem. Matki
natomiast w szerokiej akcji protestacyjnej - „Koszty społeczne druku 63” nie zgadzały
się z tym postulatem. Twierdziły, że część ojców w opiece naprzemiennej upatruje
szansy na pozbycie się obowiązku alimentacyjnego. Ponadto podnosiły, że ojcowie
żądają opieki naprzemiennej mimo, że nie interesowali się wcześniej dziećmi i nie
uczestniczyli w sprawowaniu opieki nad nimi.

Wpływały różnorodne opinie na temat sporu o Izbę Dyscyplinarną Sądu
Najwyższego. Krytycznie oceniano zobowiązanie pod koniec października Polski
przez Trybunał Sprawiedliwości UE do zapłaty na rzecz Komisji Europejskiej kary
w wysokości 1 mln euro dziennie.

Apelowano o podjęcie przez rząd działań w celu sprawniejszego egzekwowania
przestrzegania prawa o ruchu drogowym.

Ubolewano nad napływającymi z całego kraju doniesieniami o aktach agresji
i przemocy po zwróceniu uwagi na brak maseczki. Domagano się również
konsekwentnego karania osób wystawiających i kupujących fałszywe certyfikaty
poświadczające szczepienie przeciwko COVID-19.

Tabela nr 7:    Sądownictwo i organy ścigania        - liczba pisemnych sygnałów
obywatelskich


                                                                  Sygnały
                                                                  pisemne

            Orzecznictwo sądowe cywilne, karne, pracy i             586
            ubezpieczeń społecznych (skargi, odwołania)
            Orzecznictwo sądowe w sprawach administracyjnych|        38
            (skargi, odwołania)
                                                                     4
            Pozaorzecznicze uchybienia w pracy sądów, w tym              5
            skargi na sędziów
            Orzecznictwo i działalność prokuratury (w tym           368
            Prokuratora Generalnego, skargi na prokuratorów)


                                                                                      18
            Działalność adwokatów, radców prawnych,                  83
            notariuszy, komorników, syndyków, biegłych
            sądowych
            Funkcjonowanie zakładów karnych i aresztów               99
            śledczych, Centralny Zarząd Służby Więziennej
            Doniesienia o naruszeniu prawa, podejrzenia o           273
            popełnieniu
            Inne                                                     10
            Ogółem:                                                 1562


2.7   Sprawy pracy i zatrudnienia


W zakresie tej problematyki wpłynęło 130 pisemnych skarg, listów i petycji.
Najwięcej — 32 pisma dotyczyły mobbingu, łamania praw pracowniczych,
niewłaściwych stosunków międzyludzkich w zakładach pracy i zarzutów wobec kadr
kierowniczych. Autorzy wskazywali niekompetentnych — w ich opinii — przełożonych,
opisując ich niewłaściwe postępowanie, mobbing i dyskryminację innych
pracowników. W zakładach pracy szeroko rozumianej strefy budżetowej skarżono się
na nepotyzm, „fikcyjne nabory”, brak jednakowej płacy na takich samych
stanowiskach.

Przedsiębiorcy apelowali również do Premiera o przedłużenie wsparcia z Tarczy
Antykryzysowej, w szczególności dofinansowania do wynagrodzeń, pożyczek dla
przedsiębiorców, zwolnienia ze składek na ubezpieczenia społeczne.

Przesyłano protesty przeciwko proponowanym przepisom przyznającym
pracodawcom możliwość weryfikowania pracowników pod kątem przyjęcia
szczepionki przeciwko COVID-19. Piszący nazywali to segregacją sanitarną.
Uważali, że jest to informacja dotycząca stanu zdrowia i nie powinna być
przekazywana do wiadomości pracodawcy. Wpływały również opinie przeciwne —
domagające się wprowadzenia obowiązku szczepienia.
Obywatele skarżyli się na zbyt niskie wynagrodzenia w porównaniu do innych państw
Unii Europejskiej, gdy ceny podstawowych produktów są tam porównywalne lub
niższe.

Wpływały liczne opinie na temat organizacji pracy w domach (m.in.
wideokonferencje, home office) w czasie epidemii. Wyrażano zadowolenie z powodu
umożliwienia wykonywania pracownikom pracy zdalnie w czasie epidemii.
Jednocześnie rodzice wskazywali na coraz większe trudności w łączeniu pracy

                                                                                19
zdalnej z opieką nad dziećmi uczącymi się online. Pisali o negatywnych
konsekwencjach psychicznych, społecznych i edukacyjnych wynikających
z „zamknięcia dzieci w domach”.


Tabela nr 8:     Sprawy    pracy   i   zatrudnienia   -   liczba   pisemnych   sygnałów
obywatelskich

                                                                   Sygnały
                                                                   pisemne
              Korpus Służby Cywilnej (nie dotyczy skarg na           3
              Szefa
              Poszukiwanie pracy                                     19
              Zwolnienia z pracy                                     10
              Zasiłki dla bezrobotnych                               4
              Działalność urzędów pracy                              8
              Finansowe i pozafinansowe roszczenia                   15
              wynikające ze stosunku pracy
              IWypadki przy pracy, choroby zawodowe,                 5
              bhp
              Łamanie praw pracowniczych, w tym
              mobbing, sprawy                                        32
              dotyczące kadr kierowniczych, stosunki
              Ogólne sprawy dot. zatrudnienia i bezrobocia           21
              Równe traktowanie (kobiety - mężczyźni,                 4
              osoby
              Inne                                                   12
              Ogółem:                                               130


2.8   Ubezpieczenia społeczne


W 2021 r. wpłynęło 522 pisma dotyczących problematyki ubezpieczeń społecznych.
Najczęściej zwracano się do Prezesa Rady Ministrów z indywidualnymi prośbami
o ustalenie wysokości świadczeń w inny sposób, niż wynika to z przepisów
ustawowych oraz o podwyższenie emerytury (118 pism). Poza tym skierowano 130
pism zawierających uwagi, opinie, postulaty obywateli dotyczące spraw emerytalno -
rentowych i waloryzacji.

Skarżono się na działalność Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, w tym na odmowy
przyznania prawa do emerytury bądź renty (47 pism), jak również nieprawidłowego -
zdaniem zainteresowanych — ustalenia wysokości świadczeń. Często również


                                                                                     20
zarzucano ZUS nieterminowość w wydaniu decyzji w sprawie uprawnień do
poszczególnych świadczeń czy wstrzymywania wypłaty świadczeń. Ponadto
skarżono się na odmowę uznania skarżących przez lekarzy orzeczników ZUS za
osoby niezdolne do pracy i nieprzyznanie z tego tytułu prawa do renty.

Emeryci i renciści z zadowoleniem przyjęli wypłatę trzynastej emerytury oraz
uchwalenie ustawy gwarantującej wypłatę czternastej emerytury.

Ci emeryci, który otrzymywali niskie świadczenia z nadzieją przyjęli zapowiedź zmian
podatkowych w Polskim Ładzie. Cześć emerytów, pobierających wyższe
świadczenia, wyrażało obawy, że mogą stracić finansowo na nowych zmianach
podatkowych.

Wpływały apele o podjęcie prac nad przekazanym do Sejmu przez NSZZ
Solidarność, projektem ustawy wprowadzającej emerytury stażowe po 35 (kobiety)
i 40 (mężczyźni) latach pracy.

Wpływały skargi i uwagi dotyczące zapisów tzw. Tarcz Antykryzysowych. Apelowano
o zniesienie obowiązkowych płatności na rzecz ZUS z powodu epidemii.
Wskazywano na długi czas oczekiwania na wydanie decyzji o przyznaniu tzw.
dodatku solidarnościowego oraz świadczenia postojowego.

Przekazywano wątpliwości w zakresie przystępowania do Pracowniczych Planów
Kapitałowych. Piszący twierdzili, że wcześniej obiecywano im wysokie emerytury,
a potem okazało się, że system OFE był korzystny wyłącznie dla instytucji
finansowych, którem nimi zarządzały. Twierdzili, że nie mają już zaufania do nowych
propozycji, gdyż prawo w Polsce ulega ciągłym zmianom.

Tabela nr 9: Ubezpieczenia społeczne - liczba pisemnych sygnałów obywatelskich

                                                              Sygnały
                                                              pisemne

               Odmowa przyznania emerytur i rent                 47
               (wszystkich rodzajów)
               Nieprawidłowe ustalenie wysokości świadczeń
               (wszystkich rodzajów, także naliczanie            66
               kapitału początkowego)




                                                                                  21
              Prośby o przyznanie oraz ustalenie wysokości
              świadczeń
              w inny sposób niż to wynika z przepisów,         118
              prośby o podwyższenie emerytury
              Emerytury wyjątkowe przyznawane przez             8
              Prezesa ZUS (lub inne organy)
              Świadczenia przedemerytalne                       2
              Orzecznictwo lekarskie                           18
              Dodatki pielęgnacyjne, zasiłki chorobowe itp.    30
              Świadczenia na rzecz ZUS z tyt. działalności     17
              gospodarczej
              Skargi na działalność wszystkich organów
              emerytalno- rentowych - ZUS, KRUS, MON,          53
              MSWIA oraz ich pracowników
              Przepisy dotyczące spraw emerytalno-             130
              rentowych (uwagi,
              Inne                                             33
              Ogółem:                                          522

2.9 -_ Niepełnosprawni


W tym zakresie problemowym wpłynęło 100 pism, w których głównie skarżono się na
niski wymiar świadczeń dla osób niepełnosprawnych i niewystarczający system
wsparcia. Piszący zwracali się zarówno w swoich sprawach indywidualnych, jak
i grupowych. Korespondencja o tej problematyce na ogół była przekazywana do
Pełnomocnika Rządu ds. Osób Niepełnosprawnych.

Niepełnosprawni skarżyli się na wstrzymanie przez epidemię koronawirusa
postępowań przed komisjami lekarskimi. Wpływały też skargi na zawieszenie
(w wyniku pandemii) turnusów rehabilitacyjnych z funduszu PFRON oraz na
konieczność ponownego oczekiwania w kolejce na tzw. „przydział” turnusu
w przypadku gdy termin pobytu przypadał na okres zamknięcia ośrodków z powodu
pandemii. Proszono również o zwiększenie środków na rehabilitację.

Wyrażano obawy o zarażenie koronawirusem pensjonariuszy w domach pomocy
społecznej ze względu na liczne przypadki takich zachorowań w całej Polsce.
Rodziny pensjonariuszy ubolewały nad zakazem odwiedzin w DPS-ach z powodu
pandemii.

Przesyłano protesty przeciwko obniżce wyceny świadczeń w fizjoterapii domowej.
Piszący twierdzili, że wejście w życie proponowanej wyceny doprowadzi do likwidacji

                                                                                  22
lub ograniczenia dostępności świadczeń, które są kluczowe dla osób
z niepełnosprawnościami. Wskazywali, że obecnie wycena świadczeń fizjoterapii
domowej jest „poniżej kosztów realizacji”, a dodatkowa jej obniżka jest krzywdząca
w obliczu wysokiej inflacji i wzrostu kosztów działalności (m.in. cen paliwa, energii
elektrycznej) oraz konieczności zachowania reżimu sanitarnego (środki
dezynfekujące, środki ochrony osobistej). Zdaniem piszących, najbardziej ucierpieliby
pacjenci zamieszkujący pod jednym adresem, np. niepełnosprawne małżeństwa,
zgromadzenia zakonne, domy emerytów oraz pacjenci w DPS, ponieważ wyceny
tych świadczeń ulegną znacznemu obniżeniu.

Tabela nr 10: Niepełnosprawni - liczba pisemnych sygnałów obywatelskich

                                                                 Sygnały
                                                                 pisemne
               Działalność Pełnomocnika Rządu do Spraw
               Osób                                                 2
               Prośby o wsparcie finansowe dla osoby               10
               Niski wymiar świadczeń (w tym świadczeń dla         12
               opiekunów)
               Skargi na działalność organów opieki
               społecznej wobec
               niepełnosprawnych oraz na orzeczenia
               o stopniu niepełnosprawności powiatowych            16
               i wojewódzkich zespołów
               Skargi na bariery w życiu codziennym, nauce,        10
               Dofinansowanie kosztów rehabilitacji (w tym          8
               specjalistycznego sprzętu, turnusów
               Sprawy dot. wdrażania ustawy o zapewnianiu           7
               dostępności osobom ze szczególnymi
               Problemy ogólne dotyczące                           35
               niepełnosprawnych
               Ogółem:                                             100

2.10   Służba zdrowia


Z uwagi na panujący stan epidemii problematyka ta była jedną z dominujących
tematów obywatelskich w 2021 r. Pisemnych skarg, wniosków, petycji i listów
dotyczących tego tematu wpłynęło 1196, w tym 499 pism dotyczyło szczepień, a 477
epidemii koronawirusa. Jeszcze więcej uwag i opinii odnośnie epidemii w tym
trudnym czasie obywatele przekazywali drogą mailową. Zgłaszano licznie obawy co


                                                                                        23
do liczby lekarzy, personelu medycznego i łóżek w szpitalach w czasie pandemii.
Pytano, czy jest zapewniona wystarczająca ilość środków ochrony dla lekarzy
i pielęgniarek oraz czy będzie odpowiednia opieka medyczna dla wszystkich
potrzebujących pacjentów. Pytano o możliwości wykonywania testów na obecność
koronawirusa.

Wyrażano zaniepokojenie postępującą liczbą nowych zakażeń. Przedstawiano liczne
uwagi odnośnie Narodowego Programu Szczepień przeciwko Covid-19.
Sygnalizowano trudności w skontaktowaniu się z bezpłatną infolinią NFZ oraz
z przychodniami. Skarżono się na przekładanie terminów szczepień ze względu na
opóźnienia dostaw ze strony producentów. Obawiano się, że szczepionki RNA mogą
wpływać negatywnie na zdrowie. W licznych wystąpieniach postulowano także, aby
producenci szczepionek ponosili odpowiedzialność prawną oraz finansową,
w przypadku pojawienia się ewentualnych powikłań i problemów zdrowotnych po
przyjęciu szczepionki.

Skarżono się, że system kolejności szczepień wykazał szereg słabych stron.
Wypływały również skargi na wskazywanie odległych punktów szczepień. Wpływały
czasem podziękowania od poszczególnych osób za sprawną organizację szczepień.
Do Kancelarii pisali zarówno zwolennicy, jak i przeciwnicy wprowadzenia
obowiązkowych szczepień.

Zdarzały się rzadkie przypadki, gdy osoba ze skierowaniem na szczepienie nie była
do niego dopuszczona np. ze względu na wystąpienie wstrząsu anafilaktycznego
w przeszłości i system nie dopuszczał jej do kolejnego zapisania się.

Pozytywnie przyjęto wprowadzenie od 10 maja br. Pierwszeństwa w szczepieniu na
Covid-19 dla osób z orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Jednocześnie poszczególne grupy osób prosiły o priorytetowe uwzględnienie ich
w kolejności szczepień m.in. nauczyciele, wychowawcy oraz inni pracownicy domów
dziecka, osoby niepełnosprawne, pracownicy Warsztatów Terapii Zajęciowej. Osoby
przewlekle chore, które nie zostały zakwalifikowane do szczepień we wcześniejszym
terminie prosiły o wpisanie ich jednostki chorobowej do grupy uprzywilejowanej.

Obawiano się braku skuteczności ograniczeń z uwagi na kolejne fale pandemii.
Zaniepokojenie budziły doniesienia o braku wolnych łóżek w szpitalach, informacje
o braku tlenu w tych placówkach. Wiele osób domagało się zezwolenia na leczenie

                                                                                    24
chorych lekiem amantadyna, który zdaniem piszących charakteryzuje się dużą
skutecznością w walce z chorobą.

Wyrażano wątpliwości wobec bezpieczeństwa szczepionki Astra Zeneca, z powodu
doniesień o problemach z krzepliwością krwi po jej podaniu. Z tego powodu część
osób domagała się zaczepienia preparatami innych firm. W styczniu z dezaprobatą
komentowano zaszczepienie poza kolejnością niektórych aktorów, polityków
i celebrytów. Z zadowoleniem przyjęto możliwość samodzielnego rejestrowania się
na test na koronawirusa za pomocą formularza online.

Obywatele niepokoili się, czy w Polsce wykonuje się wystarczająco dużo testów na
koronawirusa. Zgłaszali też wątpliwości, co do ich wiarygodności. Od jesieni
wpływały liczne uwagi i zapytania odnośnie możliwości szczepienia się trzecią dawką
oraz zmian terminu ważności Certyfikatu COVID.

Pracownicy niemedyczni szpitali przesyłali do KPRM skargi z powodu nieotrzymania
„dodatków covidowych”. Pisali, że od początku pandemii mieli kontakt z zakażonymi
pacjentami, lekarzami i pielęgniarkami, a pomimo tego zostali pominięci w grupie,
która została objęta ww. dodatkiem.

Rodzice, którzy nie byli zaszczepieni, wyrażali niezadowolenie z faktu, że nie mogli
swobodnie odwiedzać w szpitalu swoich dzieci. Zgodnie z zasadami ustalonymi
przez szpitale w czasie pandemii mogli odwiedzać dzieci tylko po wykonaniu testu na
covid. Wskazywali, że ten wymóg przy codziennych odwiedzinach chorego dziecka,
przekracza ich możliwości finansowe.

Wpływały skargi od pacjentów, u których konieczna była operacja, lecz z powodu
stwierdzenia u nich zakażenia koronawirusem, przesuwano
                                                     jej termin.

Ogromne emocje wzbudzał obowiązek zakrywania nosa i ust na zewnątrz oraz
w pomieszczeniach zamkniętych. Zdania obywateli były w tej kwestii podzielone.
Przeciwnicy noszenia masek twierdzili, że narusza to ich konstytucyjne wolności.
Z drugiej strony inni piszący skarżyli się, na tych, którzy lekceważą obowiązek
noszenia masek i zasady dystansu społecznego. Obywatele sygnalizowali
zmęczenie przedłużającymi się ograniczeniami i domagali się powrotu do
„normalnego życia”. Jednocześnie wyrażano zadowolenie ze zorganizowania
punktów bezpłatnego wydawania jednorazowych maseczek.



                                                                                       25
Wskazywano na utrudniony kontakt z przychodniami lekarskimi. Zgłaszano skargi
m.in. na odwoływanie wizyt lekarskich jak również na długi okres oczekiwania.
Skarżono się na utrudniony dostęp do lekarzy rodzinnych i lekarzy specjalistów oraz
na przekładane wcześniej zaplanowanych zabiegów lekarskich, a szczególnie
operacji, na które pacjenci czekali czasami wiele lat. Chorzy na nowotwory skarżyli
się na zakłócenia w ciągłości leczenia. Niektórzy zgłaszali kuriozalność
telefonicznych porad lekarskich wtedy, gdy zachodziła konieczność osobistego
zbadania pacjenta przez lekarza. Jednocześnie doceniano możliwość uzyskania e-
recepty przez telefon bez konieczności osobistej wizyty.

Wpływały do Premiera prośby o interwencję w sprawie zapewnienia dostępności
lekarzy konkretnych specjalizacji w ramach NFZ na terenie danej gminy lub miasta.
Z zadowoleniem przyjęto zapowiedź w „Polskim Ładzie” zniesienia od 1 lipca 2021 r.
limitów przyjęć do lekarzy specjalistów.

Kobiety przygotowujące się do porodu wyrażały niezadowolenie z odwołania
porodów rodzinnych oraz zgłaszały, że mimo polepszenia standardów nadal jest
wiele nieprawidłowości w opiece okołoporodowej.

Wpływały liczne skargi na działalność stacji sanitarno-epidemiologicznych w związku
z kwarantanną, szczególnie na brak możliwości skontaktowania się ze stacjami
w sprawie ustalenia zakresu i czasu kwarantanny oraz na różne daty obowiązkowej
izolacji dla członków mieszkających wspólnie rodzin. Skarżono się na długie
oczekiwanie na wyniki testów na koronawirusa oraz trudność w otrzymaniu
zaświadczenia w celu usprawiedliwienia nieobecności w pracy. Niejasne, zdaniem
piszących, były też zasady odbywania kwarantanny po powrocie z krajów spoza UE
i uczestnictwo w wyborach osób pozostających w kwarantannie.

Wpływały skargi na długi czas oczekiwania na przyjęcie na szpitalny oddział
ratunkowy. Rodziny pacjentów przebywających w szpitalach wyrażały zrozumienie,
ale również wielki żal, że przez epidemię nie mogą odwiedzać swoich bliskich.
Kwestionowana była tez wiarygodność statystyk dotyczących przyczyn zgonów
związanych z koronawirusem w Polsce. Część osób wątpiła w epidemię, negowała
istnienie koronawirusa. Apelowali oni do rządu o zniesienie obowiązku noszenia
maseczek oraz wszelkich innych ograniczeń.




                                                                                      26
Skarżono się na wysokie ceny leków i artykułów sanitarnych. Wiele osób, zwłaszcza
emerytów i rencistów, podnosiło, że brakuje im środków finansowych na wykup
niezbędnych dla nich leków. Często do listów dołączone były paragony z aptek na
potwierdzenie wysokiej ceny leków w stosunku do comiesięcznych dochodów.
Aptekarze przesyłali petycje w sprawie zwrotu kosztów funkcjonowania nocnych
i świątecznych dyżurów aptek. Ich zdaniem dochody uzyskiwane w godzinach
nocnych są niższe od ponoszonych kosztów, zatem uważają, że te dyżury powinny
być finansowane ze środków publicznych.
Obywatele popierali w swoich listach protest ratowników medycznych, pielęgniarek
i innych zawodów medycznych dotyczący postulatów wyższych wynagrodzeń.
Jeden ze szpitali zasygnalizował problem braku możliwości egzekucji należności
kosztów udzielonych świadczeń medycznych cudzoziemcom przez polskie placówki
medyczne. Zgodnie z prawem podmiot leczniczy nie może odmówić udzielenia
świadczenia zdrowotnego osobie w stanie zagrożenia życia lub zdrowia. Pomimo, że
cudzoziemcy mają obowiązek posiadania medycznej polisy ubezpieczeniowej (gdyż
jest warunkiem przyznania im wizy) w praktyce okazuje się często, że placówka
medyczna nie ma możliwości uzyskania zwrotu kosztów leczenia.
Wskazywano na niewystarczający w Polsce systemu opieki nad osobami starszymi
i chorymi. Pisano, że większość chorych w Polsce jest pod opieką rodziny, a nie
profesjonalnych domów opieki, przez co zarówno chorzy, jak i opiekunowie są niejako
„skazani na wegetację.

Zgłaszano problem braku dostępu w czasie epidemii do bezpłatnej pomocy
psychologicznej i psychiatrycznej, która obecnie jest bardzo wskazana z powodu
narastających stanów depresyjnych, uzależnień, problemów ze snem, stanów
lękowych.
Tabela nr 11: Służba zdrowia - liczba sygnałów obywatelskich

                                                               Sygnały
                                                               pisemne
                                                                 19
              Działalność Narodowego Funduszu Zdrowia
              Skargi na odmowę lub niewłaściwe leczenie          16
              Skargi na zbyt długie oczekiwanie na leczenie      8
              Koszty leczenia - refundacja                       25
              Leki i artykuły sanitarne (rejestracja,            28
              refundacja, ceny

                                                                                   27
              Leczenie uzdrowiskowe (sanatoryjne)                 11
              Działalność publicznych zakładów opieki             43
              Szczepienia (skargi, odmowy, postulaty, kary)      499
              Problemy ogólne, organizacja ochrony                40
              zdrowia (w tym komputeryzacja)
              Sprawy związane z epidemią koronawirusa            477
              Inne                                                30
              Ogółem:                                            1196

2.11   Polityka rodzinna i pomoc spałeczna
W ramach tej problematyki wpłynęło 17/3 pisma. Najwięcej - 54 pisma - dotyczyły
świadczenia 500 +, w tym zmiany organu - z samorządów na Zakładu Ubezpieczeń
Społecznych, do którego od początku roku należało składać wnioski o przyznanie
świadczenia. Przesyłano liczne opinie, zapytania i postulaty w sprawie zasad
wypłacania zasiłku opiekuńczego na dzieci w wieku do 8 roku życia. Szczególnie
dotyczyło to wieku dziecka. Rodzice dzieci starszych tj. najczęściej w wieku 9-11 lat,
jednak za małych, by mogły same zostać w domu oraz wymagających opieki osoby
dorosłej, wskazywali na konieczność wypłacania również im tego świadczenia.
Szczególnie dotyczyło to pracujących rodziców, którzy nie mogli wykonywać pracy
zdalnej. Samotne matki żaliły się na brak możliwości zorganizowania opieki nad
dzieckiem. Z uwagi na zalecenia rządu, aby osoby starsze pozostawały w domach
i unikały kontaktów, opieki nad wnukami nie mogli sprawować dziadkowie.

Z dużym zadowoleniem obywatele przyjęli kolejne przedłużenie możliwości
wypłacania zasiłku opiekuńczego na dzieci. Zdarzały się jednak - skargi na bardzo
długi termin rozpatrywania przez ZUS wniosków o te zasiłki. Sygnalizowane były
przypadki opóźnień w wypłatach świadczeń 500 plus, szczególnie w sytuacji pracy
jednego z rodziców w innym kraju Unii Europejskiej.

Wpływały postulaty i zapytania o bon turystyczny, głównie o jego aktywację na
Platformie Usług Elektronicznych. Z zadowoleniem przyjęto przedłużenie terminu
ważności bonu turystycznego.

Skarżono się na niski wymiar świadczeń z pomocy społecznej oraz na bezprawne —
zdaniem wnioskujących — odmowy wsparcia przez organy pomocy społecznej.
Pojawiały się prośby do Prezesa Rady Ministrów o przyznanie zasiłku z pomocy
społecznej (z pominięciem właściwych w tej sprawie instytucji). Osoby korzystające
ze świadczeń z pomocy społecznej pisały, że kwoty tych świadczeń są dramatycznie

                                                                                     28
niskie i niewystarczające w stosunku do wzrastających kosztów życia. Ponadto
wnioskujący wyrażali swoje niezadowolenie z faktu, iż ośrodki pomocy społecznej
często uzasadniały decyzje odmowne niewystarczającą ilością środków finansowych
pozostających w ich dyspozycji lub minimalnym przekroczeniem przez osobę
ubiegającą się o pomoc ustawowego progu dochodowego, uprawniającego do
otrzymania określonego świadczenia.

Poza osobami, które popadły w ubóstwo z powodu bezrobocia, zwiększyła się,
zdaniem piszących, grupa osób, która żyje w niedostatku, mimo wykonywania pracy
zarobkowej. Jednocześnie wyrażano niezadowolenie, że programy socjalne
umożliwiają części osób życie wyłącznie ze świadczeń mimo, że są zdolne do pracy.

W świetle ujawnianych przez media przypadków znęcania się nad małymi dziećmi,
pomimo nadzoru nad tymi rodzinami kuratora, opieki społecznej czy asystenta
rodziny, piszący wnosili o zaostrzenie kontroli pracy pracowników Ośrodków Pomocy
Społecznej. Postulowali sprawdzenie, czy rodziny wymagające pomocy są właściwie
monitorowane.

Pojawiały się również postulaty zwiększenia kontroli zasadności przyznawania
świadczeń z opieki społecznej. Opisywano również problemy nieskuteczności
ściągania alimentów na dzieci.

Duże zainteresowanie wzbudziło zapowiedziane w Nowym Ładzie świadczenie -
Rodzinny Kapitał Opiekuńczy - przewidziane dla rodziców dzieci w wieku od 12 do
ukończenia 35 miesiąca życia, w wysokości 12 tys. zł na drugie i każde kolejne
dziecko, bez względu na dochód rodziny. Pytano jak i kiedy można składać wniosek.
Wpływały również zapytania o warunki dofinansowania żłobka, klubu dziecięcego lub
opiekuna na dzieci, na które nie będzie pobierany rodzinny kapitał opiekuńczy.

Tabela nr 12: Polityka rodzinna i pomoc społeczna - liczba sygnałów obywatelskich

                                                                 Sygnały
                                                                 pisemne
            Prośby o udzielenie pomocy społecznej ze środków        19
            pomocy
            Odmowy udzielenia pomocy społecznej ze środków          8
            pomocy
           |IWysokość zasiłków z funduszy pomocy społecznej         9
            Działalność organów pomocy społecznej i                34
            pracowników służb socjalnych

                                                                                    29
            Domy dziecka, rodziny zastępcze i Domy Pomocy              10
            Społecznej
            Świadczenia rodzinne (np. dodatki do zasiłków
            rodzinnych,                                                5Ą
            świadczenia pielęgnacyjne, 500+ etc)
            Urlopy i świadczenia macierzyńskie                          0
            Fundusz alimentacyjny                                       3
            Adopcie oraz ograniczenia władzy rodzicielskiej             6
            Pomoc dla więźniów, byłych więźniów oraz ich rodzin         4
            Problemy ogólne dotyczące pomocy (opieki)                  16
            społecznej
            Inne                                                       10
            Ogółem:                                                   173
2.12   Sprawy mieszkaniowe


W ramach tej problematyki wpłynęło 254 skargi, wnioski, petycje i listy. Największa
ilość korespondencji (95 spraw) dotyczyła gospodarki lokalami mieszkalnymi
należącymi do zasobów komunalnych. Większość z niej to listy zawierające prośby
o udzielenie pomocy lub podjęcie interwencji w sprawach dotyczących przydzielenia
przez gminy mieszkań komunalnych, bądź lokali socjalnych. Występowały o to osoby
znajdujące się w trudnych warunkach mieszkaniowych lub w ogóle nie posiadające
mieszkań, których sytuacja materialna nie pozwalała na zakupienie bądź wynajęcie
mieszkania. Zdarzały się też skargi dotyczące zbyt długiego czasu oczekiwania na
przydział lub złego stanu technicznego lokalu, który został przeznaczony do
zamieszkania.

Sprawy dotyczące kwestii mieszkaniowych w zdecydowanej większości miały
charakter indywidualny i wiązały się ze skargami na działalność organów samorządu
gminnego, do zadań których należy zaspokajanie potrzeb mieszkaniowych.

Właściciele wynajmowanych mieszkań krytykowali wprowadzony zakaz eksmisji
z powodu epidemii koronawirusa. Ich zdaniem niektórzy lokatorzy przestawali płacić
czynsz ponieważ wiedzieli, że nie będą mogli być usunięci z mieszkania w czasie
pandemii. Obywatele zwracali się również z prośbą o pomoc w spłacie długów za
czynsz, często były to wieloletnie długi sięgające kilkudziesięciu tysięcy złotych.

Obywatele zgłaszali również nieprawidłowości w funkcjonowaniu spółdzielni
mieszkaniowych. Kwestionowano zasadność wzrostu czynszów i opłat
mieszkaniowych, krytykowano działalność zarządów spółdzielni oraz administracji

                                                                                      30
osiedli mieszkaniowych. Pojawiały się również skargi lokatorów na spółdzielnie
mieszkaniowe na utrudnianie, bądź uniemożliwianie wykupu mieszkań.
Pozostała korespondencja w sprawach lokali spółdzielczych dotyczyła zasadności
wzrostu czynszów i opłat mieszkaniowych, działalności zarządów spółdzielni oraz
administracji osiedli mieszkaniowych.
Pytano również dlaczego zapowiadany program „Mieszkanie plus” jest bardzo wolno
wdrażany.

Ponadto zwracano uwagę na wysokie ceny mieszkań w Polsce oraz fakt, że wielu
rodzin nie stać na kupno mieszkania, ani na kredyt hipoteczny. Wskazywano również
na nieuzasadnione wysokie ceny najmu lokali oraz opłat eksploatacyjnych.



Tabela nr 13: Sprawy mieszkaniowe - liczba pisemnych sygnałów obywatelskich

                                                               Sygnały
                                                               pisemne

              Sprzedaż, najem i zamiana mieszkań                  95
              docelowych oraz lokali socjalnych
              Czynsze, opłaty eksploatacyjne i inne opłaty         7
              Eksploatacja i remonty                              11
              Działalność administracji domów komunalnych         5
              Pozostałe dot. lokali komunalnych                   6
              Przydziały, zamiany i wykup lokali                  5
              Czynsze i opłaty eksploatacyjne                     15
              Premie gwarancyjne, rekompensaty                    10
              pienieżne
              Działalność administracji domów                     23
              spółdzielczych
              Pozostałe dot. lokali spółdzielczych                10
              Prywatne budynki czynszowe                          4
              Mieszkania zakładowe, wykup                        20
              Wspólnoty mieszkaniowe                               5
              Dodatki mieszkaniowe, ochrona lokatorów              0
              Bezprawne zajęcia lokali i eksmisje                 11
              Mieszkaniowe programy rządowe                       15
              Inne                                                12
              Ogółem:                                            254

2.13   Nadzór budowlany, planowanie przestrzenne, sprawy gruntowe


W ramach tej problematyki wpłynęły 283 skargi, wnioski, petycje i listy. Najczęściej
poruszaną tematyką (64 pism) w tym zakresie była kwestia budowy albo remontów

                                                                                       31
dróg i autostrad. Przedmiotem skarg były także przebieg i lokalizacja dróg oraz
autostrad. Obywatele wyrażali niezadowolenie z przebiegu istniejących albo
planowanych dróg i prosili Premiera o interwencję. Część skarg związana była
z koniecznością wywłaszczenia dotychczasowych właścicieli działek. Często
kwestionowano również wysokość odszkodowań przyznawanych za nieruchomości
wywłaszczone pod inwestycje.
Druga największa grupa spraw (60 pism) dotyczyła nadzoru budowlanego,
mieszkalnictwa, planowania przestrzennego i gruntów miejskich. W większości były
to skargi na organy nadzoru budowlanego i administracji architektoniczno-
budowlanej, zarówno szczebla powiatowego, jak i wojewódzkiego. Najczęściej
skarżono się na odmowę wydania pozwolenia na budowę.


       Tabela nr 14: Nadzór budowlany, planowanie przestrzenne, sprawy gruntowe -
       liczba pisemnych sygnałów obywatelskich


                                                              Sygnały
                                                              pisemne

              Planowanie przestrzenne, lokalizacja               41
              inwestycji, infrastruktura miejska i wiejska
              Działki budowlane, spory o ich rozgraniczenie      13
              Budowa i remonty dróg i autostrad                  64
              Sprzedaż działek budowlanych, przetargi,            1
              dzierżawa
              IWywłaszczenia i odszkodowania,                    49
              komunalizacja
              Zmiana wieczystego użytkowania na prawo            2
              własności (w tym garaże)
              Ogrody działkowe
              Problemy ogólne dot. mieszkalnictwa, nadzoru       60
              budowlanego, planowania przestrzennego
              Sprawy z zakresu geodezji i kartografii            33
              Inne                                               13
              Ogółem:                                           283

2.14   Unia Europejska


Pisma z tej kategorii są stosunkowo nieliczne i zawierają komentarze obywateli do
poszczególnych polityk UE i do prawa obowiązującego w poszczególnych krajach
członkowskich UE. Pytano o możliwości uzyskania środków unijnych oraz sposoby


                                                                                    32
ich rozliczania. Wpływały apele o wyrównanie unijnych dopłat bezpośrednich dla
rolników do poziomu jaki otrzymują rolnicy w państwach tzw. „starej Unii”. Do KPRM
wpływały również głosy niezadowolenia z bezkrytycznego, zdaniem piszących,
„wprowadzania przez Polskę zalecanych przez władze UE restrykcji w związku
z pandemią”.

Tabela nr 15: Unia Europejska - liczba pisemnych sygnałów obywatelskich
                                                                Sygnały
                                                                pisemne
               Rolnictwo i rybołówstwo                             ra
               Działalność gospodarcza                             2
               Ochrona środowiska i przyrody                       7
               Środki unijne - dotacje (rozliczenia,               15
               Iwydatkowanie,
               Orzecznictwo sądów i trybunałów                     2
               europejskich
               Funkcjonowanie Unii Europejskiej                    9
               Inne                                                r
               Ogółem:                                            49

2.15   Sprawy wojskowe, wewnętrzne, obywatelskie i kombatanckie


W zakresie tej problematyki wpłynęło 362 pisma. W tym najliczniejszą grupę
stanowiły skargi i listy osób, które ubiegają się o legalizację pobytu w Polsce,
zezwolenie na pobyt stały lub czasowy oraz zezwolenie na pracę — 136 pism.
Skarżono się na długie oczekiwanie na wydanie decyzji np. nawet 2 lata na kartę
stałego pobytu. Skarżono się na utrudniony kontakt telefoniczny z Urzędem do
Spraw Cudzoziemców.

Drugą najliczniejszą grupą (68 pism) były wnioski o przyznanie statusu działacza
opozycji antykomunistycznej oraz o nadanie uprawnień kombatanckich osobom,
które były członkami opozycji w czasach PRL, były represjonowane przez aparat
bezpieczeństwa lub osobom które dowodzą uprawnień z innych przesłanek (np.
potomkowie żołnierzy walczących w Il wojnie światowej). Domagano się rozszerzenia
katalogu tych uprawnień i świadczeń.

Kombatanci żądali przyznania im uprawniania do bezpłatnych leków, analogicznie
                                                                            jak
w przypadku inwalidów wojennych. Rodziny osób poszkodowanych w czasie Il wojny




                                                                                   33
światowej domagały się przyznania im zadośćuczynienia za doznane straty i krzywdy
moralne.

Dużą grupę pism (70 wystąpień) w tej kategorii stanowią wystąpienia w sprawie
działalności policji. Wyrażano różnorodne opinie o działaniach policji dotyczących
egzekwowania ograniczeń pandemicznych np. karania za brak masek.

Odnotowano liczne głosy niezadowolenia mieszkańców miejscowości
przygranicznych dotyczące zawieszenia małego ruchu granicznego w związku
z pandemią.

Tabela nr 16: Sprawy wojskowe, wewnętrzne, obywatelskie i kombatanckie - liczba
pisemnych sygnałów obywatelskich

                                                               Sygnały
                                                               pisemne
              Sprawy resortu obrony narodowej                    13
                                                                 1
              Sprawy bezpieczeństwa publicznego                    6
              Nadanie i zrzeczenie się obywatelstwa               6
              Repatriacja, karty stałego pobytu, uchodźcy        136
              polityczni
              Działalność policji                                70
              Działalność innych służb (np. granicznych,         19
              straży pożarnej)
              IWnioski o nadanie odznaczenia, orderu              0
              Sprawy kombatanckie                                68
              Symbole narodowe oraz miejsca pamięci              12
              Inne                                               22
              Ogółem                                             362

2.16   Sprawy rolnictwa i gospodarki ziemią


W sprawach rolnictwa skierowano 139 wystąpień. Najwięcej dotyczyło problemów
wsi i rolnictwa w związku z epidemią. Rolnicy skarżyli się na wzrost cen
podstawowych środków do produkcji rolnej (nawozów, środków ochrony roślin, pasz,
materiałów siewnych i innych) wywołany inflacją oraz wzrostem cen paliw i energii.
Twierdzili, że powoduje to coraz wyższe koszty produkcji we wszystkich sektorach
rolnictwa, co czyni ją nieopłacalną. Stąd część rolników zaprzestało prowadzenia
działalności rolniczej. O wsparcie wnioskowali także hodowcy trzody chlewnej,
twierdząc, że ze wzglądu na niskie ceny skupu do każdej sztuki muszą dopłacać.



                                                                                     34
Określali obecnie istniejące wsparcie ze strony programów adresowanych do
producentów rolnych i hodowców świń jako zdecydowanie niewystarczające.

Postulowano objęcie Tarczą Anytykryzysową również rolników, w tym uprawiających
zboża i warzywa. Rolnicy skarżyli się, że umowy kontraktacji są tak skonstruowane,
że ewentualne straty ponosi wyłącznie rolnik. Wskazywali, że zakłady przetwórstwa
odmawiały odbioru zamówionych produktów, gdyż ze strony kontrahentów tj.
stołówek, restauracji jest mniejsze zapotrzebowanie nie z powodu pandemii.
Sadownicy prosili o interwencję w sprawie skupu jabłek, wskazując, że ich zdaniem,
punkty skupu stosują zmowę cenową.

Wpływały również skargi na brak zgody władz gminnych na powstawanie zakładów
produkcji rolnej np. w sprawie postępowania dotyczącego wydania decyzji
środowiskowej dla ferm drobiu zlokalizowanych na wielkopowierzchniowym
gospodarstwie. Kierowano również pisma dotyczące nieprawidłowości przy
sprzedaży i dzierżawie gruntów rolnych. Przysyłano skargi na niewystarczającą
pomoc przy remoncie lub odbudowie domów zniszczonych na skutek klęski
żywiołowej.

Zwracano uwagę na zmieniający się klimat i coraz częstsze gwałtowne burze, trąby
powietrzne, nawałnice czy gradobicia, które niszczą uprawy i gospodarstwa rolne
i apelowano o wprowadzenie z tego tytułu ubezpieczeń dotowanych z budżetu
państwa. Rolnicy z województw małopolskiego, lubelskiego, mazowieckiego
i łódzkiego prosili o wsparcie ze względu na straty spowodowane przez grad, który
spustoszył sady.

Apelowano o promowanie przez rząd zdrowej polskiej żywności, warzyw i owoców.

Tabela nr 17: Sprawy rolnictwa i gospodarki ziemią - liczba pisemnych sygnałów
obywatelskich
                                                               Sygnały
                                                               pisemne
              Uwłaszczenia gospodarstw rolnych                   6
              Sprzedaż i dzierżawa gruntów rolnych               13
                                                                 10
              Scalenia, rozgraniczenia i ewidencja gruntów
              Przydział i spłata kredytów rolniczych, prośby     g
              o pomoc
              Skup płodów rolnych                                3
              Hodowla i ochrona zwierząt                         14
              Sprawy dotyczące sadownictwa                        1

                                                                                     35
              Działalność Głównego Lekarza Weterynarii,
              wojewódzkich i powiatowych inspektorów
              weterynaryjnych i wyznaczonych lekarzy           8
              weterynarii
              Problemy ogólne dot. wsi, rolnictwa i
              gospodarki ziemią,                              21
              kształtowanie ustroju rolnego państwa
              Działalność i sprawy dotyczące Głównej i
              Wojewódzkich Inspekcji Jakości Handlowej         2
              Artykułów Rolno-Spożywczych
              Szacowanie szkód w uprawach i płodach
              rolnych, szkody łowieckie, Afrykański Pomór
              Świń                                             o
              Nasiennictwo                                     ra
              IWspółdzielczość rolnicza i rolnicze             2
              Środki ochrony roślin, nawozy                    3
              Inne                                            35
              Ogółem:                                         139


2.17   Reprywatyzacja

Najczęściej poruszaną tematyką pism zakwalifikowanych do tej grupy problemowej
była kwestia odszkodowań za tzw. mienie zabużańskie oraz zwrot nieruchomości
miejskich (w tym gruntów warszawskich). Obywatele wskazywali na trudności
w uzyskaniu odszkodowania za pozostawione mienie, przewlekłość postępowania
lub niekorzystne dla nich rozstrzygnięcia.

Tabela nr 18: Reprywatyzacja - liczba pisemnych sygnałów obywatelskich

                                                            Sygnały
                                                            pisemne
              (Gospodarstwa chłopskie, lasy, wielkie           3
              aospodarstwa
              Zwrot nieruchomości miejskich (w tym grunty      8
              |warszawskie)
              Mienie zabużańskie                              11
              Przedsiębiorstwa i zakłady                       1
              Mienie poniemieckie                              1
              Inne                                             2
              Ogółem:                                         26

2.18   Ochrona przyrody i środowiska
W ramach tej tematyki wpłynęło 215 spraw, w tym najwięcej (42 pism) dotyczyło
gospodarki odpadami, wzrostu opłat za wywóz odpadów oraz zbyt skomplikowanego


                                                                                 36
systemu ich segregacji. Na wysokie ceny skarżyli się zarówno mieszkańcy, jak
i władze gmin, gdyż przepisy prawa nie pozwały władzom gmin na dopłaty
z własnego budżetu do odbioru śmieci. Z zadowoleniem przyjęto, więc sierpniową
nowelizację ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, w której
umożliwiono gminom dopłacanie ze środków własnych do systemu gospodarowania
odpadami oraz ustalono maksymalną wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami
komunalnymi obliczanej na podstawie „od ilości zużytej wody”.

Zwracano się również z prośbą o pomoc w sprawie likwidacji zalegających śmieci
w gminach, np. w okolicach rzek, gdyż zdarzało się, że instytucje lokalne nie
reagowały na sygnały obywatelskie w tej kwestii. Mieszkańcy gmin wysyłali skargi na
brak dbałości władz lokalnych o środowisko. Skarżono się np, że przed
przystąpieniem do budowy zakładów produkcyjnych nie sporządzano raportów
oddziaływania na środowisko i nie przedstawiono mieszkańcom planu wybudowania
biogazowni.

Kolejnym poruszanym tematem w korespondencji (39 pism) były sprawy dotyczące
Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej oraz
wojewódzkich funduszy. Dominowały zapytania i uwagi do „Programu Czyste
Powietrze”, oferującego wsparcie finansowe na prace związane z termomodernizacją
dla właścicieli domówjednorodzinnych.

Sprzeciwiano się propozycjom zmian przepisów prawa energetycznego. Protestujący
twierdzili, że rozwój przydomowej fotowoltaiki ma zasadnicze znaczenie dla walki
o czyste powietrze. Ponadto apelowali o utrzymanie systemu dofinansowania dla
gospodarstw domowych, które decydują się na ogrzewanie elektryczne bądź na
pompę ciepła.

W sprawach gospodarki wodnej przesłano 36 pism, które dotyczyły systemu ochrony
przeciwpowodziowej. Zwracano się z prośbą o interwencję w sprawie budowy
zbiorników retencyjnych i wałów przeciwpowodziowych, regulacje cieków wodnych
oraz o efektywny hydrologiczno- meteorologiczny monitoring.

Mieszkańcy gmin wiejskich zwracali się o pomoc w sprawach podłączenia kanalizacji
i wodociągów.

Domagano się od Rządu stanowczych działań w walce ze smogiem. Mieszkańcy
dużych miast apelowali o zmniejszenie natężenia ruchu samochodowego w centrach

                                                                                   37
miast. Skarżyli się na hałas, zabudowywanie i betonowanie dużych przestrzeni.
Wskazywali, że w przypadku dużych opadów woda nie ma gdzie odpływaći istnieje
groźba zalania.

Podkreślano, że w Polsce wycina się w lasach zbyt dużo drzew na drewno.
Przesyłano protesty przeciwko zmniejszeniu obszaru Świętokrzyskiego Parku
Narodowego.



Tabela nr 19: Ochrona przyrody i środowiska - liczba pisemnych sygnałów
obywatelskich

                                                             Sygnały
                                                             pisemne
              Działalność Głównego Inspektora Ochrony
              Środowiska i
              wojewódzkich inspektorów ochrony
              środowiska Dyrektora Generalnego Ochrony         g
              Środowiska i regionalnych dyrektorów ochrony
              Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i
              (Gospodarki Wodnej oraz Wojewódzkie              39
              Fundusze Ochrony Środowiska i Gospodarki
              Ochrona przyrody                                 31
              Ochrona zwierząt                                  2
              Gospodarka leśna i łowiectwo                     22
              (Gospodarka wodna (w tym działalność
              Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody            36
              Polskie)
              (Gospodarka odpadami                             42
              Natura 2000                                       2
              Inne                                             32
              Ogółem:                                         215

2.19   Klęski żywiołowe


Korespondencja należąca do tej kategorii problemowej stanowi niewielki odsetek
załatwionych pism. Jak wcześniej wspomniano w związku z suszą i powodzią rolnicy
żądali dofinansowania poszkodowanych gospodarstw rolnych. Skarżono się, że
kwoty odszkodowań i zapomóg są zbyt niskie.




                                                                                 38
Tabela nr 20: Klęski żywiołowe - liczba pisemnych sygnałów obywatelskich

                                                              Sygnały
                                                              pisemne
              Powódź                                             6
              Silny wiatr (np. huragan, orkan, trąba              1
              powietrzna)
              Susza                                              3
              Odszkodowania                                      2
              Inne                                                1
              Ogółem:                                            13


2.20   Handel, usługi, łączność, komunikacja


W ramach tej tematyki wpłynęło 325 skarg, wniosków, petycji i listów, z czego
większość dotyczyła protestów wobec ograniczeń wprowadzonych w związku
z epidemią.

Zakłady wykorzystujące do produkcji paliwo gazowe po otrzymaniu pierwszych
rachunków po podwyżkach taryf domagały się pilnej interwencji i pomocy rządu.
Przykładowo właściciel piekarni napisał, że po podwyżce cen nie jest w stanie
zapłacić prognozowanej faktury z gaz. Pisał, że prowadzi piekarnię od 20 lat,
pieczywo wypieka w piecach opalanych gazem i grozi mu bankructwo, gdyż zysk ze
sprzedaży pieczywa nie pokryje jego kosztów.

Skarżono się również na małą czytelność rachunków za energię, które zawierają
szereg niezrozumiałych dopłat (usługę dystrybucji czy opłata stawki sieciowej).

W okresie gdy ceny benzyny a stacjach przekroczyły w październiku cenę 6 zł za litr
obywatele stanowczo zaczęli się domagać interwencji rządu. Alarmowali, że
w konsekwencji wzrosną ceny wszystkich produktów żywnościowych,
przemysłowych, chemicznych, budowlanych i usług.

Wpłynęło 40 pism w sprawie funkcjonowania placówek Poczty Polskiej SA.
Najczęściej zarzucano w nich nieterminowe doręczanie przesyłek i przekazów
pieniężnych. Postulowano całkowitą likwidację abonamentu radiowo-telewizyjnego
i składano skargi na niezasadną egzekucję zaległego abonamentu RTV.




                                                                                  39
Wpływały różnorodne opinie na temat projektu nowelizacji ustawy o radiofonii
i telewizji, stanowiącego, że koncesję mogłyby otrzymywać telewizje, w których
udział zagranicznego kapitału nie przekracza 49%.

W związku z zakazem organizowania przyjęć weselnych wpływały skargi na firmy
organizujące wesela i właściciele restauracji. Piszący wskazywali, że nie chciały one
rozwiązywać (na warunkach korzystnych dla klientów) zawartych w tym zakresie
umów, a rzecznicy konsumenta nie podejmowali się interwencji w tych sprawach.

Osoby zajmujące się rybołówstwem rekreacyjnym zwracały się do Kancelarii
z prośbą o pomoc w sprawie zakazu połowu dorsza we wschodniej części Morza
Bałtyckiego. Zakaz ten zdaniem piszących spowodował, że armatorzy pozostali bez
możliwości prowadzenia działalności gospodarczej i bez środków do życia.

Przedsiębiorcy prowadzący stacje kontroli pojazdów apelowali o wprowadzenie
aktualizacji ceny za podstawowe badanie techniczne samochodu osobowego oraz
innych cen za wymagane badania aut. Piszący argumentowali, że cena za badanie
techniczne nie była rewaloryzowana od 17 lat, a część przedsiębiorców
prowadzących stacje kontroli pojazdów prowadzi tę działalność „na granicy
opłacalności lub notując straty”.

Właściciele stacji benzynowych zgłaszali nielegalny proceder obrotu tanimi paliwami
poza legalną sprzedażą na stacjach benzynowych. Zdaniem piszących - w efekcie
coraz mniej kierowców tankowało pojazdy na „legalnych” stacjach benzynowych co
powodowało straty też dla Skarbu Państwa.

Proszono o interwencję w sprawie złego stanu nawierzchni dróg oraz przebiegu tras
przejazdowych i skrzyżowań. Dużo skarg dotyczyło ograniczenia kursowania
pociągów PKP z powodu epidemii.

Skarżono się, że ograniczenie liczby środków komunikacji miejskiej powoduje dużą
koncentrację pasażerów w tramwajach i autobusach.

Wpływały protesty mieszkańców Baranowa i okolic przeciwko budowie Centralnego
Portu Komunikacyjnego. Protestujący twierdzili, że wykup ziemi pod inwestycję
obejmie kilka tysięcy hektarów gruntów wysokiej jakości po, ich zdaniem, zaniżonej
cenie.



                                                                                     40
Apelowano o przywrócenie (w dobie pandemii) niedziel handlowych w celu
zmniejszenia ilość klientów w sklepach.

Tabela nr 21: Handel, usługi, łączność, komunikacja - liczba pisemnych sygnałów
obywatelskich
                                                                  Sygnały
                                                                pisemne
                 .      R          ,                                26
               Działalność handlu i usług
               Działalność zakładów energetycznych                  32
               i gazowni
               Działalność urzędów pocztowych                       40
              Telefonia stacjonarna, cyfrowa, opłaty                25
              Radio i telewizja (abonament)                         20
               Internet (Światłowody, zasięgi, przyłącza)           35
               Komunikacja lokalna, miejska                         23
              Komunikacja krajowa i międzynarodowa                  22
              w tym. PKP, PPKS, LOT
              Licencje, koncesje, zezwolenia                        4
               Problemy ogólne dot. handlu, usług, łączności        27
               komunikacji i transportu
               Drogi i ruch drogowy; prawo o ruchu                  55
              drogowym
               Inne                                                 16
              Ogółem:                                              325


2.21   Nauka, oświata, kultura, sport, turystyka


W tej grupie problemowej wpłynęło 159 pism. Przede wszystkim wpływały liczne
zapytania i opinie na temat czasowego w ciągu roku zamknięcia szkół, przedszkoli
i żłobków oraz uczelni z powodu epidemii. Rodzice uczniów licznie apelowali
o otwarcie szkół. Wskazywali, że przedłużająca się nieobecność w szkole, wśród
rówieśników wpływa negatywnie na zdrowie psychiczne i fizyczne dzieci.
Sygnalizowali, że w skutek długotrwałego zdalnego nauczania, dzieci uzależniają się
od internetu. Twierdzili, że Polska jest w gronie pięciu krajów na świecie, w których
najdłużej trwa zdalne nauczanie. Pytali, dlatego nauczyciele zostali zaszczepieni
w grupie priorytetowej, skoro szkoły dalej pozostały zamknięte.

Piszący do KPRM maturzyści niepokoili się czy uda im się przygotować do egzaminu
maturalnego podczas zdalnych lekcjach. Z drugiej strony cieszyli się, że egzamin
maturalny będzie składał się tylko z części pisemnej. WWyrażano także obawy, czy

                                                                                        41
uda się przeprowadzić zaplanowane egzaminy przy zachowaniu rygorów
sanitarnych.

Nauczyciele protestowali przeciwko wprowadzeniu dodatkowych godzin do pensum,
twierdząc, że proponowane zmiany spowodują konieczność likwidacji części etatów
nauczycielskich, a co a tym idzie wielu nauczycieli będzie zmuszonych pracować
w kilku placówkach. Pisali, że praca nauczycieli przekracza 40 h tygodniowo,
a jednocześnie sprzeciwiali się ewentualnemu wprowadzeniu 8 godzinnej tzw.
„dostępności” w szkole.

Wielu rodziców wyrażało niezadowolenie ze sposobu zdalnego nauczania
wymagającego ich ciągłego angażowania się w naukę dzieci. Podkreślano, że zdalne
nauczanie sprowadza się głównie do zadawania dużej ilości prac domowych,
a zajęcia on-line prowadzone są w nielicznych placówkach.

Studentka jednej z łódzkich uczelni wyższych, zwróciła się do KPRM w sprawie
„zapewnienia sanitarnych zasad bezpieczeństwa podczas studiów”. Opisywała, że jej
uczelnia nie ma warunków lokalowych, które pozwoliłyby zabezpieczyć odpowiednie
odległości miedzy uczestnikami w pomieszczeniach, gdzie odbywają się zajęcia
w dobie pandemii. Twierdziła, że duża część społeczeństwa nie respektuje zasad
bezpieczeństwa, a uczelnie są dużymi ogniskami potencjalnych zakażeń covid-19.
Niepokoiło ją, że zniesiono tzw. ograniczenia systemowe oraz że o ważnych
kwestiach związanych z bezpieczeństwem decyduje rektor uczelni.
Dyrektorzy placówek niepublicznych żłobków i przedszkoli sygnalizowali, że
w wyniku ograniczenia funkcjonowania żłobków i przedszkoli przez epidemię nastąpił
drastyczny spadek wpływów z czesnego. Prosili o uwzględnienie w Tarczach
antykryzysowych działalności przedszkoli, żłobków oraz wszystkich form opieki nad
dziećmi do 3 lat i w wieku przedszkolnym.

W wystąpieniach obywatele wyrażali zadowolenie z wypłaty świadczenia „Dobry
Start”, w wysokości 300 złotych na każde uczące się dziecko. Doceniano możliwość
składania wniosków o to świadczenie również drogą elektroniczną oraz za
pośrednictwem kanałów bankowości elektronicznej.

Wpływało wiele protestów przeciwko zamknięciu z powodu pandemii teatrów, kin,
muzeów, oper, filharmonii i odwołaniu koncertów. Również dużo protestów wzbudziło
zamknięcie obiektów sportowych, szczególnie basenów i lodowisk.

                                                                                    42
Skarżono się na trudności związane ze zwrotem przez biura podróży pieniędzy za
odwołane z powodu koronawirusa wycieczki. Ponadto wpływały liczne zapytania
o bon turystyczny. Wyrażano rozczarowanie, że finalnie bon będzie przysługiwać
tylko dzieciom, a nie jak początkowo informowano, wszystkim osobom zatrudnionym.

Tabela nr 22: Nauka,      oświata,    kultura,   sport,   turystyka    - liczba pisemnych
sygnałów obywatelskich

                                                                      Sygnały
                                                                      pisemne
              Żłobki i przedszkola                                      4
              Szkolnictwo podstawowe                                    18
              Szkolnictwo ponadpodstawowe                                8
              Szkolnictwo wyższe państwowe i prywatne                   21
              Szkolnictwo specjalne                                     7
              Pomoc materialna i stypendialna oraz kredyty              7
              dla studentów
              Sprawy dotyczące nauczycieli                              18
              Sprawy dotyczące autorów, twórców                         13
              i naukowców
              Ochrona i remonty zabytków                                31
              Sport i turystyka oraz dofinansowanie imprez              16
              kulturalnych
              Inne                                                      16
              Ogółem                                                   159

2.22   Podatki, cła, kredyty, ubezpieczenia, inne sprawy finansowe
W zakresie tej problematyki wpłynęło 251 skarg, petycji i listów. W tym najliczniejszą
grupę stanowiły uwagi, zapytania, postulaty i opinie odnośnie programu społeczno-
gospodarczego „Polski Ład”. Pozytywnie odebrano projekt zmiany kwoty wolnej od
podatku w wysokości 30 000 zł oraz zmiany progu podatkowego — 32% od
dochodów powyżej 120 000 zł rocznie. Wyrażano natomiast obawy zwiększenia
obciążeń podatkowych z powodu planowanej likwidacji możliwości odliczenia składki
zdrowotnej od podatku. Przedsiębiorcy wyrażali nadzieję, że projektowane w Polskim
Ładzie rozwiązania będą realnym wsparciem dla polskich firm.

Wiele skarg i pism dotyczyło polityki antykryzysowej Rządu (Tarcze antykryzysowe,
wypłaty realizowane przez Polski Fundusz Rozwoju, Agencję Rozwoju
Przedsiębiorczości,). Przedsiębiorcy apelowali o kolejne przedłużenie wsparcia
z Tarczy Antykryzysowej, w szczególności dofinansowania do wynagrodzeń,
pożyczek dla przedsiębiorców oraz zwolnienia ze składek na ubezpieczenia

                                                                                       43
społeczne. Pytano o dalszą pomoc dla firm z uwagi na potrzebę zachowania
płynności finansowej firm, np. o ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych, odroczenia
terminu płatności podatku i rozłożenie zapłaty podatku na raty. Właściciele firm
zgłaszali, że, ich zdaniem, w Tarczach naruszano zasadę równego traktowania
przedsiębiorców różnych branż. Część firm skarżyła się, że otrzymała pomoc
z Tarczy Antykryzysowej jedynie w związku z pierwszym lockdownem.

Wpływały skargi na działalność instytucji finansowych: banków, parabanków, firm
windykacyjnych i biur maklerskich. Zarzucano im wprowadzanie klientów w błąd,
stosowanie niezrozumiałych zapisów w umowach oraz brak reakcji na pisemne
reklamacje. Skarżono się, że banki po wybuchu epidemii koronawirusa zmieniły
z dnia na dzień wymogi odnośnie wkładu własnego przy kredytach hipotecznych z 10
% do 20%, a nawet 40%. Korespondencja ta często zawierała prośby o interwencję
lub wstawiennictwo w negocjacjach z instytucjami finansowymi w celu uzyskania
zmian zasad spłaty kredytu. Zwracano się również do Prezesa Rady Ministrów
o udzielenie pomocy w spłacie rat kredytowych.

Dużą grupę stanowiła korespondencja związana z trudnościami w spłacie
zaciągniętych kredytów bankowych. Dotyczyła ona głównie osób, które — zachęcane
reklamami — pobrały kredyty i wpadły w „pętlę zadłużenia” lub korzystały z usług firm
udzielających kredytów o wysokim oprocentowaniu. Pisały również osoby, które
z powodu utraty pracy, bądź choroby swojej lub najbliższego członka rodziny, nie
były w stanie sprostać spłacie zadłużenia. Skarżący krytykowali zarządzających
bankami za brak odpowiedniego podejścia do klientów w momencie, kiedy dosięgły
ich finansowe problemy. Korespondencja na ten temat często zawierała prośby
o interwencję lub wstawiennictwo w negocjacjach z instytucjami finansowymi, aby
uzyskać zmianę zasad spłaty kredytu i rozłożenie go na mniejsze raty w dłuższym
czasie. Zwracano się również do Prezesa Rady Ministrów o udzielenie pomocy
finansowej na spłatę rat kredytowych.

Kredytobiorcy wrażali niezadowolenie z podwyżki (w październiku) stóp
procentowych przez Radę Polityki Pieniężnej z 0,1 do 0,5 procent, a następnie
z kolejnych podwyżek w listopadzie i grudniu do 1, 75 procent.

Wpływały protesty przeciwko proponowanym w programie Polski Ład zmianom
w podatku liniowym. Piszący twierdzili, że proponowana przez rząd reforma zwiększa
obciążenia przedsiębiorców rozliczających się podatkiem liniowym prawie o 50%,
                                                                                    44
z obecnych 19% do 28% bez możliwości odliczenia kwoty wolnej od podatku (30
tysięcy złotych). Uważali, że podatek liniowy straci sens dla większości obecnie go
płacących.

Liczną grupę stanowiły skargi dotyczące wysokości należnych podatków, odmowy
umorzenia należności podatkowych lub rozłożenia ich na raty (93 pisma). Skarżono
się na działalność urzędów i izb skarbowych, na wydawane decyzje podatkowe.
Zarzucano niewłaściwe interpretowanie przepisów podatkowych przez urzędników
skarbowych, a także brak obiektywizmu przy rozpatrywaniu spraw.

Wpływały skargi na instytucje ubezpieczeniowe, którym głównie zarzucano zaniżanie
wysokości wypłacanych odszkodowań.

Tabela nr 23: Podatki, cła, kredyty, ubezpieczenia, inne sprawy finansowe - liczba
pisemnych sygnałów obywatelskich
                                                               Sygnały
                                                               pisemne
                                                                 93
              Podatki (łącznie z rolnymi)
                                                                  4
              Cła, opłaty celne, sprawy celne
              Kredyty np. przydział, spłata, umorzenia           39
              Działalność instytucji finansowych (banki,
              parabanki, działalność firm windykacyjnych,
              biura maklerskie, giełda,                          68
              lokaty i oszczędności)
              Papiery wartościowe (obligacje, świadectwa          9
              udziałowe)
              Roszczenia z tytułu ubezpieczeń majątkowych         6
              osobowych
              Działalność zakładów i towarzystw                  23
              ubezpieczeniowych
              Finanse publiczne (budżet państwa,                  5
              samorządów)
              Inne                                                4
              Ogółem:                                            251
2.23   Sprawy gospodarcze i ekonomiczne

W zakresie tej problematyki wpłynęło 515 skarg, petycji i listów. Najwięcej dotyczyło
pomocy dla firm oraz pracowników zawartej w kolejnych wersjach Tarcz
Antykrysowych. Pytano zwłaszcza o warunki poprawy płynności finansowej firm:
odroczenie terminów na złożenie rocznego sprawozdania finansowego, zeznania
CIT-8 oraz PIT, ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych tj. odroczenia terminu


                                                                                      45
płatności podatku i rozłożenie zapłaty podatku na raty. Przedstawiciele różnych branż
kierowali liczne apele o rozszerzenie i przedłużenie wsparcia z Tarcz. W swoich
wystąpieniach wyrażali m.in. niezadowolenie z nieuwzględnienia ich kodów PKD
(Polskiej Klasyfikacji Działalności) w pomocy objętej Tarczami.

Pod koniec roku przedsiębiorcy alarmowali o negatywnym wpływie planowanego
wzrostu cen gazu na prowadzenie działalności gospodarczej. Opisywali, że kilkuset
procentowe podwyżki cen grożą bankructwem ich firm zasilanych gazem.

Wpłynął również wniosek o przeprowadzenie kontroli przez Urząd Ochrony
Konkurencji i Konsumenta w związku z podejrzeniem stosowania na rynku
detalicznym zakazanych prawem praktyk - zmowy cenowej przy ustalaniu cen węgla
opałowego dla klientów w składach opałowych na terenie kraju.

Jak wcześniej wspomniano pozytywnie oceniano wzrost kwoty wolnej od podatku do
30 tys. zł oraz podniesienie po raz pierwszy od kilkunastu lat progu podatkowego
z 85 528 zł do 120 000 zł. Natomiast zaniepokojenie wzbudziła określona w Polskim
Ładzie zapowiedź likwidacji odliczenia składki zdrowotnej od podatku. Pytano
o szczegóły ulgi dla klasy średniej, która ma ograniczyć negatywne skutki zmian
w składce zdrowotnej.

Domagano się od rządu podjęcia skutecznych działań wpływających na akceptację
przez Komisję Europejską Krajowego Planu Odbudowy, który pozwoliłby wesprzeć
polską gospodarkę po pandemii.

Odnotowano anonimy na temat sytuacji w spółkach Skarbu Państwa, w których
opisywano zarzuty wobec kadr kierowniczych polegające m.in na mobbingu,
niegospodarności czy braku wykonywania obowiązków zawodowych.

Tabela nr 24: Sprawy gospodarcze i ekonomiczne - liczba pisemnych sygnałów
obywatelskich
                                                                  Sygnały
                                                                  pisemne

            Energetyka (np. dywersyfikacja pozyskiwania źródeł      24
            energii, elektrownie atomowe, wiatrowe itp.)
            Przemysł wydobywczy (górnictwo, ropa naftowa, gaz       23
            łupkowy, geotermia i inne)
            Przemysł stoczniowy i hutniczy                          0
            Przemysł zbrojeniowy                                    2
            |Transport kolejowy, lotniczy i samochodowy
            Gospodarka morska, rybołówstwo

                                                                                    46
            Restrukturyzacja i prywatyzacja przedsiębiorstw        1

            Przydział akcji dla pracowników oraz ich wykup         3
            Prowadzenie działalności gospodarczej, pomoc dla       46
            małych i średnich przedsiębiorstw
            Upadłość przedsiębiorstw, programy naprawcze,          6
           zarządy komisaryczne
           Funkcjonowanie spółek z udziałem Skarbu Państwa         30
            Polityka gospodarcza Rządu                             32
            Polityka antykryzysowa Rządu (Polski Fundusz
            Rozwoju, Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości,          303
           |Tarcze antykryzysowe)
            Inne                                                   3
           Ogółem:                                                515


2.24   Ogólne sprawy polityczno-społeczne


W zakresie tego działu wpłynęło 562 pisma, w tym najliczniejszą grupę (346 pism)
stanowiły uwagi o aktualnych wydarzeniach. Obywatele, zwłaszcza emeryci, zwracali
uwagę na inflację i dalszy wzrost cen produktów spożywczych, kosztów utrzymania
mieszkań (opłat czynszowych, energii, opłat za użytkowanie wieczyste gruntów) oraz
cen biletów komunikacji. Obawiano się o stan gospodarki z powodu epidemii.
Przekazywano również wyrazy wdzięczności dla Rządu za skuteczną walkę
z pandemią.

Apelowano do Premiera o wsparcie obywateli Białorusi protestujących przeciwko
Prezydentowi Aleksandrowi Łukaszence oraz o potępienie sposobu przeprowadzenia
„wyborów” prezydenckich na Białorusi i działań tamtejszych służb oraz o zapewnienie
pomocy represjonowanym i ich rodzinom. Piszący wyrażali zaniepokojenie przemocą
i represjami stosowanymi wobec Białorusinów. Apelowano o podjęcie przez Polskę
oraz UE działań w celu zaprzestania represjonowania tamtejszych dziennikarzy,
uwolnienia i udzielenia azylu politycznego dwóm dziennikarkom Biełsatu: Pani
Kaciarynie Andrejewej i Pani Darii Czulcowej skazanym na karę dwóch lat
pozbawienia wolności za transmitowanie przebiegu protestów.

Wyrażano zaniepokojenie sytuacją na granicy Ukrainy i Rosji, doniesieniami
o przemieszczaniu wojsk oraz o możliwym wybuchu konfliktu zbrojnego. Dużo emocji
u piszących wywoływał kryzys migracyjnego na granicy polsko-białoruskiej. Ocena
podjętych działań ze strony rządu była bardzo zróżnicowana, od poparcia do krytyki.


                                                                                   47
Licznie apelowano do rządu o zapewnienie osobom koczujących na granicy
schronienia, azylu i ochrony międzynarodowej. Pisały również osoby obawiające się
przyjęcia migrantów Wpływały również różne opinie na temat zasadności
wprowadzenia obowiązującego od 2 września w 183 miejscowościach woj.
podlaskiego i lubelskiego przylegających do granicy z Białorusią stanu wyjątkowego.
Kontrowersje budził także zakazu wstępu dla dziennikarzy do polskiej strefy
przygranicznej oraz zapowiedzi budowy muru na odcinku granicy z Białorusią.
Niepokój wśród piszących wywołała próba siłowego wejścia migrantów na terytorium
Polski na przejściu granicznym w Kuźnicy i starcia z polską strażą graniczną,
wojskiem i policją. Przekazywano podziękowania dla polskich funkcjonariuszy za
skuteczną obronę polskiej granicy. Wpływały również maile z innych państw UE
z wyrazami uznania dla polskiego rządu za obronę polskiej granicy i popierających
decyzję o „niewpuszczaniu migrantów”.

Prezentowano różnorodne opinie na temat styczniowych protestów pod siedzibą
Trybunału Konstytucyjnego po publikacji w Dzienniku Ustaw uzasadnienia wyroku
Trybunału z dnia 22 października 2020 r. w sprawie aborcji. Wypowiadali się zarówno
przeciwnicy wyroku, jak również jego zwolennicy. Krytykowano ostry, często
wulgarny język protestów.

Wpływała korespondencja w sprawie ratyfikacji przez Polskę Umowy o Zasobach
Własnych Unii Europejskiej. Piszący wyrażali niezadowolenie, z faktu że Premier nie
sprzeciwił się powiązaniu wypłat pochodzących z EU z mechanizmem
praworządności i obawiali się negatywnych konsekwencji politycznych,
gospodarczych i finansowych dla Polski.
Zwracano uwagę na szkodliwe skutki tzw. „fake news” i teorii spiskowych
prezentowanych w social mediach. Wskazywano, że ogromny wpływ mają np.
celebryci wypowiadający się w internecie na tematy, na których się nie znają.
Apelowano aby rząd przeciwdziałam takim zjawiskom.
Z niepokojem przyjęto zobowiązanie Polski przez Trybunał Sprawiedliwości Unii
Europejskiej do zapłaty na rzecz Komisji Europejskiej kary w wysokości 500 tys. euro
dziennie za kontynuację wydobycia węgla brunatnego w kopalni Turów, a następnie
kary 1 mln euro dziennie za obowiązywanie przepisów o uprawnieniach Izby
Dyscyplinarnej SN wobec sędziów.



                                                                                    48
Tabela nr 25: Ogólne sprawy polityczno-społeczne - liczba pisemnych sygnałów
obywatelskich
                                                               Sygnały

                                                               pisemne
               Działalność Sejmu i Senatu RP                     2
               Działalność Prezydenta RP                         3
               Działalność Rządu i koalicji rządowej             39
               Polityka zagraniczna Rządu                        20
               Działalność organizacji i partii politycznych     3
              Działalność stowarzyszeń i związków                53
              zawodowych
              Działalność mediów                                 19
              Uwagi o aktualnych wydarzeniach                   303
              Sprawy Polonii i Polaków za granicą               29
              Opinie w sprawie wyborów i referendów              4
              Poziom życia społeczeństwa                        28
              Ocena funkcjonowania prawa                         15
              Korespondencja dotycząca „katastrofy               10
              Sprawy wyznań religijnych, mniejszości             19
              narodowych, etnicznych i językowych
              Inne                                               6
              Ogółem:                                           553


2.25   Korespondencja dot. bezpośrednio Prezesa Rady Ministrów


W korespondencji kierowanej bezpośrednio do Prezesa Rady Ministrów dominowały
opinie, uwagi i postulaty dotyczące bieżących działań Rządu. Tematyka wystąpień
była bardzo zbliżona do korespondencji należącej do kategorii „Ogólne sprawy
polityczno-społeczne” (pkt. 2.24).

Wiele osób, przekonanych o omnipotencji Prezesa Rady Ministrów, zwracało się
z prośbą o pomoc w znalezieniu pracy lub wsparcie finansowe w związku z trudną
sytuacją życiową.

Tabela nr 26: Korespondencja dot. bezpośrednio Prezesa Rady Ministrów - liczba
pisemnych sygnałów obywatelskich

                                                               Sygnały
                                                               pisemne
              Życzenia, gratulacje, zaproszenia, deklaracje     134
               poparcia
              Prośby o zdjęcia i autograf; prośby o              77
              spotkanie, rozmowę telefoniczną


                                                                                  49
               Krytyka personalna Premiera, Kierownictwa          29
               KPRM
               Ppsby o pomoc finansową i materialną na            211
               cele
               Porady i postulaty kierowane do Prezesa            276
               Rady Ministrów i Kierownictwa KPRM
               Inne                                               49
               Ogółem:                                            776


2.26   Sprawy pozostałe

W korespondencji kierowanej do Kancelarii Prezesa Rady Ministrów znalazła się
duża grupa pism, której treść nie pozwala na dokonanie jednoznacznej kwalifikacji
tematycznej.

Tabela nr 27: Sprawy pozostałe - liczba pisemnych sygnałów obywatelskich

                                                                Sygnały
                                                                pisemne
               Treść napastliwa, wulgarna, obraźliwa              181
               Korespondencja nieczytelna lub o
               niezrozumiałej treści lub bez merytorycznej       1625
               treści
               Zwroty dokumentów, przesyłanie aktów               20
               prawnych
               Interpretacja ustaw i innych aktów prawnych,
               wnioski o ich wprowadzenie, zmianę. Prośby 0)      367
               pomoc prawną.
               Wynalazcy, patenty, pomysły                        62
               racjonalizatorskie
               Pieniężne roszczenia wobec Prezes Rady             146
               Ministrów i Skarbu Państwa
               Inne                                               201
               Ogółem:                                           2602

3. Wnioski i postulaty

Stały, liczny wpływ sygnałów obywatelskich (zarówno tradycyjną drogą pocztową jak
i elektroniczną) kierowanych do Prezesa Rady Ministrów świadczy o powszechności
tej formy zgłaszania swoich problemów przez obywateli. Departament Spraw
Obywatelskich w odpowiedziach udzielanych obywatelom stosował zasady prostego
języka, tak aby ich treść była jak najbardziej jasna i zrozumiała dla odbiorców.
Posługiwanie się tzw. prostym językiem pomagało zrozumieć osobom zwracającym
się o pomoc, że np. brak możliwości interwencji nie wynikał ze złej woli urzędnika,

                                                                                      50
a wyłącznie z braku podstaw prawnych oraz z obowiązujących zasad podziału
kompetencji.

Zauważalny jest stały wzrost liczby zbiorowych wystąpień obywateli (w ramach
zorganizowanych akcji), mających formę protestów, apeli oraz petycji. Dotyczy to
szczególnie wystąpień przekazywanych w formie elektronicznej. Odnotowany został
również ogólny wzrost korespondencji wysyłanej pocztą elektroniczną w stosunku do
wysłanej w formie papierowej.

Rok 2021 zdominowała tematyka sygnałów obywatelskich dotyczących pandemii,
szczepień, napiętej sytuacji międzynarodowej oraz trudnej sytuacji życiowej piszących.

Problematyka korespondencji wskazuje na trzy zasadnicze kategorie przyczyn, które
powodują największą liczbę sygnałów obywatelskich.

1. Sytuacja społeczno-ekonomiczna obywateli.

Najwięcej sygnałów obywatelskich wynikało z trudnych warunków życia i związanych
z tym problemów finansowych, zwłaszcza w kolejnym roku epidemii koronawirusa.
Ograniczone możliwości finansowe Państwa zazwyczaj stanowiły barierę
w zaspokajaniu wielu często uzasadnionych potrzeb i oczekiwań.

Z treści korespondencji wynika, że nadal najważniejsze potrzeby obywateli dotyczyły
kwestii comiesięcznego dochodu — pracy (emerytury, renty) oraz zabezpieczenia
potrzeb mieszkaniowych.

2. Przekonanie o nieograniczonych kompetencjach Prezesa Rady Ministrów

Wiara w to, że z mocy sprawowanego urzędu Premier ma prawo podjąć korzystne
dla skarżącego rozstrzygnięcia powoduje, że wiele skarg i wniosków jest
kierowanych bezpośrednio do Prezesa Rady Ministrów zamiast do organów
merytorycznie właściwych dla danej sprawy. Sygnały te, zgodnie z Kodeksem
postępowania administracyjnego oraz ustawą o działach administracji rządowej,
Departament niezwłocznie przekazywał do właściwych organów albo wskazywał te
organy zgłaszającemu.




                                                                                    51
3. Potencjalne nieprawidłowości w działalności organów administracji

Obywatele w 2021 r. często zarzucali organom administracji rządowej
i samorządowej naruszenie przepisów Kpa przy rozpatrywaniu ich spraw,
bezczynność lub przewlekłe postępowanie.

Dla każdej z tych kategorii spraw różny był stopień skuteczności podejmowanych
działań. Wynikał on głównie z zakresu kompetencji Prezesa Rady Ministrów. Częste
były zatem sytuacje, gdy brak było podstaw prawnych do podjęcia interwencji
w danej sprawie, bądź jej rozpatrzenia zgodnie z oczekiwaniem obywatela.
Departament Spraw Obywatelskich zawsze jednak stoi na stanowisku, że należy
rzetelnie poinformować osobę zainteresowaną o braku właściwości PRM/KPRM i co
za tym idzie braku podstaw prawnych do podjęcia interwencji oraz wskazać inne
możliwości rozwiązania sprawy będącej przedmiotem wystąpienia. Tam gdzie było to
zasadne, Departament przekazywał wystąpienia, zgodnie z kompetencjami do
właściwego urzędu, co nie zawsze spotykało się ze zrozumieniem obywateli.

Często jednak zainicjowane przez DSO działania (np. skierowanie sprawy do
właściwego organu z prośbą o poinformowanie KPRM o sposobie jej załatwienia)
kończą się pomyślnym rozwiązaniem zgłaszanych przez obywateli problemów.




                                                                                 52
