                        URZĄD                                                                                Marcin Mikołajczyk
                        KOMISJI
                        NADZORU                                                                               Zastępca Przewodniczącego
                        FINANSOWEGO                                                                          Komisji Nadzoru Finansowego




  DML-DMLZNA.071.1.2025.MG                                                        Warszawa, 5 marca 2026 roku


                                                                 Pan
                                                                 Prof. Wojciech Brzozowski
                                                                 Zastępca Rzecznika Praw Obywatelskich

                                                                 Biuro Rzecznika Praw Obywatelskich



Dot. otwierania rachunków bankowych dla obywateli Białorusi



Szanowny Panie Rzeczniku,


w odpowiedzi na pismo z 3 lutego 2026 roku", uprzejmie dziękuję za przekazanie wystąpienia,
w którym zasygnalizował Pan problem otwierania rachunków bankowych przez obywateli
Republiki Białorusi oczekujących na rozpatrzenie wniosku o udzielenie ochrony
międzynarodowej na terenie Rzeczypospolitej Polskiej. Wskazany problem jest Urzędowi
Komisji Nadzoru Finansowego? znany, co więcej UKNF podejmował już w tym zakresie
stosowne działania i nadal podejmuje działania wyjaśniające. Mając na uwadze powyższe,
proszę o przyjęcie następującego stanowiska.

Od końca 2024 r.5 do UKNF zaczęły napływać informacje od różnych środowisk
reprezentujących obywateli Białorusi w Polsce na temat utrudnień w otwieraniu rachunków w
bankach z uwagi m.in. na nieuznawanie Tymczasowego Zaświadczenia Tożsamości
Cudzoziemca przez polskie instytucje bankowe jako pełnoprawnego dokumentu tożsamości
oraz z nakładaniem na nowych klientów z Białorusi wymogu przedstawienia oprócz dokumentu
tożsamości także dokumentu potwierdzającego cel otwarcia konta (np. umowy z pracodawcą
lub decyzji o przyznaniu jakiejkolwiek pomocy materialnej w Polsce).

Wobec powyższego, UKNF po przeprowadzeniu analizy stanu prawnego oraz konsultacjach
z Generalnym Inspektorem Informacji Finansowej (GIIF) oraz Związkiem Banków Polskich
(ZBP), 10 czerwca 2025 r. wystosował do nadzorowanych instytucji pismo*, w którym wskazał,
że instytucje obowiązane (w tym banki) mają obowiązek uwzględniania w procesie związanym
ze stosowaniem środków bezpieczeństwa finansowego na podstawie ustawy AML5, wszelkich
dokumentów stwierdzających tożsamość, jakimi mogą legitymować się obcokrajowcy, i że za
taki dokument, z całą pewnością, należy uznać także Tymczasowe Zaświadczenie
Tożsamości Cudzoziemca.


1 Znak: ZPM.540.12.2026.MB.
2 Dalej: UKNF, Urząd.
$ Pismo z 12 listopada 2024 r.
+ Adresowane do sektora bankowego, znak DML-DMLZNA.071.1.2025.KK.
5 Ustawa z dnia 1 marca 2018 r. o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu (Dz.U. z 2025 r. poz.644, z
późn.zm.)



               Piękna 20 + 00-549 Warszawa « skrytka pocztowa nr419 £$ +48222625800 + www.kni.gov.pl
Ponadto, w związku z tym, że nawiązanie relacji z klientem, mającym obywatelstwo państwa,
w stosunku do którego Unia Europejska podjęła decyzję o nałożeniu sankcji (takim państwem
jest Białoruś), może powodować zakwalifikowanie takiego klienta przez instytucję obowiązaną
do grupy klientów o wyższym ryzyku prania pieniędzy i finansowania terroryzmu, UKNF zwrócił
uwagę, że rezygnacja z nawiązania stosunku gospodarczego lub decyzja o rozwiązaniu
stosunku gospodarczego nie może być podyktowana wyłącznie takim zakwalifikowaniem
klienta. Każda decyzja dotycząca takiego klienta powinna natomiast zostać oparta na
indywidualnej analizie. Jednocześnie przed ewentualnym podjęciem decyzji o odmowie lub
zakończeniu stosunku gospodarczego, instytucje obowiązane powinny upewnić się, że
rozważyły wszystkie możliwe Środki ograniczające ryzyko. Każda decyzja o odmowie
nawiązania albo o zakończeniu stosunku gospodarczego powinna być uzasadniona,
udokumentowana i udostępniona na ewentualne żądanie organu nadzoru.
UKNF zastrzegł także, że ograniczanie ryzyka w odniesieniu do danej grupy klientów, bez
należytej analizy ryzyka poszczególnych klientów, może zostać uznane przez organ nadzoru
za nieuzasadnione i świadczące o nieskutecznym zarządzaniu ryzykiem prania pieniędzy i
 finansowania terroryzmu.

W zakresie kwestii dotyczącej potrzeby przedstawiania przez obywateli Białorusi, którzy
starają się o udzielenie ochrony międzynarodowej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, w
procesie ubiegania się o założenie rachunku bankowego, dokumentów potwierdzających
posiadanie źródła dochodu, którzy z uwagi na postanowienia art. 35 ust. 1 ustawy o udzielaniu
cudzoziemcom ochrony” nie są uprawnieni do podejmowania pracy na terytorium RP do
czasu, gdy zostanie im wydane zaświadczenie o niezałatwieniu ww. sprawy w terminie, tj. po
upływie 6 miesięcy od złożenia przez nich wniosku, to nie była ona dotychczas wprost
sygnalizowana UKNF. Natomiast w korespondencji kierowanej do UKNF zwracano uwagę, że
banki wymagają przy nawiązywaniu relacji z klientami, będącymi obywatelami Białorusi,
przedstawiania dokumentów potwierdzających m.in. zatrudnienie.
W tym zakresie, UKNF w ww. piśmie do sektora bankowego wyjaśnił, że instytucje obowiązane
mają obowiązek zastosować wszystkie środki bezpieczeństwa finansowego wobec klienta, do
których zalicza się także ocenę stosunków gospodarczych oraz, stosownie do sytuacji,
uzyskanie informacji na temat ich celu i zamierzonego charakteru.
Z uwagi na doszczegółowienie przez Pana Rzecznika tematu dotyczącego wymogu
przedstawiania dokumentów potwierdzających zatrudnienie, również przez tych klientów
banku, którzy z uwagi na postanowienia art. 35 ust 1 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom
ochrony, nie są uprawnieni do zatrudnienia, UKNF podejmie działania wyjaśniające.

Obecnie UKNF jest w trakcie wyjaśniania problemów na jakie nadal napotykają obywatele
Białorusi w bankach, polegających na tym, że niektóre banki nadal nie uznają Tymczasowego
Zaświadczenia Tożsamości Cudzoziemca jako dokumentu tożsamości oraz blokowaniu przez


$ Komunikat nr 73 GIIF w sprawie wykluczania niektórych kategorii klientów z nawiązywania stosunków gospodarczych (derisking)
oraz skarg wnoszonych do Generalnego Inspektora Informacji Finansowej przez klientów instytucji obowiązanych
z 25 stycznia 2025 r. — komunikat konsultowany z UKNF.
7 Ustawa z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. z 2025
r. poz.223)


                                                                                                                strona 2 z 3
banki kont klientów z Białorusi z uwagi na wymóg potwierdzania legalności ich pobytu na
terenie Polski.
W tym celu Urząd wystąpił do banków m.in. z pytaniem o wdrożenie wewnętrznych regulacji w
zakresie identyfikacji i weryfikacji tożsamości klienta, implementujące treść pisma UKNF z 10
czerwca 2025 r

Reasumując należy wskazać, że obecnie UKNF jest w trakcie dogłębnej analizy sytuacji
obywateli Białorusi związanej z utrudnieniami w zawieraniu i utrzymywaniu relacji z bankami,
która jest wielowątkowa i wymaga szczegółowych ustaleń oraz konsultacji z wieloma organami
(GIIF, MSWIA, Urząd do Spraw Cudzoziemców), a także z bankami. UKNF dokłada wszelkich
starań aby sprawa została wyjaśniona.




                                          Z wyrazami szacunku
                                          Marcin Mikołajczyk
                                          Zastępca Przewodniczącego
                                          Komisji Nadzoru Finansowego
                                          fpodpisano kwalifikowanym podpisem elektronicznymi




                                                                                       strona 3 z 3
